Vier vragenzzp-verzekering

Een verplichte verzekering voor zzp’ers – dat kan nog een hele tijd duren

Dinsdag presenteerden vakbeweging en werkgevers hun voorstel voor een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers. Maar het kan nog lang duren voordat de voorgestelde plannen beleid zijn. Vier vragen.

Of het voorstel van een verplichte verzekering voor eenmansbedrijfjes werkelijkheid wordt, ligt in hoge mate aan de reactie van het kabinet. Beeld Hollandse Hoogte / David Rozing

Een verplichte verzekering voor eenmansbedrijfjes tegen inkomensverlies door arbeidsongeschiktheid: dat was vorig jaar de eis van PvdA en GroenLinks om het Pensioenakkoord te steunen. Het kabinet ging akkoord, omdat PvdA en GroenLinks straks in de Eerste Kamer nodig zijn voor de uitwerking van het Pensioenakkoord in wetgeving. Vakbeweging en werkgevers werd gevraagd een voorstel te maken voor zo’n arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers, zelfstandigen zonder personeel. Vier vragen over het dinsdag gepresenteerde voorstel.

1. Wat wordt voorgesteld?

Alle zelfstandigen moeten zich verplicht verzekeren tegen inkomensverlies door langdurige arbeidsongeschiktheid. De verzekering start na een ‘wachttijd’ van een jaar, waarin de zelfstandige niet heeft kunnen werken. De premie wordt inkomensafhankelijk. De uitkering wordt bij volledige arbeidsongeschiktheid maximaal 1.650 euro bruto per maand, oftewel het wettelijk minimumloon. 

Uitkeringsinstantie UWV gaat de keuring doen voor de verzekering, de reïntegratie van de uitgevallen zzp’ers en de uitbetaling van de uitkering. De Belastingdienst stelt bij de belastingaangifte het inkomen vast. Over maximaal 30 duizend euro bruto wordt zo'n 8 procent premie geheven. Bij een inkomen op minimumloon wordt dat volgens de sociale partners minimaal 85 euro per maand en bij 30 duizend euro bruto maximaal 150 euro per maand, ofwel 1.020 tot 1.800 euro per jaar. Wat de premie wordt voor iemand die minder dan het minimumloon verdient, een zogeheten ‘kruimelverzekering’, daar hebben de sociale partners geen antwoord op.

Het wordt geen verplichte eenheidsworst. De zelfstandigen kunnen kiezen voor een kortere wachttijd van zes maanden of juist een langere van twee jaar. De zzp’er kan ook kiezen voor een commerciële verzekering als die minimaal hetzelfde biedt als de publieke regeling.

2. Is dit de oplossing?

Volgens het Centraal Bureau voor de Statistiek liep het aandeel zelfstandigen dat zichzelf vrijwillig verzekerde tegen arbeidsongeschiktheid tussen 2013 en 2018 terug van 24 naar 19 procent. Velen vinden de verzekeringen te duur. Van de zelfstandigen met een zeer hoog inkomen heeft tweederde wel een voorziening.

Het voorstel biedt zelfstandigen met lagere inkomens zicht op wat meer zekerheid. Maar voor de laagstbetaalden, voor wie het bij uitstek is bedoeld, kan de premie problematisch zijn. ‘Denk aan de kunstensector, maar ook aan de journalistiek en jongeren die in de platformeconomie werken’, zegt Kitty Jong, vice-voorzitter van de FNV. Met de platformeconomie bedoelt ze de bedrijven die via het internet werkgelegenheid verschaffen zoals taxidienst Uber. Om hun positie te verbeteren stellen de sociale partners voor dat zij gezamenlijk – collectief – over tarieven mogen onderhandelen en niet meer ieder individueel het ‘voorstel’ van de opdrachtgever hoeven te accepteren.

3. Is dit uitvoerbaar ?

Dat is de vraag. Het UWV en de Belastingdienst, die het moeten gaan regelen, kampen al met grote problemen. Het UWV met de keuring en reïntegratie van arbeidsongeschikten, de Belastingdienst met de toeslagen. De problemen bij de Belastingdienst zijn zo groot, dat het kabinet eerder al afzag van al te ingrijpende belastinghervormingen uit vrees dat die de dienst boven het hoofd zouden groeien. 

4. Hoe nu verder ?

Dat ligt in hoge mate aan de reactie van het kabinet. Dat kreeg recent een nog verdergaand advies. Een commissie onder leiding van oud-topambtenaar Hans Borstlap stelde een nieuwe arbeidsongeschiktheidsverzekering voor álle werkenden voor. Minister Koolmees van Sociale Zaken moet beslissen welke variant hij kiest. Maar dan duurt het nog jaren voor een nieuwe regeling is opgetuigd, en daar zitten in elk geval de verkiezingen van maart 2021 nog tussen. Een nieuw kabinet kan weer wat anders willen. 

Marc Gijzen (53) lithograaf
Verdient: 4.000 euro bruto per maand
Premie: 205 euro per maand
Uitkering: 1.650 euro per maand

‘Ik ben al twintig jaar ondernemer en heb alles goed verzorgd. Ik heb voor de eerste twee jaar een broodfonds en daarna een arbeidsongeschiktheidsverzekering die mijn volledige jaarinkomen uitkeert. Dat mensen onverzekerd zijn, heeft niets te maken met zzp’ers maar met schijnzelfstandigheid. Dat is niet mijn probleem. Ik heb een belastbaar inkomen van ongeveer 50 duizend per jaar. Om een minimumloon van 1.600 euro te ontvangen, zou ik dus de maximale premie van 200 euro per maand moeten betalen. Maar ik kan daar niet van leven én mijn vaste zakelijke kosten van betalen. Ik heb een studio en apparatuur. Bij het broodfonds betaal ik 110 euro per maand en dat blijft mijn eigen geld. Daar hoeft het UWV niet aan te pas te komen. Dat heeft hier sowieso geen ruimte voor. Laat ze liever de definitie van zzp’er eens onder de loep nemen in plaats van weer allerlei regels op te leggen die niet uitvoerbaar zijn.’ 

Marc GijzenBeeld Ralph Kämena

Martha Pelkman (42) is tekstschrijver en schrijfcoach
Verdient: 666 euro bruto per maand
Premie: circa 53,28 euro per maand
Uitkering: 466 euro per maand

‘Door een ernstige sportblessure word ik in het huidige systeem geweigerd bij de particuliere verzekering. De afgelopen jaren heb ik een paar slechte jaren gehad waarin ik heb ingeteerd op mijn buffer. Ik heb daardoor niks achter de hand. Toch maak ik mij geen zorgen over arbeidsongeschiktheid. Ik doe beeldschermwerk. Zolang ik mijn hoofd en handen kan gebruiken, is er geen man overboord. En het bestaan van een zzp’er is nu eenmaal onzeker. Vorig jaar was mijn inkomen ongeveer 8.000 euro bruto per jaar dus als ik daar 8 procent premie over zou moeten betalen, help je mij aan de bedelstaf. Ik kan nog niet echt overzien wat het plan voor mij betekent, maar het lijkt me vooral verzonnen door mensen die bang zijn dat hun het brood uit de mond wordt gestoten door zzp’ers.’

Martha PelkmanBeeld Magda Zatari

*De berekeningen zijn gemaakt op basis van een premie van 8 procent. 

Verder lezen

Zo’n beetje alle spelregels rond werk moeten op de schop, van de arbeidscontracten en de loonbelasting tot de sociale zekerheid. Dat adviseerde de commissie Regulering van werk begin dit jaar. 

Fors deel zzp’ers wacht financiële strop bij arbeidsongeschiktheid, blijkt uit een enquête van TNO en het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). 

Dat vangnet regelen deze zzp’ers zelf wel: ‘We hebben altijd ons hoofd boven water kunnen houden’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden