Een velg van hout

Een officieel museum is het niet, maar de entresol van fietsenbouwer Vittorio in Heerhugowaard staat vol historisch tweewielervernuft. Het is een onthutsende collectie: veel van wat tegenwoordig doorgaat voor gaaf, vet of cool, is niet zo modern....

Eigenlijk is het nog erger: op de halfzolder staan uitvindingen die ten onrechte zijn vergeten. Neem de Girardengo, een klassieke Italiaanse racefiets, genoemd naar de renner Costante Girardengo. Die staalblauwe fiets heeft houten velgen.

Vooroorlogs aluminium was kwetsbaar. Houten wielen vangen klappen beter op. Voor de renner was belangrijker, dat hij voor- en achterrem tegelijk kon gebruiken tijdens een lange afdaling, zegt Nico Wester van Vittorio.

Moderne fietsers weten dat je na een lange afdaling geen vinger moet uitsteken naar je wielen. Het metaal is bloedheet. 'Je moet je remmen wisselend gebruiken. Om beurten moeten de velgen kunnen afkoelen', aldus Wester.

Er bestaan dus wielen waarop je wél de volle remkracht kan loslaten. Dat scheelt liters angstzweet. Want er is wel een 'sleeprem' - een luchtgekoeld schijfremmetje op het achterwiel - maar die is loodzwaar en ongeschikt voor een lichtgewicht fiets.

Terug dus naar de houten velg. Sterk is-ie beslist. Westers collega Jos Eeken houdt duim en wijsvinger minstens twee centimeter uit elkaar. 'Zo lang zijn de spaak-nippels', zegt hij.

Houten velgen bestaan nog steeds. Neem de Rolls-Royce onder de fietsen: de Galaxe uit Denemarken. Of de eveneens Deense Pedersen. Ze veren als een sofa, dankzij de aparte frames. En de Galaxe laat zich ook nog dubbelvouwen. Die truc is afgekeken van de 'parachutistenfiets' van BSA. Geallieerde luchtlandingstroepen kregen hem mee in de Slag om Arnhem. Ze fietsten na de landing naar het verzamelpunt en smeten hun BSA weg.

De Galaxe is daar iets te duur voor. Met aluminium velgen kost hij bijna 3400 gulden, met houten velgen ongeveer vierduizend. Maar dan moet het comfort fenomenaal zijn, al betwijfelt importeur Edgar Tromm in Amsterdam dat. Maar taai en flexibel zijn ze wel, zegt hij over die wielen.

Wie meer wil weten, moet geduld hebben. Op de Vehikelbeurs in Utrecht, die altijd in de tweede helft van augustus wordt gehouden, staat meestal de Belgische verzamelaar Guldentops, een expert in antieke tweewielers. Hij schijnt heel wat houten velgen te hebben behoed voor een voortijdig einde in de vuilcontainer.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden