Een vechtjas met normbesef

Jorien van den Herik (59) is altijd strijdlustig, ook als hij in de hoek wordt gedreven. Visie en overtuiging houden de voorzitter van Feyenoord overeind....

Onlangs wilde iemand Jorien van den Herik voorstellen aan de koningin. Hij vroeg zich af of hij dat kon opbrengen, óf dat hij zou zeggen: 'Majesteit, wat aardig dat u deze verdachte wilt ontmoeten.' Uiteindelijk liet hij anderen de majestueuze hand schudden. Kandidaten genoeg.

Gezeten in De Kuip staart Van den Herik over het verlaten, in zonlicht badende gras van het 'mooiste stadion van Europa'. Sinds de ogen zijn gelaserd, kunnen ze zonder bril. In de zomerblauwe ogen danst woede als hij praat over de belastingfraudezaak waarin Feyenoord en hij verzeild raakten. Van den Herik werd op alle fronten vrijgesproken.

'De zaak zal mijn hele leven pijn blijven doen. Ik wilde terug verhuizen naar Nederland. Nou, men hoeft mij niet meer welkom te heten. Niet dat het in een ander land zoveel beter is, maar hier heeft men mij bewust willen pakken, daarvan ben ik overtuigd. Alleen had men zich beter moeten informeren, want ik verzet me.'

Van den Herik is zakenman op zijn Rotterdams: rechtdoorzee volgens het principe 'niet lullen maar poetsen'. Bijna een uur lang voerde hij in november het laatste woord in de zaak die vier jaar eerder losbarstte met een FIOD-inval. De belastingdienst was ervan overtuigd dat Feyenoord documenten vervalste en daardoor belasting ontdook bij een aantal buitenlandse transfers.

Hij weerspreekt de schijn: 'Ik ben niet milder geworden. Ten opzichte van bepaalde zaken juist niet. Ik beheers me en kan zaken scheiden. Privé ben ik des duivels.

'Ik kan het me veroorloven honderdduizenden euro's te besteden aan mijn verdediging, een ander niet. Er is mij zakelijk enorm veel schade berokkend. In het buitenland moet ik nog steeds zeggen dat de kans aanwezig is, hoewel miniem, dat ik ooit in de gevangenis terechtkom, omdat ik privé strafrechtelijk ben vervolgd, terwijl het hooguit een fiscale discussie met Feyenoord was. Het OM, de overheid, heeft een jaar cel tegen mij geëist, waarvan de helft onvoorwaardelijk. Moet ik dan lachend in dit land rondlopen?

'Ik ben klassiek opgevoed met een groot normbesef en ik ervaar dit als bijzonder oneerlijk. Maar mijn tijd komt nog. Men kan niet van mij verwachten dat ik tot in de eeuwigheid een advocaat blijf betalen en na een uiteindelijke vrijspraak zeg dat het fantastisch is.'

Van drie spelers bij wie geknoeid zou zijn met belasting, speelt alleen de zaak Vidmar in hoger beroep. De kwestie had afgelopen week moeten dienen, maar is aangehouden.

Van den Herik: 'Bijna elke club heeft momenteel een discussie met de belastingdienst, die zich op schrift zo onbehoorlijk gedraagt dat de honden er geen brood van lusten. Wij, en ook andere clubs, worden continu beticht van bedrog en afgeschilderd als criminele organisaties.

'Ik heb het initiatief genomen bezwaar te maken, op papier. Zulke aantijgingen wil ik niet horen, zeker niet van een overheidsdienaar. Er schijnt een inspectie te zijn die als doel heeft om het betaald voetbal aan te pakken.'

- Uw vertrouwen in de overheid is niet groot.

'Mijn vertrouwen in de overheid in het algemeen is gereduceerd tot beneden Amsterdams peil. Wat hier gebeurt in dit land. . . We hebben zoveel problemen die het leefklimaat verstieren en van invloed zijn op het gevoel van mensen. Daaraan wordt niets, dan wel te weinig gedaan, terwijl ze makkelijk zijn op te lossen.'

- Noem eens een voorbeeld?

'Laat ik me tot voetbal beperken. Neem het invoeren van de meldingsplicht tijdens wedstrijden, via strafrecht. De minister van Justitie heeft geopperd het voetbal af te schaffen. Ja, dat is lekker. Dat slaat toch nergens op.'

- Collega Van Praag van Ajax is bij Donner geweest en kwam terug met de conclusie dat de minister er niets van begreep.

'Hij begrijpt er inderdaad niets van. Voor stewards, die betaald werden volgens een bepaald systeem, is nu een belastingregime van toepassing, waardoor alle clubs met een geweldige kostenstijging zitten.'

- Terwijl stewards werk van de politie uit handen nemen.

'Juist. Maar als ik dat tegen politici zeg weten ze dat helemaal niet. Dan zegt meneer Remkes (Binnenlandse Zaken, red), die ik hier bij een wedstrijd tegen Ajax had: o, is dat zo? Dat zal ik nagaan. Vervolgens heb ik niets meer gehoord. Want het is geen prioriteit meer voor die meneer.'

- Er wordt al jaren gepraat over die meldingsplicht, gekoppeld aan een stadionverbod.

'En toch wordt dat door politieke onwil niet ingevoerd. Het is zo makkelijk om te zeggen dat clubs verantwoordelijk zijn. Dat is niet zo. Wij zijn niet verantwoordelijk voor het leefklimaat in Nederland. Wij dragen wél verantwoordelijkheid en daaraan onttrek ik me niet. Men heeft het te ver laten komen en niemand heeft er wat aan gedaan. Het is de degeneratie van de maatschappij.'

Hij praat over strengere straffen, over zero tolerance en geeftde supporters van Feyenoord een compliment voor hun gedrag dit seizoen, hoewel hij nog te veel onverkwikkelijke spreekkoren heeft gehoord.

Van den Herik heeft vaak gelijk gekregen met voorspellingen. Sport 7 was een zeepbel, tv-rechten behoren de individuele clubs toe en niet het collectief. Op sanering van het voetbal dringt hij al jaren aan. Nu gaat de gezondmaking van bijna failliete clubs gepaard met keiharde ingrepen.

'Men is nog steeds emotioneel bezig, terwijl men rationeel bezig moet zijn. Er zijn nu allerlei machtsstrijden: de KNVB wil alles voor het zeggen hebben. Meneer Kesler (directeur betaald voetbal, red) heeft alle macht al naar zich toegetrokken door zichzelf te benoemen tot voorzitter en later tot directeur. De KNVB moet er zijn voor de organisatie, de Eredivisie NV voor kwaliteit.'

- Hoe moet die ENV eruit zien?

'In mijn hart ga ik het liefst naar het Amerikaanse systeem, een gesloten competitie. Dat zal wel niet meer kunnen door de regelgeving uit Brussel. In Amerika moet je een licentie kopen en aan voorwaarden voldoen.

'In het Amerikaanse systeem zouden nooit drie Limburgse of drie Rotterdamse clubs aan de eredivisie deelnemen. Je zou kunnen zeggen: elke provincie heeft één betaald voetbalorganisatie en in de westelijke provincies, waar meer mensen wonen en meer markt is, mogen er een paar meer zijn. Dan kom je aan zestien clubs die niet degraderen.

'Nog een stap verder is dat het in Europa wordt zoals in Amerika, dat we naar één Europese competitie toegaan, eventueel in verschillende regio's.'

- Dat roepen jullie al jaren, maar het lukt niet.

'Omdat er geen enkele behoefte aan was in grote landen als Italië, Engeland en Duitsland. Zij leefden in weelde en komen er nu achter dat ze ten onder dreigen te gaan. Ook zij zijn verplicht over de grens te kijken.'

- Waarom is er geen competitie waarover iedereen tevreden is?

'Omdat we leven in het poldermodel. Alles moet kunnen, iedereen moet gelijk zijn. De Premier League is in Engeland zelfstandig van de FA. Dus wat meneer Kesler wil, kan niet. Ik ben voor duidelijkheid. Meneer Kesler kan niet én de KNVB vertegenwoordigen én de ENV. Ik ben niet voor het in elkaar schuiven van de organisaties.'

- Zoals u het wilt was het tot nog toe, met Herremans als directeur van de ENV.

'Ja, maar je moet het goed doen. Alles staat of valt met de kwaliteit van de uitvoering. Men heeft zich gericht op verkeerde dingen, op de verkoop van tv-rechten bijvoorbeeld. Ik heb altijd gezegd: die rechten zijn van ons. Eindelijk, na al die jaren tegenwerking van de KNVB, is dat in een eindoordeel ook duidelijk geworden. We komen nu in een situatie, waarin je duidelijke afspraken kunt maken over solidariteit. En afgedwongen solidariteit werkt niet. Dat is afpersing.'

- De kleine clubs zullen blijven zeggen dat de grote te veel geld willen.

'Men moet reëel zijn. Wij willen niet te veel. We willen solidair zijn met clubs die een fatsoenlijke huishouding voeren, maar we moeten onderkennen dat er verschil is tussen groot en klein. Als het met Ajax, Feyenoord en PSV goed gaat, gaat het met de andere clubs ook goed.'

- Overheden houden het voetbal overeind. Nu krijgt Sparta steun en Feyenoord niet, omdat Feyenoord de eigen broek kan ophouden.

'Daar ben ik het dus niet mee eens. We praten over betaald voetbal. Dit is een middelgrote onderneming, sociaal gezien een van de belangrijkste van Rotterdam, van onschatbare promotionele waarde. Ik ben helemaal tegen overheidssteun voor welk bedrijf dan ook, uitzonderingen daargelaten, bijvoorbeeld als je buiten je schuld in een moeilijke situatie terechtkomt. Dat is dan steun om een moeilijke periode te overbruggen, niet omdat een bedrijf slecht beleid voert.'

- Een voetbalbedrijf is toch anders dan een gewoon bedrijf?

'Onzin. Deze onderneming is erop gericht winst te maken. Alleen: de winstbestemming is niet het uitkeren aan aandeelhouders, maar het opnieuw investeren om een nog beter product te leveren. Als je dat doel niet hebt, moet je lekker amateurvoetbal gaan spelen.'

- U leest met verbazing over gemeenten die clubs redden?

'Niet alleen verbazing, ook verontwaardiging. Stadions worden eerst gebouwd met behulp van de gemeente. Daarna koopt de gemeente eigenlijk een koekje van eigen deeg terug en vervolgens wordt het voor niks of nagenoeg voor niks verhuurd. Ook subsidie. Een van de redenen waarom ik een hekel heb aan politiek, is omdat men niet zuiver is. Ik ben voor gelijke monniken, gelijke kappen.'

- Straks krijgt toch elke club weer een licentie, een enkele uitzondering daargelaten?

'Het nieuwe licentiesysteem moet maandag worden aangenomen, maar het hangt volgens mij niet af van het gebruikte systeem. Als je weet dat je vernacheld wordt zoals de KNVB, moet je wat doen. Zulke hoge schulden zijn in een aantal jaren opgebouwd. In Zeist hebben ze nogal wat boter op hun hoofd.

'Als het huidige systeem gewoon goed was toegepast, hadden we deze ellende niet gehad en waren we wél met minder clubs in de eredivisie. Ik heb altijd gezegd: maximaal zestien clubs. Men blijft om de hete brij heendraaien.'

- De afstand tussen de topdrie en de rest is te groot.

'Dat bevestigt wat ik altijd heb gezegd. De afstand wordt steeds groter en de verarming vanhet voetbal zet zich nadrukkelijker door. We mogen niet verwachten dat we in een land met zestien miljoen inwoners vergelijkbare kwaliteit hebben als in Duitsland, waar 85 miljoen mensen wonen.'

- Bent u tevreden over de huidige prestaties?

'Nee. In de Champions League en in de eerste helft van de competitie hadden we het beter moeten doen. Dit zal een seizoen zijn dat je snel vergeet. Hoewel: we kunnen (morgen, red) de bekerfinale winnen van FC Utrecht en de beker is een echte prijs, maar niet de belangrijkste.'

- Moeten we ons druk maken om bezuinigingen bij Feyenoord?

'Bezuinigingen is niet het juiste woord. Het is efficiency. We kijken naar kosten-baten. Hadden ze dat bij al die clubs maar gedaan die nu in de ellende zitten.'

Hij verzucht dat mensen zich wel weer zullen afvragen waarom hij dit allemaal zo heeft gezegd. 'Ik heb een duidelijke visie. Ik zeg niet dat die juist is, maar met te weinig mensen kan ik daarover discussiëren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden