Een verloren boerderij in Afrika

Er kan een dag komen dat ze voor de deur staan, zeiden John en Ethel, eind april. Hun grote veeboerderij in de buurt van Bulawayo (ruim vijftienduizend hectare schraal grasland, maar wel een van de beste veefokbedrijven van het land) was opgeëist door de regering....

Hij had al een huisje op een deel van hun grond laten bouwen. Elk weekend kwam de politicus even langs om zijn aanstaande nieuwe bezit te inspecteren. Zo cynisch handelen de vrienden van president Robert Mugabe; hard roepen dat het land naar de landloze armen moet, en ondertussen schaamteloos de beste boerderijen zelf inpikken.

Acht maanden later is het zover. Post uit Zimbabwe: een brief vol diepe verbittering van John en Ethel uit Bulawayo.

'Beste vrienden en familie. Uitgerekend op de dag dat mijn petekind Philippa trouwde in New York werden onze twee grote steunpilaren Catherene en Rachel onder bedreiging van een vuurwapen gedwongen de sleutels van onze drie huizen af te staan. Alles wat er nog stond is weggehaald. Zes dagen laten waren de boerderijen ook leeg.

'We hebben geluk gehad. We hadden de tijd om onze bezittingen tijdig te verhuizen. Maar het vee hebben we moeten verkopen - we hebben afscheid moeten nemen van honderd jaar veeveredeling, zo maar verdwenen.

'Maar dat was nog niet genoeg. De politie en de niet zo geheime dienst bleven bezig. Ze vielen de mensen lastig bij wie we spullen hadden gestald. Ze volgden mij ook speciaal, om te kijken of ik nog een voet op mijn eigen land durfde te zetten. Dan konden ze me weer opsluiten, en ditmaal voor twee jaar.

'Het is allemaal voorbij nu, we moeten opnieuw beginnen. Het is misschien maar beter zo, als we buiten schot waren gebleven, hadden we in voortdurende onzekerheid moeten leven.

'Het helpt niet om te vertrouwen op westerse normen en waarden of iemands woord of recht en orde. Dat heeft allemaal niet geholpen - en bijna alle voedselproducenten van Zimbabwe zijn nu weg. Het is ironisch dat de producenten van buitenlandse valuta (tabak, paprika, bloemen, struisvogels en goud) niet zo hard zijn aangepakt. Maar de vloedgolf heeft nu de steden bereikt, handel en industrie wankelen. Het ergste is nog wel dat deze anarchie en diefstal de steun krijgen van Afrika in het algemeen en Mbeki en Mandela in het bijzonder.

'Het gaat verder goed met ons. We zitten in ons eigen comfortabele huis in de stad, in een groene buitenwijk met een park ernaast. In 2003 gaan we naar Frankrijk waar we aan een vervroegd pensioen beginnen, dankzij onze familie. Voor wie het nog niet weet: onze kinderen hebben schuren gekocht in dorpen in de buurt van Limoges, en die gaan we ombouwen tot woningen en kantoorruimte.

'Catherene en Andy zijn gesettled in Londen, Rachel en Mark werken als geologen in Tanzania - het gaat goed met het goud daar en ze genieten. Tegen Pasen verwachten we alles verkocht te hebben, dan vliegen we naar mijn broer in Kaapstad, en vandaar naar Londen.'

Uit het noorden van Zimbabwe kwam nog een andere brief, van een arts.

'Het is niet te bevatten dat in een tijd van ernstige voedseltekorten vee van de paar honderd actieve blanke boeren wordt verdronken of uitgehongerd en maïs van settlers wordt omgeploegd door knokploegen van oorlogsveteranen en de jeugdbrigade, de green bombers. Op het platteland vooral is de macht en het gezag in handen van die schurkachtige jeugd. De politie heeft niets te zeggen.

'Hier in het dorp werd de (blanke) sociaal werkster van de katholieke missie onlangs gedwongen om haar (zwarte) medewerkers voor een 'interview' te laten komen naar het kamp van dat tuig.

'Zo'n interview, weet iedereen, gaat met marteling gepaard. Ze weigerde dus de mensen uit haar auto te laten stappen en werd toen uiterst grof toegesproken en in het gezicht gespuugd. Ze is toen naar het politiebureau gereden en die hebben haar en haar mensen (heel bijzonder!) in bescherming genomen.'

John ziet in Zimbabwe geen toekomst meer voor blanken, schrijft hij tot slot. 'Albert Schweitzer trok een eeuw geleden de juiste conclusie, en Sir Max Hastings herhaalde die dit jaar: Afrika moet aan de Afrikanen gelaten worden. En wij moeten er alleen terugkomen als ze onze deskundigheid willen inhuren, of als toeristen.'

Gelukkig nieuwjaar, Zimbabwe.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.