Een toevluchtsoord met ook nog boeken

De Haagse openbare bibliotheek krijgt meer leden. Die komen niet alleen boeken lezen. De moderne bieb is veelzijdig...

De wonderlijkste etalage in de Haagse binnenstad bevindt zich aan het Spui. Felgekleurde kuipstoeltjes worden als ideaal leesmeubilair tentoongesteld door doodgewone Hagenaars met in hun handen een boek, tijdschrift of krant.

Sedert twaalf jaar bevindt de openbare bibliotheek zich op deze A-locatie in het centrum van Den Haag, als onderdeel van het door de Amerikaanse architect Richard Meier ontworpen stadhuis. Bij de totstandkoming van wat in Den Haag het IJspaleis heet, had Meier bepaald dat geen andere kleur dan wit mocht worden gebruikt.

Pas bij haar tienjarig bestaan durfde de bibliotheek dat verbod te overtreden. Elk van de vijf verdiepingen kreeg een eigen kleur als blijk van herkenning, en op de begane grond vormen de kuipstoeltjes een bontgekleurde verzameling lokaas. Dankzij zijn centrale ligging en door het overdadige gebruik van glas is het een uitnodigend gebouw dat jaarlijks een miljoen gasten ontvangt.

Tegen de trend in groeit de openbare bibliotheek ook in populariteit. Landelijk is het aantal leden de afgelopen jaren met een kleine 300 duizend gedaald tot iets boven de vier miljoen. De bibliotheek in Den Haag is over een vergelijkbare periode juist met bijna 10 procent gegroeid. Voor 7 december is minister Plasterk van Cultuur opgetrommeld om in een van de nieuwe vestigingen het honderdduizendste lid te verwelkomen.

Directeur Charles Noordam is de eerste om dat succes te nuanceren. Met de nieuwbouwwijken Ypenburg en Wateringse Veld vist de Haagse bibliotheek in een steeds grotere vijver. Maar ook in vergelijkende onderzoeken, zowel stedelijk als vakmatig, doet de openbare bibliotheek van Den Haag het heel goed.

Toch oogt de Haagse hoofdvestiging met zijn rijen boeken merkwaardig genoeg alweer ouderwets. De bibliotheek mag vandaag de dag vooral niet op een bibliotheek lijken

Wie nog denkt in termen van boeken en uitlenen, heeft de boot gemist of is aangesloten bij een ouderwetse bieb. Directeur Noordam en verantwoordelijk wethouder Jetta Klijnsma buitelen over elkaar heen in de benoeming van de eigentijdse functies. Als Klijnsma nauwelijks is uitgepraat over de emanciperende werking van bibliotheken voor ‘moslimmeiden’, begint Noordam al over de bibliotheek als veelgevraagde partner in allerlei vormen van welzijnswerk. Veelzijdigheid is het credo.

De Haagse bibliotheek aan het Spui is een drukke ontmoetingplek op de begane grond en een muisstil studiecentrum op de bovenste verdieping. De tussengelegen etages bieden ruimte voor exposities, debat en, zoals afgelopen woensdag, een persconferentie van staatssecretaris Dijksma over een leesvaardigheidsonderzoek.

Die veelzijdigheid wordt misschien nog wel meer uitgedrukt in de 19 vestigingen die over de stad zijn verspreid. Van zand tot veen – de sociale tweedeling van Den Haag is geologisch bepaald – vervult elk filiaal een aparte rol. Een baken voor vereenzaamde ouderen in de betere wijken, en een toevluchtsoord in de armere wijken voor de moslimmeiden waarover Klijnsma sprak.

In de toekomst zal de oorspronkelijke betekenis van bibliotheken verder vervagen, zegt Noordam. Met de ontwikkeling van e-books boet het gedrukte exemplaar in aan belang. Non-fictie wordt nu al nauwelijks meer uitgeleend. De kennis voor spreekbeurten halen leerlingen van internet. ‘De boeken over marmotjes gaan de bibliotheek niet meer uit.’

Noordam en PvdA-wethouder Klijnsma nemen het ouderwetse woord volksverheffing in de mond voor de functie van bibliotheken. ‘Het boek is daarin slechts een instrument’, zegt Noordam. Bibliotheken moeten op zoek naar andere instrumenten om hun bestaan te rechtvaardigen. Klijnsma: ‘De stad verandert van cultuur. Om die stad te blijven bedienen, moet je je aanpassen, of je wilt of niet.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden