Een van de mannen achter het 'ouwe, goeie Philips'

Bij Philips veroverde hij met innovaties als de cd-speler de wereld. Jan Zantman drukte zo een belangrijk stempel op het ondernemerschap in Nederland.

Jan ZantmanBeeld -

Hij was de baas van de Stichting Toezicht Effectenverkeer - de huidige Autoriteit Financiële Markten - toen zonden in de beurshandel nog als kattekwaad werden gezien. En hij was vice-president van Philips, achter Wisse Dekker, toen het elektronicaconcern een enorm conglomeraat was dat met innovaties als de cd-speler de wereld veroverde. 'Het ouwe goeie Philips', zoals hij dat noemde.

Jan Zantman, die 30 december na een val in een hotel overleed in een ziekenhuis in Cambridge, heeft een belangrijk stempel gedrukt op het ondernemerschap in de jaren tachtig en negentig. Als financiële topman van Philips trad hij met de kwartaalcijfers veelvuldig naar buiten. Hij constateerde al vroegtijdig dat het informatietijdperk en de mondialisering tot grote schokken zouden leiden in het financiële systeem. 'Iedereen praat iedereen op hetzelfde moment aan dat je uit de dollar moet', zei hij bij zijn afscheidsinterview in 1988 in Het Financieele Dagblad, 'net zoals je tegelijkertijd in of uit de minirokken gaat.'

India

Zantman werd op 7 mei 1925 geboren op het eiland Sumatra, dat toen nog tot Nederlands-Indië behoorde. Zijn vader was accountant. Hij groeide op in Den Haag. Na een studie economie in Rotterdam werkte hij korte tijd bij de PTT, voordat hij in 1954 overstapte naar Philips. 'Hij wilde graag naar het buitenland', zegt zijn dochter Leonie Zantman.

Hij begon op de administratie, ging in 1956 naar de Canadese vestiging van Philips en belandde het jaar daarop als financieel directeur van de toenmalige Philips-organisatie in de Indiase stad Calcutta. Ondanks de armoede genoot hij van de Indiase cultuur en het leven daar. Leonie Zantman: 'Zijn opvatting was dat je moest leven of je daar voor altijd zou blijven. Niet dat je terug zou keren.'

Zijn twee dochters werden in India geboren. Na acht jaar kwam Zantman terug naar Eindhoven, maar werd meteen voor zes jaar uitgezonden naar de Britse dochter Pye of Cambridge. Daarna was hij zes jaar financieel directeur in België. Pas in 1980 kon hij zich in Nederland vestigen als de financiële man in de raad van raad van bestuur van Philips. Vier jaar later werd hij vice-president, eerst onder Wisse Dekker en daarna nog twee jaar onder Cor van der Klugt.

Concurrentie Japan

Het was een tijd dat Philips veel lobbyend naar buiten trad. In 1980 stelde Zantman in een interview met Het Limburgs Dagblad al de oneigenlijke concurrentie van de Japanners aan de orde. Hij vond dat de Europeanen te weinig deden om de positie van hun industrie veilig te stellen, terwijl de Japanse regering dat wel deed. Hij erkende ook dat de Japanners de Europese producten niet alleen kopieerden, maar ook hadden verbeterd.

Op de markt voor consumentenelektronica was het concern in die jaren in een heftig gevecht verwikkeld met de Japanse bedrijven als Matsushita (Panasonic), Hitachi en Sony. Daarnaast waren stormachtige ontwikkelingen gaande op de markt voor telecom en computers. Zantman deed twee keer een grote aandelenemissie om Philips meer financiële armslag te geven.

Na zijn pensionering op 1 juli 1988 zou hij verschillende commissariaten hebben, onder meer bij NBM Amstelland, Grolsch, Océ en Zantman Mode, een bedrijf van neef Frans. Ook werd hij topman van de Stichting Toezicht Effectenverkeer. Op dat moment stond de strijd tegen misbruik van voorwetenschap in de effectenhandel het meest ter discussie. Hij pleitte voor een zo open en transparant mogelijke handel. 'Kattenkwaad doet zich het best voor in de duisternis', constateerde hij.

De laatste jaren woonde Zantman in het Belgische Herentals.

Ontvang elke dag de Volkskrant Avond Nieuwsbrief in uw mailbox, met het nieuws van vandaag, tv-tips voor vanavond, en alvast zes artikelen uit de krant van morgen. Schrijf u hier in.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden