Een vrijgevochten onderzoeker die zich keerde tegen de verpreutsing van Nederland

Het eeuwige leven: Channah Zwiep 1962-2017

Zij was de specialist op het gebied van seksuele ontwikkeling van kinderen. Channah Zwieps werk was nog lang niet afgerond.

Channah Zwiep 1962-2017 Beeld acqueline Rensen

Een jongetje van 6 mag best trots zijn op zijn piemel, stelde Channah Zwiep. Op die leeftijd hebben ze nog weinig schaamte. Daar moest volgens haar ruimte voor worden gegeven. 'Laat hem op gezette tijden lekker vijf minuten lang 'vieze' woorden roepen. Leg ook uit dat dit niet altijd kan.' Zij maakte zich ongerust over wat ze de verpreutsing van Nederland noemde. Als gevolg van de affaires rond kindermisbruik van de afgelopen jaren dreigde de seksuele opvoeding van kinderen weer in de taboesfeer te raken, meende ze.

Zwiep was de specialist op het gebied van seksuele ontwikkeling en opvoeding van kinderen. Ze werd vaak geraadpleegd over dit onderwerp. Ze deed er veel onderzoek naar en schreef er boeken over, waaronder Doktertje spelen en zo. Volgens emeritus hoogleraar Jo Hermanns, bij wie ze in 1998 promoveerde, was haar onderzoeksterrein veel breder. 'Channah heeft ouders, leerkrachten en begeleiders de instrumenten gegeven om hun werk beter te doen.'

Opvoeders beginnen vaak veel te laat met seksuele voorlichting aan kinderen, vond Zwiep. Meestal hadden ze dan al veel gehoord van vriendjes. 'Veel ouders zullen herkennen dat kinderen van 4 soms ineens bloot door de kamer komen rennen. Ze rijen op een stoeltje of ze zitten met hun handje in hun broek op de bank. Verder zijn 4 tot 6-jarigen vaak heel geïnteresseerd in van alles over de voortplanting en stellen ze daarover vragen', betoogde ze. Het probleem is dat veel ouders daarvan schrikken. 'En die schrik leidt ertoe dat de kinderen denken dat ze iets verkeerds doen. Voorlichting is niet alleen vertellen hoe baby's worden geboren. Het gaat erom dat je je kind stimuleert keuzen te maken.'

Missie

Zwiep beschouwde haar werk als een nog lang niet afgeronde missie. Op 7 januari van dit jaar voelde ze zich niet goed. En een dag later bleek ze een hersentumor te hebben: een bijzonder agressieve. 'Er is een operatie overwogen. Maar ze had eigenlijk geen schijn van kans', zegt haar partner Marijn van der Waa met wie ze net een jaar een relatie had.

Channah Zwiep overleed op 14 februari. 'In alle opzichten een unieke vrouw: analytisch, stijlvol, liefdevol, koppig, gedisciplineerd, vrijgevochten en een bohemien', aldus Van der Waa.

Haar jeugd bracht ze door in de Amsterdamse wijk Osdorp. Zwieps moeder was kunstenaar en voedde haar dochter grotendeels alleen op. Op jonge leeftijd bleek dat Channah aan een zeer zeldzame immuunziekte leed waardoor ze vatbaar was voor allerlei virussen. Dat noopte haar tot een gedisciplineerd en gestructureerd leven. Desalniettemin maakte ze carrière, schreef boeken en voedde alleen een kind op, haar nu 19-jarige dochter Isabelle. Op hun toilet hing een screenshot met een uitspraak van Pippi Langkous: 'Ik heb het nog nooit gedaan, dus ik denk wel dat ik het kan.'

Behalve dat ze dertig jaar verbonden was aan de UvA, onder andere als docent, had ze haar eigen projectbureau Kind & Zo. Volgens Hermanns heeft ze met haar baanbrekende werk veel mensen kunnen bereiken, waardoor er in Nederland nu talrijke opvoedingsbureaus en steunpunten voor opvoeding zijn.

Van der Waa leerde haar 25 jaar geleden kennen. Hij bezocht destijds een voorlichtingsbijeenkomst over transseksualiteit omdat hij worstelde met zijn genderidentiteit. 'Daar zat een bloedmooi meisje, dat na afloop op me afkwam. Ter plekke hadden we een date.' Hun verhouding duurde toen maar twee jaar. Vorig jaar kregen ze wederom een relatie, die veel inniger was, maar helaas ook van veel kortere duur.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.