Een verhaal is onnodig

Het theatergezelschap FC Bergman maakt met 'magistrale beeldorgasmes' furore in België, en vanaf vrijdag ook op Oerol.

Op een afgelegen parkeerplaats laat een man zijn broek zakken en gaat op een wc-pot zitten. Naast hem drinkt een vrouw in een avondjurk een glas wijn. Achter haar tilt iemand een kind in een ledikant. Een meisje springt op een trampoline. Een man speelt biljart. Minstens negentig huishoudens, inclusief bijbehorende gezinsleden, lijken te zijn neergestreken op het asfaltterrein. Tientallen meters meubels staan er: een hometrainer, een gokmachine, een tafel met vier stoelen en een koffiepot, een kano, een billboard waarop Arnold Schwarzenegger lachend zijn spierbundels toont.


Met priemende ogen kijken de gebruikers van die voorwerpen het publiek even aan. Dan lopen ze naar achteren. Onder luid gerammel komen ook de meubels in beweging. Alleen een jonge man blijft staan, terwijl kasten met vazen langzaam langs hem heen naar achteren verdwijnen. Het Arnold Schwarzenegger-bord klapt om tot een leeg wit vlak. Stilte. De man valt.


Het is de moeilijkste voorstelling die ze ooit hebben gemaakt, zeggen de jonge theatermakers van het Vlaamse FC Bergman over hun nieuwe voorstelling Terminator Trilogie. Voor het theaterfestival Oerol, dat vrijdag begint, nemen zij hun inboedel mee naar het eiland Terschelling. Zeven keer zullen ze hun voorstelling spelen op het strand.


De jonge belofte

'Magistrale beeldorgasmes', 'anarchistische poëzie', en 'de jonge belofte van het Vlaamse toneel'. FC Bergman, eind 2008 opgericht door zes jonge acteurs uit Antwerpen, krijgt weleens kritiek op hun extreme theatervoorstellingen, maar wordt overwegend geprezen. Het gezelschap won in 2009 de KBC Jongtheaterprijs en werd met de voorstelling Wandelen op de Champs-Elysées... met een schildpad om de wereld beter te kunnen bekijken, maar het is moeilijk thee drinken op een ijsschots als iedereen dronken is door het Nederlands Theater Festival geselecteerd als een van de beste tien voorstellingen van 2010. Vanaf 2013 wordt de groep ingelijfd bij het Toneelhuis Antwerpen.


'Die scène met de meubels aan het begin, daarvan wisten we: dat kunnen we', zegt Marie Vinck (29). 'En ook het epische einde, dat is waar we goed in zijn. Maar het midden van de voorstelling was moeilijk om te maken. Dat gaat over leegte. Hoe maak je dat boeiend?' Thomas Verstraeten vult haar aan. 'We wilden er steeds interventies instoppen, weer een kind laten langskomen. Maar we moesten streng zijn en van niks doen echt niks doen maken.'


Dus blijft acteur Stef Aerts (24) alleen achter op het asfalt, voor een monoloog zonder tekst. Het zeventigtal meubelstukken is in de verte nog zichtbaar, alleen een stuk zeil, een stok en een waterfles lijken per toeval te zijn blijven liggen. Aerts raapt het zeil op, spreidt het uit en gaat er op liggen masturberen. Later probeert hij zichzelf ermee te verhangen. Hij rent, valt, zucht, en slaat wanhopig met de stok om zich heen. Een clubje synchroon lopende, lachende mannen komt zich af en toen met hem bemoeien. Een oude man op een kleine tractor met aanhanger rijdt rondjes om de parkeerplaats, een spoor van schuim achter zich aan druppend.


Emoties oproepen

Waar de voorstelling over gaat? Niet belangrijk. 'Het is een misvatting dat er bij theater altijd een verhaal moet zijn', verzuchten de makers. 'Bij beeldende kunst hoeft dat toch ook niet?' Aerts: 'Er zit wel een dramaturgisch verhaal achter, maar eigenlijk hoeven toeschouwers dat van ons niet te herkennen. Het publiek is geconditioneerd om te rationaliseren en te zoeken naar een verhaallijn. Wij willen dat tegengaan.' Vinck: 'In plaats daarvan willen we emoties oproepen. We willen recht naar het hart spelen.'


Bij Terminator Trilogie betekent dat troosten. 'Door te laten zien dat je niet alleen bent met je wanhoop en je zoektocht', zegt Aerts. Want de achterliggende thematiek is eenzaamheid in 'een eeuw waar de keuzemogelijkheden voor een gelukkig leven voor het grijpen liggen', zo schrijven de makers op hun flyer.


Eigenlijk wou het zestal de voorstelling baseren op de drie sciencefictionfilms van The Terminator, vandaar ook de titel. 'We gebruiken de problematiek van onze generatie', zegt Verstraeten. 'En die films zijn een document van onze generatie. Wij werden geboren toen de eerste uitkwam. Toen we opgroeiden, kwamen deel 2 en 3 uit.' Bij het terugkijken bleken die films alleen 'best wel saai'. Uiteindelijk zitten er een paar kleine referenties in de voorstelling verstopt. De titel bleef wel, daar was de groep aan gehecht geraakt. Verstraeten: 'De trilogie van het beëindigen. Zo mooi.'


De vallende antiheld uit de voorstelling gaat af als Griekse held. 'Episch' dus, zoals ze bij FC Bergman gewend zijn: iets wat gepaard gaat met vele liters brandweerschuim, een grote zwarte auto en een acteur aan een touw.


Terminator Trilogie speelt van 16 tot en met 23 juni op Oerol en van 5 tot en met 14 juli op het festival Over het IJ in Amsterdam, onder andere als openingsvoorstelling.


Vanaf vrijdag zijn tijdens het festival Oerol tien dagen lang over heel Terschelling verspreid voorstellingen te zien. Bezoekers hebben een entreebandje nodig, verkrijgbaar op de boot of op het eiland. Een paar tips:


Nick Steur - Freeze!

Nick Steur stapelt stenen. Zonder lijm of andere hulpmiddelen maakt hij sculpturen van natuursteen.


Alexandra Broeder - Wasteland.

Een groot succes op Oerol 2007. Met een vleugje horror, terug met een cast met nieuwe kinderen.


W&L (Wittenbols schrijft, Ligthert regisseert ) - Huisgoden.

Een flat wordt gesloopt, de projectontwikkelaar blijkt failliet. Zeven achterblijvers kunnen geen kant op.


Nhung Dan en Koos Terpstra - Zonsopgang/Zonsondergang.

Twee delen op twee locaties: het eerste bij zonsopkomst om 04.15 uur en het tweede om 21.15 uur.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden