Een 'verzekering' die de Grieken de afgrond induwt

Achtergrond..

Van onze verslaggever Peter de Waard

AMSTERDAM Een kredietverzekering is gek genoeg het beste speeltje van speculanten op de financiële markten geworden. Volgens Griekse media zou de regering in Athene zelfs de geheime dienst EYP willen inschakelen voor een onderzoek naar de hedgefondsen die hiermee het land financieel naar de afgrond duwen.

De credit default swap (cds) – een ‘verzekering’ waarmee je het risico afkoopt dat bijvoorbeeld een land failliet kan gaan – zou zelfs de nagel aan de doodskist van de euro kunnen worden. Met verzekeren hebben ze weinig meer te maken.

De Amerikaanse analist James Rickards noemt de cds-contracten toxic (giftig) en vergelijkt handelaren erin met mensen die een brandverzekering afsluiten op de huizen van de buren.

Hedgefondsen en speculanten proberen met cds-contracten de markt voor Griekse staatsobligaties naar hun hand te zetten. Tegelijkertijd ondergraven zij daarmee de waarde van de euro.

Credit default swaps worden verhandeld op de financiële markten in contracten met een onderliggende waarde van 10 miljoen euro aan staatsobligaties. Wie zich wil indekken tegen het risico dat die niet worden terugbetaald, betaalt daarvoor een premie van tussen de 30 duizend (de cds voor Duitsland) en 350 duizend euro (de cds voor Griekenland).

Exacte gegevens over de omvang van de handel in cds-contracten zijn er niet, omdat deze afgeleide producten buiten de beurzen om worden verhandeld op de zogenoemde over-the-counter markt, het interbancaire verkeer. Toezichthouders hebben er daardoor ook weinig zicht op. Maar volgens clearing- en settlementhuizen, die zorgdragen voor de afwikkeling van allerlei effectentransacties die banken per computer of telefonisch afsluiten, zijn de omzetten dit jaar verveelvoudigd.

Alleen al het volume van cds-contracten waarmee men zich kan indekken tegen een bankroet van Griekenland, is in januari verdrievoudigd tot een waarde van 16 miljard dollar. Banken als Barclays hebben al gezegd dat de risicopremies voor Griekse staatsleningen kleiner zouden zijn indien die cds-contracten niet zo massaal verhandeld zouden worden. Speculanten zetten de al bijna onoverkomelijke problemen van de Griekse regering op scherp.

Zij zijn er daardoor indirect verantwoordelijk voor dat de rentetarieven stijgen waartegen de Griekse overheid geld op de kapitaalmarkt moet lenen.

Volgens de Griekse media zouden hedgefondsen als dat van de beleggingsgigant Pimco (829 miljard dollar kapitaal) en het hedgefonds van de Amerikaanse superspeculant John Paulson (36 miljard dollar) grote posities in cds-contracten op Griekse staatsobligaties hebben opgebouwd. Zij denken dat de waarde zal verveelvoudigen als Griekenland niet meer aan zijn verplichtingen kan voldoen. Ze hopen via deze grote posities de markt te manipuleren en van de daling een self-fulfilling prophecy te maken.

In 1992 bouwden fondsen waaronder het Quantum Fund van superspeculant George Soros samen een enorme positie op tegen het Britse pond, dat daardoor uiteindelijk zijn vaste wisselkoers moest opgeven en flink in waarde daalde. Soros alleen al verdiende daar ruim 1 miljard dollar mee. Tijdens de Azië-crisis in 1997 beschuldigde de Maleisische regering Soros zelfs van manipulatie van de markt. Soros heeft echter gezegd niet mee te doen aan de speculatie over een koersval van de euro.

Griekenland is hoe dan ook de zwakste schakel van de euro geworden. Het land heeft een staatsschuld van 300 miljard euro en een overheidstekort van 12,7 procent van het bnp. De staatsobligaties waarmee dat is gefinancierd, zijn de afgelopen maanden fors in waarde gedaald, waardoor het rendement is opgelopen. Obligaties van 1.000 euro met een coupon van 4 procent noteren bijvoorbeeld 600 euro, waardoor het rendement nu 6,67 procent bedraagt – drie procentpunten hoger dan een soortgelijke obligatie van Duitsland.

Er wordt ook rechtstreeks gespeculeerd in Griekse staatsobligaties, door die op termijn te verkopen (short gaan) in de hoop ze dan goedkoper te kunnen kopen. Daarnaast wordt ook gespeculeerd op een koersdaling van de euro. Banken, beleggingsfondsen, daghandelaren en privé-investeerders gaan ervan uit dat de euro nog zeker tot 1,30 dollar (nu is dat 1,36 dollar) zal dalen door de aanhoudende problemen in Zuid-Europa.

Op de termijnmarkt Chicago Mercantile Exchange stonden vorige week 63 duizend short-contracten op de euro uit, tegen 47 duizend de week daarvoor.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden