Een truffel van 1.483 kilo

Ionica zag een getal

De Italiaanse kok Umberto Bombana met een truffel van 1,2 kilo. Foto ANP

Mijn vader vertelde hard lachend dat hij op de radio had gehoord dat er een witte truffel van meer dan duizend kilo was gevonden. Nu is mijn vader goed met getallen en dit nieuwtje klonk hem nogal onwaarschijnlijk in de oren. Toen hij het bericht even nazocht, bleek het te gaan om een truffel van anderhalve kilo.

Mijn fantasie sloeg even op hol bij een truffel van meer dan duizend kilo. Wat een werk zou het zijn om die uit te graven en terug te sjouwen. Maar het zou wel de moeite waard zijn, want het ding zou een kapitaal waard zijn. De stinkend rijke casinomagnaat Stanley Ho betaalde in 2007 een slordige kwart miljoen euro voor een witte truffel van anderhalve kilo. De nieuwe vondst zou dan maar liefst 250 miljoen euro waard zijn. Maar goed, het ging dus om een iets bescheidener vondst.

De verwarring ontstond waarschijnlijk doordat het gewicht van de reuzetruffel in diverse nieuwsberichten gegeven werd met drie cijfers achter de komma: hij woog 1,483 kilo. En Amerikanen schrijven dat als 1.483 kilo: een punt in plaats van een komma maakt een groot verschil. Zelf ben ik al een paar keer in de problemen geraakt met bestanden van Amerikanen die in hun tabellen vol getallen een punt gebruiken waar ik een komma zou zetten (en andersom). Om het nog ingewikkelder te maken, ken ik ook nog Britten die hun decimale punt wat hoger zetten en 1·483 schrijven, zodat een argeloze wiskundige er een vermenigvuldiging in leest.

Mijn held Simon Stevin was de eerste die breuken opschreef als decimale getallen. In zijn pamflet De Thiende uit 1585 zette Stevin een kleine omcirkelde nul na de eenheden, een omcirkelde één na de tienden, een omcirkelde twee na de honderdsten, enzovoorts. Helaas was deze manier van opschrijven zo ontzettend onhandig dat daarna jan en alleman een eigen notatie verzon. John Napier introduceerde in 1617 de punt als afscheidingsteken. In zijn boek Rabdologiæ schrijft hij dat de lezer de cijfers na de punt als een breuk moet lezen. Maar verderop in datzelfde boek gebruikt Napier doodleuk een komma in plaats van een punt. Een historicus merkte eens op dat Napier blijkbaar aarzelde tussen een punt en een komma en dat dit sindsdien zo is gebleven. Lange tijd werden ze door elkaar gebruikt.

Toen de wiskundige Gottfried Leibniz in de 18de eeuw opperde om vermenigvuldigingen te noteren met een verhoogde punt, koos Europa massaal voor de komma als afscheidingsteken om verwarring te voorkomen. Behalve dan de immer eigenwijze Britten. Zij schreven hun vermenigvuldigingen met een x en gebruikten een verhoogde punt voor decimale getallen. De Amerikanen kozen om onduidelijk redenen de gewone punt als scheidingsteken. Om alles nog erger te maken, besloten de Engelsen op een gegeven moment dat het toch handiger was om vermenigvuldigingen met een gewone punt te noteren. Kortom: als ergens 1.483 staat, dan lezen wij dat als een getal boven de duizend, Britten interpreteren het als 483 en Amerikanen zien het als iets minder dan anderhalf.

Natuurlijk zou het fijn zijn als iedereen gewoon hetzelfde systeem gebruikt (en dan liefst het onze), maar dat lijkt me ijdele hoop in een wereld die nog verdeeld is tussen kilometers en mijlen, en liters en gallons.

twitter.com/ionicasmeets

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.