Een van de meest gevreesde maffiabazen Provenzano (83) overleden

Bernardo Provenzano, jarenlang een van de meest gevreesde figuren in Italië, is woensdag in een ziekenhuis in Milaan overleden. Provenzano, die 83 jaar is geworden, was van 1993 tot zijn arrestatie in 2006 'capo dei capi', de baas der bazen van de Cosa Nostra, de Siciliaanse maffia. Sindsdien sleet hij zijn dagen in de gevangenis, de laatste twee jaar in een zwaar bewaakte kamer in het San Paolo-ziekenhuis in Milaan.

Bernardo Provenzano toen hij werd opgepakt.Beeld epa

Provenzano werd in 2006 opgepakt, even buiten Corleone, het stadje dat beroemd werd door de 'Godfather'-films. Daar maakte Provenzano naam als huurmoordenaar voor de Cosa Nostra. Hij was zo bedreven in het uit de weg ruimen van tegenstanders dat hij er de bijnaam 'de Tractor' aan overhield. 'Hij heeft de hersens van een kip, maar hij schiet als een engel,' prees de toenmalige maffiabaas Luciano Liggio hem ooit.

Hij rekende af met leden van andere maffiabendes, maar was ook verantwoordelijk voor de moord op maffiajagers Giovanni Falcone en Paolo Borsellino. Falcone kwam om toen zijn auto in mei 1992 werd opgeblazen. Een paar maanden later werd ook Borsellino door de maffia omgebracht.

Liefst 43 jaar wist Provenzano uit handen van de politie te blijven. Toen hij uiteindelijk op 73-jarige leeftijd werd opgepakt in een bouwvallig boerderijtje even buiten Corleone was de meest recente foto van hem die de politie had een fotootje van bijna een halve eeuw oud. Op basis daarvan hadden ze een reconstructie gemaakt, die verrassend goed bleek te kloppen. Toen de agenten binnenkwamen gaf de verwaarloosde maffiabaas onmiddellijk toe dat hij het was naar wie de politie op zoek was.

Bergen vuil

De beruchte maffiabaas viel door de mand doordat hij geregeld schoon wasgoed liet bezorgen in een leegstaand boerderijtje waar hij al jaren ondergedoken zat. Dat wekte de achterdocht van de politie die de omgeving van het stadje al jaren in de gaten hield. Het 'hoofdkwartier' van de voortvluchtige 'baas der bazen' maakte een armzalige indruk: kapotte muren en bergen vuil.

Vanuit dat bouwval bestuurde Provenzano de maffia door middel van kleine, opgevouwen briefjes die hij via een netwerk van tussenpersonen onder zijn ondergeschikten distribueerde. Vaak waren de briefjes in een cijfercode gesteld en doorspekt met citaten uit de Bijbel. In zijn vervallen onderkomen vond de politie naast twee typemachines ook een woordenboek, dat Provenzano kennelijk gebruikte om al te grote fouten te voorkomen: hij had nooit meer dan de lagere school doorlopen.

Provenzano nam in 1993 de leiding van de Siciliaanse maffia over nadat de beruchte maffiabaas Toto Riina door de politie werd opgepakt. Ondanks zijn gewelddadige reputatie koos Provenzano voor een iets rustiger aanpak: zonder bomaanslagen en al te veel liquidaties. Op die manier wekte de Cosa Nostra minder weerstand onder de gemeenschap en wist ze haar afpersingspraktijken stilletjes uit te breiden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden