Een van de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis van China

Het verlangen naar meer vrijheid had zich vaker van Chinezen meester gemaakt. De afloop was hetzelfde.

Hoe groot is het belang van de studentenopstand van 1989 geweest?

De Chinese autoriteiten pogen de opstand te bagatelliseren. Ze hebben het over een 'incident' of: 'De politieke onrust tussen de zomer en de lente van 1989.' Studentenleiders als Wuer Kaixi noemen de opstand 'een keerpunt voor China' en 'een van de grootste en krachtigste bewegingen in de geschiedenis'.


De waarheid ligt in het midden. Als de studentenbeweging echt zo krachtig was geweest, zou ze weer de kop hebben opgestoken. Tegelijk geven de fanatieke pogingen van de autoriteiten om iedere poging tot herdenking de kop in te drukken aan dat '4 juni' veel meer was dan een incident: het was een van de belangrijkste gebeurtenissen uit de geschiedenis van China.

Was de opstand uitzonderlijk voor China?

Het verlangen naar meer vrijheid heeft zich sinds 4 juni 1989 niet meer zo openlijk gemanifesteerd. Maar in de 20ste eeuw had dat verlangen zich in China wel vaker geuit: bij de 4-mei-beweging van 1919, de 'laat honderd bloemen bloeien'-campagne in 1956 en tijdens de Pekingse Lente van 1978. De tragiek is dat conservatieve krachten de vrijheidsdrang telkens effectief de kop indrukken.

Hoe verdeeld waren de Chinese autoriteiten over het neerslaan van het protest?

'Het volksleger behoort tot het volk en kan niet tegenover het volk staan. En het kan al helemaal niet het volk vermoorden.' Met die woorden deed een aantal hoge militairen voor 4 juni een poging hun politieke leiders op andere gedachten te brengen. Ook weigerde generaal Xu Qinxian geweld te gebruiken.


Het mocht allemaal niet baten. De militaire dissidenten delfden het onderspit, net als de politieke leiders met een 'zacht' standpunt. Zo zou premier Zhao Ziyang tot aan zijn dood onder huisarrest blijven. De zogeheten Tiananmen Papers die in 2001 in de VS werden gepubliceerd, maken duidelijk dat de partijtop tot op het bot verdeeld was.

Wat is er gebeurd met de protesterende studenten?

De voornaamste studentenleiders zijn naar het buitenland gevlucht, vooral naar de Verenigde Staten. Daar vervolgden ze hun leven als wetenschapper, journalist of zakenbankier. Andere studenten pasten zich in eigen land aan.


Onbekend is hoe het is afgelopen met Tank Man, die op 5 juni in zijn eentje een colonne tanks de weg versperde. Het weekblad Time riep hem uit tot een van de honderd invloedrijkste mensen van de 20ste eeuw.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden