Een vitale, invloedrijke mensen-man

Prins Bernhard, de pater familias van de Oranjes, geldt als een rasoptimist, een bon-vivant en een schelm. Hij lijkt het leven te zien als één langgerekt happy hour. Zondag wordt hij 92...

Het beste cadeau heeft hij al gehad: zijn verjaardag wordt de Dag van de Veteranen.

Veel gespreksonderwerpen zijn denkbaar, zondag op het terras van paleis Soestdijk, maar een thema dat zeker niet zal ontbreken is de vitaliteit van de jarige. Zijn 92ste verjaardag viert prins Bernhard morgen gewoontegetrouw met een familiebarbecue, na een jaar waarin zijn positie als pater familias zowel door eigen toedoen als door uitlatingen van anderen is bestendigd.

'Hij is de koning van Nederland', zei prinses Margarita in een van de opzienbarende interviews die zij dit jaar gaf. Volgens haar heeft de prins veel invloed binnen de koninklijke familie. Premier Balkenende bevestigde half maart dat Bernhard inzage kreeg in het onderzoek dat de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD, voorheen BVD) deed naar Margarita's echtgenoot Edwin de Roy van Zuydewijn - en onderstreepte daarmee de status van de prins in het Huis Van Oranje.

De pater familias is een rasoptimist, een mensen-man, een bon-vivant en, bij reputatie en de laatste jaren nog versterkt door ostentatieve baardgroei, een schelm. Uiterlijk ondergaat hij het leven als één langgerekt happy hour. Onderwijl weet hij de talrijke tegenslagen te verinnerlijken tot wijsheden als: 'Op mijn leeftijd heb je geen tijd meer voor gewichtigdoenerij en bijkomstigheden.'

Hij is een medisch wonder, telkenmale herrezen uit een aangekondigde dood, een man met het ziekenhuis als stamcafé. Om de uitvaart in oktober van zijn schoonzoon, prins Claus, kon hij niet heen, maar hij mijdt steevast begrafenissen. 'Als het even kan, ga ik afscheid nemen. Met een fles in de hand, whisky of zoiets. Dan praten we wat en geven elkaar daarna een hand.'

Ook het voorbije jaar bewees de prins een lijntje met het volk te hebben. Toen twee Albert Heijn-medewerkers hardhandig een burgerarrest pleegden na een winkeldiefstal, en daarvoor straf dreigden te krijgen van justitie, liet hij De Telegraaf weten de eventuele boete te betalen. Hij vertolkte daarmee feilloos de vox populi. En toen het tot een veroordeling kwam, loste hij die belofte in. Minister Donner van Justitie zei deze week in Tweede Kamer: 'Publieke figuren die zeggen dat ze de boetes betalen, moedigen in wezen geweld aan.' Het was de laatste in een lange reeks botsingen van de constitutioneel slecht opgeleide Bernhard met de Haagse politiek. Maar de kalmte waarmee deze ministeriële berisping werd gegeven, is illustratief voor de mildere beoordeling van de prins. Twintig jaar geleden zou het land te klein zijn geweest.

Bernhard is de man die de monarchie redde toen Wilhelmina en Juliana midden jaren dertig als enige Oranjes over waren, maar ook de man die haar met de Lockheed-affaire dramatisch aan het wankelen bracht - na zich jarenlang veel inspanningen te hebben getroost om in het buitenland de Nederlandse economie van de wederopbouw te ondersteunen.

De prins ergert zich al jaren aan verhalen over de veronderstelde grote rijkdom van de Oranjes. In 1987 zeiden hij en Juliana in een televisie-interview, na weer een miljardenschatting in een blad, zich 'weerloos' te voelen tegenover zulke 'flauwekul'. Dit jaar belde hij met het tijdschrift Forbes, met de mededeling dat 10 procent van de hun toegedichte 2,5 miljard dollar meer in de richting van de werkelijkheid kwam.

Hij gaat makkelijk om met de media. 'Dat doet prins Bernhard erg joyeus. Hij is erg open en soms een beetje impulsief', zegt oud-hoofddirecteur van de Rijksvoorlichtingsdienst Hans van der Voet. De 80-jarige journalist Friso Endt kreeg zijn eerste primeur in 1948 van de prins. 'Ik klopte op de deur van een caravan, waar hij zich in zijn onderbroek stond te verkleden voor een concours hippique, en vroeg: 'Wilt u een jonge journalist ook een kans geven?' Hij vertelde me dat hij met prinses Juliana naar de Olympische Spelen ging. In de jaren nadien heeft hij me op achtergrondbasis bijgelicht over de Hofmans-affaire en de spanningen rond het huwelijk van prinses Irene.'

Dit jaar was hij er ook op 5 mei weer bij, bij de herdenking van de Duitse capitulatie in Wageningen. 'De enige man die werkelijk van de oorlog heeft genoten' (koning George) kreeg donderdag het mooiste geschenk dat hij zich kon denken. Zijn verjaardag, 29 juni, wordt de officiële veteranendag. De eerste is in 2004, als de prins 93 hoopt te worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden