Één vlees

Een ouderwetse fietsrace, waarin de mannen zich weer jongens tonen, geeft ruimte voor nieuwe bekentenissen.

De drie oudste jongens Hidde, Roel en Yf waren vooruit gefietst met een camera die ze van Frederique mochten gebruiken. Ze hadden bedacht om een documentaire over de vakantie te maken. Roel en Yf waren de presentatoren en Hidde schoot de beelden. Zijn shots van het eiland waren fraai, al had hij moeite met de witbalans van het licht spetterende besneeuwde landschap. De filmploeg was bij een hoge duin gestopt om een pan shot te maken van de horizon en hun fietsende familieleden.


Geluid gaat voor het beeld uit, had Frederique de dag ervoor aan Hidde uitgelegd. De jongens hoorden het verwaaide gegil van aanstormende kinderen, maar zagen nog niemand. Hidde zoomde zijn camera in op het fietspad in de verte en zag de groep naderen. Hij registreerde dat de kinderen een wedstrijd hielden, waarschijnlijk omdat een van de vaders had geroepen 'wie het eerst bij die struik op die duintop is'.


Een tijdje lagen de oudste kinderen voorop, totdat plotseling ook vier volwassen mannen zich in de strijd mengden. De vraag wie er het eerst bij de struik op die duintop kwam, was inmiddels geen onschuldig spelletje meer: het ging er nu echt om wie het eerste boven was.


Hidde filmde hoe Pim en Korneel in een verbeten gevecht om de koppositie streden, gevolgd door Bram en Kick, de laatste in een niet meer in te lopen positie. Nu reed hij in zijn eentje op een tandem, wat zijn achterstand verklaarde. Silvijn racete niet mee, hij bleef hangen bij de vrouwen, die de sprint lafjes aan zich voorbij lieten gaan.


Volgens wetenschappers berusten de meeste vriendschappen op een verschijnsel dat in vakjargon 'homofilie' wordt genoemd: liefde voor hetzelfde. Mensen die in elkaars buurt verblijven, raken bevriend omdat zij dezelfde voorkeuren hebben en hetzelfde in het leven staan. De hechte band van de groep die door de besneeuwde duinen van Vlieland fietste, was niet alleen gesmeed doordat de vrouwen al jarenlang hun voorkeuren met elkaar deelden, maar ook doordat de mannen elkaar hadden gevonden in hun homofilie (in de betekenis die sociologen en psychologen aan dit begrip toekennen).


Wat hen bond, waren de bandjes, de muziek die ze uitwisselden, de popconcerten die ze bezochten. Voor de herrie die ze liefhadden, gold het voorschrift 'hoe jonger en energieker, hoe beter'. Zoals Kicks oude vader een paar dagen voor hun vakantie naar Vlieland nog had gezegd, toen hij met zijn zoon en diens vrienden een optreden bijwoonde van een Noord-Iers lawaaicombo in poptempel de Ancienne Belgique in Brussel: 'In mijn tijd waren veertigers mannen van middelbare leeftijd.'


Kijkend naar hoe de mannen opgingen in de zwampende dansende zingende schreeuwende vibrerende jongerenmeute, zei hij: 'Jullie zijn 40-ontkenners.'


'Jij bent 82, pa, en je staat ook nog steeds bij een concert', had Kick geantwoord, schreeuwend om boven het geluid van het bandje uit te komen. 'Jij bent een 80-ontkenner.'


En toen begon het voor het Brusselse podium te kolken. Het gebeurt niet bij ieder optreden dat er in het midden voor de instrumenten een chemische reactie lijkt te ontstaan en de bezoekers plotseling samensmelten tot één pulserende massa. Als een onstuimig energierijk bandje dit bij zijn publiek weet te doen ontvlammen, gaan de mensen eromheen zich op twee manieren gedragen: de zaal explodeert en implodeert tegelijk. De helft van de aanwezigen deinst terug naar de randen van de zaal, de andere helft schiet toe om zich aan te klampen bij het vleesmonster.


De avond in Brussel werd het een erekwestie: de mannen - vaders van zoons en dochters - wilden zich voor zichzelf en elkaar niet laten kennen, en stortten zich met overgave in de kolkende menigte voor het podium. Een directeur, een redacteur, een instructeur en een regisseur werden springend, duwend en pogoënd opgeslorpt door een deinende buidel koesterende lichamen. Het was homofilie dat ze daar met elkaar deelden.


Hidde filmde hoe Korneel als eerste de top van de duinheuvel bereikte, direct gevolgd door Pim en de andere twee. Korneel balde zijn vuist en liet een ontladende schreeuw horen. Na een meter of tien kneep hij in een van zijn handremmen, om met zijn fiets een cirkelvormige zwaai te maken. Hierna stapte hij doodvermoeid af, legde zijn fiets neer en liet zich languit achterover in de sneeuw vallen, alsof hij zwaargewond was.


Korneel werd gevolgd door Pim en Bram, die ook van hun fiets stapten en amechtig hijgend ter aarde stortten. Als laatste kwam Kick aan op zijn tandem.


'Ik ben hier te oud voor,' riep Pim, met een dierlijke kreet. Op dat moment passeerden de jongste kinderen van de groep.


'Mietjes!', riep Duco, de twaalfjarige zoon van Bram, naar de in de sneeuw liggende vaders. Er werd door de kinderen in het voorbijgaan hartelijk gelachen. Ook de vijf vrouwen reden langs in een rustig vakantiegangetje. Toen Klaasje voor de grap begon te bellen, werd dit overgenomen door de vier andere vrouwen, en een moment later ook door de kinderen.


Liggend in de sneeuw keken de mannen de rinkelparade na. Helemaal achteraan reed Silvijn, tussen Bibi en Freek in. Voorzover de mannen dat konden beoordelen was hij de enige die zijn fietsbel niet liet tingelen.


'Wat doet die flikker hier eigenlijk?' vroeg Korneel, toen Silvijn en de vrouwen buiten gehoorafstand waren. De mannen maakten geen aanstalten op te staan en hun fietsen weer te pakken. Het was de eerste keer dat ze de aanwezigheid van Silvijn bespraken.


'Geen idee', zei Kick. 'Ik kwam hem hier tegen. Hij slaapt toevallig in hetzelfde hotel.'


Pim vroeg waarom Silvijn met hen mee fietste.


'Heeft hij zelf geen vrienden?'


'Ik weet het echt niet', zei Kick.


'Dus omdat we hem wel eens tegenkomen in Tivoli denkt hij dat wij ons verwaardigen met hem over Vlieland te kuieren?', zei Bram, die - met de kinderen uit het zicht - een sigaret had opgestoken. Hij gooide het pakje met een iets te hoge boog naar Kick, die zich uitstrekte en de sigaretten nog net uit de lucht ving.


'Hij viert vanavond ook Oud en Nieuw in de eetzaal,' zei Kick.


'Ken je zijn gezelschap?', vroeg Korneel.


'Korneel bedoelt...' zei Pim. 'Zitten er nog leuke vrouwen bij? Heeft hij zelf een beetje een leuke vrouw?'


'Leuke vrouw...', herhaalde Bram, het beschaafde accent van Pim imiterend. 'Leuke vrouw. Leuk. Leuke vrouw, hoor.'


'Lekker wijf', zei Pim. 'Heeft die Silvijn een beetje een lekker wijf?'


'Had', zei Kick, een woord dat even bleef hangen.


Bram vroeg of Silvijn gescheiden was, maar Kick schudde van niet.


'Niet gescheiden', zei Bram.


'Dood.'


'Dood?', riep Pim.


Wederom waren ze even stil.


'Auto-ongeluk. Net 30 was ze. Paar jaar geleden.'


Korneel, die er spijt van had dat hij Silvijn het moment daarvoor nog flikker had genoemd, vroeg ingetogen of Kick haar had gekend.


'Ja', antwoordde Kick, ver rook uitblazend. 'Behoorlijk goed ook.'


'Als in?' vroeg Bram.


'Als in dat ik haar behoorlijk goed gekend heb.'


'Je spreek het uit...', zei Pim.


'Wat?'


'Alsof je haar ook in de bijbelse zin hebt gekend.'


Kick nam een lange trek van zijn peuk.


'In bijbelse zin. Ik ben inderdaad één vlees met haar geworden, als je dat bedoelt. Om het bijbels te zeggen.'


Alle mannen keken nu naar Kick.


'Eén vlees... En weet Silvijn dat?', zei Pim.


'Ik mag hopen van niet', zei Kick, die nog steeds niet doorhad dat zijn woorden werden gefilmd door Hiddes camera.


WAT ERAAN VOORAF GING

De Vijf is een groep van vijf vrouwen die elkaar al kent sinds de studietijd. Ze willen gezamenlijk Oud en Nieuw vieren op Vlieland, met mannen en kinderen. Omdat het hotel op Vlieland overboekt is, wijkt het gezelschap uit naar een verlaten jeugdboerderij, waar Bibi onder de dekens tekstberichten uitwisselt met haar geheime minnaar Silvijn. De volgende ochtend komt Kick Silvijn tegen in het dorp. Hij neemt hem mee naar de jeugdboerderij, waar Bibi hevig schrikt. Wat doet Silvijn op het eiland? Hoe kan het dat Kick hem kent? Het gezelschap gaat terug naar het hotel, waar Silvijn zich bij de ontbijttafel komt opdringen mee op fietstocht te gaan. Als het gezelschap zich opmaakt te vertrekken, stuurt Silvijn Bibi een sms dat hij met haar moet praten. Dat was precies wat zij ook tegen Kick had gezegd.


Blogs

Ik heb er al eerder op gewezen dat er twee aanbevelenswaardige bloggers zijn die dit feuilleton publicitair begeleiden (hun bijdragen zijn na te lezen op www.facebook.com/volkskrantfeuilleton). Etienne Stekelenburg (www.eschrijft.com) heeft al 11 stukken geschreven en Theo Stepper (www.dewarmloper.wordpress.com) zelfs 24, ofwel bij elke aflevering één. Zo langzamerhand levert dit een schaduwfeuilleton op over mogelijke ontwikkelingen en plotwendingen. Soms heb ik het idee dat zij dit feuilleton beter kennen dan ik.


Opa Kick

In zijn laatste bijdrage schreef Stepper: 'In mijn versie van het verhaal zou opa Kick zich op het eiland melden. Ik wil die oude man erbij! Maar het zou te snel gaan en te veel personages zouden in te korte tijd ge(her)introduceerd worden en dat net nu Giphart het aantal personen waar het in het verhaal om draait met succes heeft gereduceerd. Maar toch, die opa Kick, die moet erin.'


Dit is wat Stepper voor zich ziet: 'Opa Kick en Kick worden met elkaar verward. Niet alleen door de schrijver, maar ook door Silvijn. Zijn vrouw heeft het tegen hem over Kick gehad, maar ze kent slechts één Kick, opa Kick, terwijl Silvijn ook een Kick kent, Kick Groen. Het is de reden voor een gruwelijk misverstand. Opa Kick reed in Kicks auto toen Nathalie verongelukte, stel ik mij voor en heeft daar iets mee te maken, of hij leende diens auto toen hij bij haar thuis langs ging om... Ga zo maar door.'


1.1 Homofilie

Op zoek naar wetenschappelijk materiaal over vriendschap streepte ik twee citaten aan uit De wetenschap van liefde en bedrog van de Engelse evolutiebioloog Robin Dunbar (Spectrum, 2012). 'Een hechte vriendschap wordt volgens onze studies vooral bevorderd door vijf overeenkomsten: hetzelfde gevoel voor humor, dezelfde hobby's/interesses, dezelfde morele waarden (en/of godsdienst), hetzelfde opleidings- en intelligentieniveau, en geboren of in elk geval getogen zijn in dezelfde streek.' En: 'Wij en anderen kwamen tot de bevinding dat de meeste vriendschappen berusten op dezelfde voorkeuren, hetgeen in vakjargon 'homofilie' (liefde voor hetzelfde) wordt genoemd.'


1.2 Eén vlees

Om de nieuwe paus te verwelkomen spontaan een bijbelse verwijzing. Genesis 2:24: 'Daarom zal een man zijn vader en moeder verlaten en zijn vrouw aanhangen, en zij zullen één vlees zijn.' Over 'kennen' of 'bekennen' als synoniem voor de geslachtsdaad vond ik op de katholieke internetsite www.rkdocumenten.nl: 'Met het bijbelse 'kende' dat voor het eerst in Genesis 4, 1-2 voorkomt, staan wij dus (...) anderzijds voor heel de werkelijkheid van de echtelijke samenleving en vereniging waarin man en vrouw 'één vlees' worden.'


twitter.com/vfeuilleton;


volkskrant.nl/feuilleton;


facebook.com/VolkskrantFeuilleton


PERSONOGRAM

Er zijn vier gezinnen mee en een alleenstaande moeder met kinderen. Spil zijn Bibi Roskam (yogalerares en uitvaartverzorgster) & Kick Groen (platenbons). Kicks vader, Opa Kick, is een voormalige platenbons. Cameravrouw Frederique Severijn heeft al jaren de geheimen van haar vriendinnen verzameld. Ze is getrouwd met tv-maker en practical joker Pim Staal. Sanne Moens is persrechter en getrouwd met Bram Laprice, redacteur bij Libelle. Klaasje Binninga is ambtenaar, getrouwd met Korneel Petersen, duikinstructeur bij de brandweer. Rosalie van Lokeren is een gescheiden puzzelontwerpster.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden