Column

Een veldslag tussen Poetin en Soros op Nederlandse bodem

Vraag op straat wat we op 6 april geacht worden te doen, en het zal angstaanjagend stil blijven. Het Oekraïne-referendum leeft nog voor geen meter. Gaat het hier om stilte voor de storm? Explodeert er eind maart alsnog een knallende referendumcampagne, met een hyperactieve deelname van voor- en tegenstanders? Moeilijk te zeggen. In deze tijd gebeuren wel meer rare dingen.

Beeld epa

Als we Twitter mogen geloven wordt het aanstaande Oekraïne-referendum een veldslag tussen Poetin en Soros op Nederlandse bodem. Het nee-kamp van GeenPeil - GeenStijl, Forum voor Democratie en Burgercomité-EU - zou volgens een onbevestigd bericht uit de Amerikaanse inlichtingenwereld door Rusland gesteund worden. Poetin zou er alles voor over hebben Oekraïne los te weken uit de omklemming van de EU en Europa willen destabiliseren. GeenPeil ontkent het bericht overigens in hilarische GeenStijl-stijl: men zou inmiddels in door Poetin geschonken Ferrari 's door Nederland scheuren.

Minder laconiek is dit. Afgelopen vrijdag werd bekend dat de Hongaars-Amerikaanse miljardair George Soros 200.000 euro zal stoppen in het ja-kamp van 'Stem Voor Nederland'. Via zijn stichting Open Society Foundations, die een belangrijke rol speelt in het democratiseringsproces van Oost-Europa na de val van de Muur, zal hij het geld oversluizen naar de ja-campagne.

Deze rechtstreekse buitenlandse inmenging van een verklaard vijand van Poetin (zijn stichting wordt als 'staatsgevaarlijk' uit Rusland geweerd), maakt het Nederlandse Oekraïne-referendum nog controversiëler dan het al was. En voor velen was het al zo'n omstreden, ja zelfs vulgair, referendum, waar men zijn vingers liever niet aan wenste vuil te maken.

In politieke- en buitenlandpolitieke kringen in Den Haag moet de meerderheid sowieso niets hebben van referenda. Bah, onbeheersbare volksinvloed. Laat staan van een GeenStijl-referendum. Kan het ordinairder? Laat deze brutale, onwetende vlerken in godsnaam met hun tengels van geopolitieke en Europese thema's afblijven! 'Ze weten niet eens waar Oekraïne ligt'. Het liefst zou men elke burger eerst een 'Inburgeringscursus Europese Politiek' willen geven, een Europees Concours for Dummies.

Het Oekraïne-referendum steekt als een graat in de Haagse keel. Helemaal niemand zit daar op te wachten, zeker niet tijdens het zware Nederlandse EU-voorzitterschap, waarbij het alle hens aan dek is om Europa niet uit elkaar te laten spatten door de vluchtelingencrisis.

Dus bij de gevestigde politiek en mainstream-media bestaat er een (voor het ja-kamp fatale) aarzeling om zich überhaupt met dit ordinaire volksreferendum in te laten. Men ziet het als een ontspoorde kwajongensstreek. Als establishment-bashing. Als 'rancunereferendum'.

Controversieel is het referendum vooral ook omdat het over de rug van Oekraïne wordt gehouden. Oekraïne lijkt een tamelijk willekeurig slachtoffer van meer algemene kritiek op de EU en de gevestigde orde. Voor mij persoonlijk is dat de reden om ditmaal (anders dan bij het grondwetsreferendum in 2005) ja te stemmen.

Oekraïne - ik heb er laatst studenten nog 'democratie-colleges' gegeven -, is vanuit West-Europees oogpunt een ramp van een land. Het is een corrupt oligarchenparadijs. Maar een extreem kwetsbaar land dat in (burger)oorlog is, val je niet met een referendum in de rug aan. Een land dat half bezet wordt door een niet bepaald post-communistisch Rusland, onder leiding van een oud-KGB-spion die nooit schuldbewust neergeknield is bij monumenten in Praag, Boedapest of Riga; zo'n land exploiteer je niet om je meer diffuse anti-Brussel-woede op bot te vieren. Daarom zou ik nu dus voor het associatieakkoord hebben gestemd. Omdat ik veel sterker anti-Poetin ben, dan eurokritisch.

En toen kwam dat geflikflooi met George Soros. Dat brengt me toch weer aan het twijfelen. Anti-Rusland geld inzetten voor een referendum van Nederlandse burgers? Zo'n buitenlandse inmenging bevestigt precies het argument van GeenPeil, dat, als het erop aankomt, geopolitiek over nationale democratie heen dendert. De EU expandeert ongeacht de gevolgen voor de lidstaten.

Zo gezien, belooft het Oekraïne-referendum nu toch al een zeer leerzame les over Europa te worden. Over hoe de EU reilt en zeilt. Het zal even pijnlijk als instructief zijn straks te ervaren dat een nationaal referendum er in het grote Europa eigenlijk helemaal niet meer toe doet. Op 6 april vallen ons de schellen van de ogen.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden