Een voltooid leven

De verleiding is groot te concluderen dat de ‘Week van het voltooid leven’ maar op één manier kan worden afgesloten....

Hulp bij zelfdoding is nu strafbaar. Alleen mensen die naar medische maatstaven ‘ondraaglijk en uitzichtloos lijden’ komen in aanmerking voor euthanasie. Er is volgens de NVVE een grote groep die geen beroep kan doen op de euthanasiewet, maar wel verlangt naar de dood. Het gaat om ouderen die niet ongeneeslijk ziek zijn of pijn lijden, maar om andere redenen vinden dat hun leven is ‘voltooid’. Huib Drion, oud-lid van de Hoge Raad, pleitte er twintig jaar geleden reeds voor deze groep het recht te geven zelf het moment van hun dood te kiezen.

Uit cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek blijkt dat jaarlijks ongeveer vierhonderd mensen van 60 jaar of ouder een einde aan hun leven maken. De NVVE vreest dat het aantal zelfdodingen onder ouderen in werkelijkheid hoger ligt, omdat lang niet alle gevallen in de statistieken terechtkomen. Ook mensen uit deze ‘vergeten’ groep zouden daarom door een arts moeten worden geholpen wanneer zij een serieuze doodswens hebben.

Een aantal ‘bekende Nederlanders’ die zich hebben verenigd in de groep Uit Vrije Wil, wil een stap verder gaan. Ouderen die vinden dat zij ‘klaar zijn met hun leven’ moeten desgewenst worden geholpen op een waardige manier te sterven. Om te voorkomen dat hun lijden wordt gemedicaliseerd, zou de stervenshulp niet door artsen, maar door speciaal opgeleide hulpverleners moeten worden gegeven. Alleen in geval van twijfel zou een arts moeten worden geraadpleegd. Via een zogenoemd burgerinitiatief, waarvoor 40.000 handtekeningen nodig zijn, zou de Tweede Kamer moeten worden gedwongen de kwestie op de agenda te zetten.

Er is bij al deze aandacht voor de bespoediging van het levenseinde een aantal kanttekeningen te plaatsen. De artsenorganisatie KNMG vreest niet ten onrechte voor een uitholling van de euthanasiewet. Wie straks nul op het rekest krijgt bij zijn huisarts omdat het euthanasieverzoek niet voldoet aan de zorgvuldigheidseisen die de wet stelt, kan het dan via de hiervoor geschetste route proberen. Wanneer ‘lijden aan het leven’ in beginsel voldoende is om iemands leven ondraaglijk te noemen, is er feitelijk geen rol meer weggelegd voor de arts bij de levensbeëindiging.

De vrees dat hoogbejaarden die nog helemaal niet levensmoe zijn zich straks onder druk gezet zullen voelen, is volgens de initiatiefnemers van de handtekeningenactie ongegrond. Die vrees is ook bij de introductie van de euthanasiewet ongefundeerd gebleken. Van een ‘aanzuigende’ werking is geen sprake. Dat is echter nog geen argument de wet op te rekken. Juist omdat de euthanasiewet in de praktijk naar behoren blijkt te functioneren, moet ervoor worden gewaakt oude tegenstellingen op te rakelen.

Een fundamentelere kwestie is de reikwijdte van het zelfbeschikkingsrecht. De groep Uit Vrije Wil kent daar een bijna absolute betekenis aan toe. Door van het levenseinde een zuiver individuele kwestie te maken, wordt voorbijgegaan aan het feit dat zelfdoding ook een effect heeft op de omgeving. En wat is de kwaliteit van leven in een samenleving die de dood zo weinig in de weg legt?

Makkelijke oplossingen zijn niet voorhanden. Hulp bij een zelfgekozen dood kan voorkomen dat iemand zijn toevlucht neemt tot mensonterende methoden. Maar ook dan zal eerst een antwoord moeten worden gevonden op de ongemakkelijke vraag wat een ‘voltooid’ leven is.

Reageren? volkskrant.nl/commentaar

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden