Een voorspelbaar baken van rust

In de stormachtige schaakwereld blijft de voorspelbare onbetrouwbaarheid van Anatoli Karpov een baken van rust. Anderhalve maand geleden bevestigde Karpov zijn deelname aan een in december in Moskou te houden Botwinnik-herdenkingsdriekamp met Kasparov en Kramnik....

Gert Ligterink

Gevoelige teksten sprak Karpov op een persconferentie: 'De tijd is gekomen voor een comeback. Met tweeduizend gasten heb ik dit jaar mijn 50ste verjaardag gevierd in het Bolsjoitheater en mijn vrienden hebben me aangemoedigd deze stap te zetten. Mijn overwinning in het Najdorf Memorial in Buenos Aires heeft me geïnspireerd opnieuw op jacht te gaan naar de titel die ik in 1975 uit het Westen terugbracht naar Rusland. Nu voel ik dat het mijn plicht is de kroon uit het Oosten terug te brengen naar Moedertje Rusland.'

Voor de driekamp met Kasparov en Kramnik had Karpov wel een oplossing: 'Ik heb het organisatiecomité benaderd om begin volgend jaar een nieuwe datum te arrangeren. Ik ondersteun van harte het idee van dat toernooi waarin de grote Michail Botwinnik zal worden herdacht.' Zo gemakkelijk is het leven voor iemand die alleen zijn eigen agenda raadpleegt.

Hoe de onderhandelingen tussen Karpov en de FIDE precies zijn verlopen zal wel nooit helemaal duidelijk worden al lijkt het zeker dat Karpov een substantiële financiële beloning heeft ontvangen voor zijn ommezwaai. Ook Kasparov en Kramnik is een hoge prijs geboden maar hun zielen blijken voorlopig niet te koop.

Na Karpovs desertie ligt de weg voor Kramnik en Kasparov open om van het Botwinnik Memorial een officieuze revanchematch om de wereldtitel te maken. Volgens een onbevestigd bericht zullen zij twintig partijen spelen: vier klassieke partijen, zes rapidpartijen met ieder een half uur bedenktijd en tien vluggertjes. Mocht het allemaal doorgaan, dan zullen de vier klassieke partijen natuurlijk verreweg het belangrijkst zijn. Wie die mini-match wint, kan weer een tijdje vooruit.

In de tussentijd heeft Kasparov een project voortgezet dat enkele jaren geleden begon: het vernietigen van het zelfvertrouwen van sterke nationale teams door ze in kloksimultaanseances te verslaan. Vreselijk was het wat hij in 1998 vier Israelische grootmeesters aandeed. Alterman, Huzman, Sutovsky en Smirin werden met 7-1 verslagen.

Nu is het Tsjechische team aan de beurt. Afgelopen donderdag won Kasparov in Praag de eerste van twee seances met 2,5-1,5. Het is geen resultaat waarvoor hij zich hoeft te schamen maar Kasparov was bijzonder ontevreden omdat hij zich had laten verrassen door Tomas Oral, de zwakste speler van de Tsjechische ploeg.

Troost zal Kasparov putten uit de partij waarin hij de kopman van Tsjechië versloeg. Sergei Movsesian, de nummer 52 van de wereldranglijst, was vorig jaar in Sarajevo nog Kasparovs tegenstander in een gewone toernooipartij.

Kasparov - MovsesianPraag klokseance 2001

1. e2-e4 c7-c5 2. Pg1-f3 e7-e6 3. d2-d4 c5xd4 4. Pf3xd4 a7-a6 5. Pb1-c3 Dd8-c7 6. Lf1-d3 Pb8-c6 7. Pd4xc6 b7xc6 8. 0-0 Pg8-f6 9. Dd1-e2 Lf8-d6

Een onnatuurlijke zet die geen navolging verdient.

10. f2-f4 e6-e5 11. Kg1-h1 h7-h6

Voorzichtigheid is op zijn plaats. Na 11 ... exf4 komt 12. e5 Lxe5 13. Lxf4 d6 14. Lxe5 dxe5 15. Tae1 met grote problemen voor zwart. Als hij 15 ... 0-0 speelt, wordt hij weggeblazen met 16. Txf6 gxf6 17. Dh5 f5 18. Dg5+ Kh8 19. Df6+ Kg8 20. Te3.

12. Lc1-d2 0-0 13. f4-f5 Tf8-e8 14. Ld3-c4 a6-a5 15. Tf1-f3

Het offensief tegen de zwarte koning neemt dreigende vorm aan. Movsesian dacht dat het meeviel en merkte pas twee zetten later hoezeer hij zich had vergist.

15 ... Ld6-b4 16. Tf3-g3 Kg8-f8 17. De2-e3

Zie diagram 1

Pas nu zag Movsesian dat hij de dreiging 18. Txg7 niet kan pareren met het geplande 17 ... Da7. Er volgt nog steeds 18. Txg7 want na 18 ... Dxe3 komt 19. Txf7 met schaak. In zijn nood moet zwart zich daarom een slachting laten welgevallen.

17 ... Pf6-g8 18. f5-f6! g7xf6 19. Ta1-f1 Lb4xc3 20. Tg3xg8+ Kf8xg8 21. De3-g3+ Kg8-f8

Of 21 ... Kh8 22. Dh4 Lxd2 23. Dxf6+ en mat in enkele zetten.

Zie diagram 2

22. Tf1xf6 d7-d5 23. Ld2xh6+ Kf8-e7 24. Tf6xf7+ Ke7-d6

Na 24 ... Kxf7 25. Dg7+ Ke6 26. Dxc7 dxc4 27. Dxc6+ wordt zwart kaalgeplukt.

25. Dg3-g6+ Lc8-e6 26. Tf7xc7 Kd6xc7 27. e4xd5 c6xd5 28. Lc4-b5 Te8-b8 29. a2-a4 Le6-d7 30. b2xc3

In een gewone partij zou zwart hebben opgegeven maar in een teamsimultaanseance kan het geen kwaad de ploeggenoten te steunen door Kasparov nog even bezig te houden.

30 ... Ld7xb5 31. a4xb5 Tb8xb5 32. h2-h4 a5-a4 33. Lh6-g7 d5-d4 34. Dg6-f7+ Kc7-b6 35. Df7-e6+ Kb6-b7 36. Lg7xe5 Tb5xe5 37. De6xe5 a4-a3 38. De5-d5+ Kb7-b8 39. c3xd4 a3-a2 40. Dd5-b3+ Kb8-c7 41. Db3-c3+ Kc7-d7 42. Dc3-a1 Kd7-d6 43. c2-c4 ...

Zwart geeft op.

Aan de andere drie borden ging het ook voorspoedig met Kasparov. Aan het tweede bord maakte hij met zwart gemakkelijk remise tegen Hracek en aan het derde won hij overtuigend van Babula. Aan het vierde bord was weinig aan de hand tot Kasparov in de volgende stelling geheel onnodig de zaak forceerde.

Zie diagram 3

Oral - Kasparov na de 27ste zet van wit. Misschien heeft wit een fractie voordeel maar veel betekenis heeft dat niet na 27 ... Pxc1. De volgende zet bindt de kat op het spek.

27 ... d6-d5? 28. c4xd5 e6xd5 29. e4xd5 Pd3xc1 30. Dd1-d4+!

Dit tussenschaak had Kasparov danig onderschat.

30 ... Kg7-g8 31. Tb1xc1 Pb4xd5 32. Pc3-e4 f7-f5

Zwart zit in grote nood. Pareert hij de dreiging 33. Tc5 met 33 ... b6, dan volgt 34. Tfd1, eventueel gevolgd door 35. De5.

33. Tc1-c5

Zie diagram 4

33 ... Da5-b4

Of 33 ... Db6 34. a5 Da7 35. Dc4 en wit wint een pion bij overweldigende stand.

34. Pe4-f6+ Kg8-f7 35. Tc5-c7+ Kf7-e6 36. Tc7-c4!

Stelt de buit veilig. Zwart moet de dame geven, na 36 ... Da5 37. Pxh7 wordt hij mat gezet.

36 ... Db4xc4 37. Tf1-e1+ Ke6-f7 38. Dd4xc4 Kf7xf6 39. h2-h4 Td8-d7 40. Dc4-d4+ Kf6-f7 41. h4-h5 Pd5-f6 42. Dd4-c4+ Kf7-g7 43. Dc4-c3 Ta8-f8 44. Te1-e6 g6xh5 45. Dc3-e5 Kg7-g6 46. De5-g3+ Kg6-f7 47. Dg3-e5 Kf7-g6 48. De5-g3+ Kg6-f7 49. Te6-e5 Tf8-d8 50. Te5xf5 ...

En de rest was niet moeilijk meer. Kasparov capituleerde bij de 74ste zet.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden