Een verslaggever pur sang: luisterend en observerend

Zaterdag overleed journalist en schrijver Gerard van Westerloo.

In 1996 mocht Gerard van Westerloo - toen nog in dienst bij Vrij Nederland - voor een jubileumnummer van deze krant als eerste buitenstaander een week lang rondlopen bij de Volkskrant. Hij bleek de perfecte waarnemer te zijn van de discussies die speelden op de redactie over de vernieuwing. Van Westerloo gaf geen opinie over wat hij van de krant vond. Hij signaleerde alleen. Hij luisterde liever dan dat hij meningen te berde bracht.


Van Westerloo, die zaterdag op 69-jarige leeftijd overleed aan een hartaanval, was afkomstig uit een voorbeeldig katholiek gezin uit de Pijp in Amsterdam. De journalistiek bleek in het bloed te zitten. Zijn oudere broer Ed van Westerloo begon bij het ANP en werd onder meer hoofdredacteur van Brandpunt en het NOS Journaal. Zijn jongere broer Fons van Westerloo werd, na eerst als correspondent voor de AVRO in de VS te hebben gezeten, de hoogste baas van AT5, SBS en RTL.


Gerard bleef het liefst de verslaggever. Een keer - in hetzelfde jaar dat hij zijn opmerkelijke reportage over de Volkskrant schreef - flirtte hij even met de televisie. En twee keer was hij hoofdredacteur: van De Groene en Vrij Nederland. Beide keren was het nog voor geen jaar.


Hij begon zijn journalistieke carrière in 1972 bij Vrij Nederland dat in de daaropvolgende jaren onder leiding van Rinus Ferdinandusse en Joop van Tijn zijn meest succesvolle periode beleefde als het eigenzinnige en leidende opiniemagazine van de linkse kerk. De ontwikkelingen in Suriname waren daar een van zijn grote aandachtsgebieden. In 1995 was hij de stuwende kracht achter het nieuwe magazine VN Document. Twee jaar later besloot hij plotseling zijn voormalige VN-collega Martin van Amerongen op te volgen als hoofdredacteur van De Groene. Binnen een jaar had hij al een conflict met de directie en de redactie, omdat hij het blad wilde laten aansluiten bij een grote uitgever.


Van Westerloo werd freelancer. Bij de Volkskrant had hij eind jaren negentig enige tijd een column op de Voorkant. Hij schreef verder voor het inmiddels opgeheven magazine M van NRC Handelsblad, voor Hollands Diep, voor het mensenrechtenmagazine Wordt Vervolgd van Amnesty International en voor nog veel andere publicaties.


Daarnaast verschenen verschillende boeken van zijn hand. In 2002 publiceerde hij het boek Prinsendrama over de opkomst van Fortuyn. Twee jaar later volgde het boek Niet spreken met de bestuurder over de veranderde politieke cultuur van Nederland door de ogen van bestuurders van de Amsterdamse tramlijn 16.


Twee jaar geleden verscheen De Pater en het Meisje, zijn laatste boek, een bijna thrillerachtige speurtocht naar het seksueel misbruik dat een zekere pater Frits zijn twee jaar oudere zus Tineke van Westerloo 55 jaar eerder had aangedaan.


Vorig jaar was Van Westerloo nog met zijn vriendin bij de demonstratie van de Occupy-beweging op het Beursplein. Hij voelde zich met deze beweging verbonden, maar kon door de herrie op het Beursplein niet verstaan wat de sprekers zeiden. Hij ging daarom maar koffie drinken. Zijn taak was te luisteren en dat kon hier niet.


Frits van Exter, de huidige hoofdredacteur van Vrij Nederland, vatte zijn betekenis voor de journalistiek dit weekeinde kernachtig samen: 'Gerard van Westerloo was een reden om journalist te willen worden.'


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden