'Een toekomst is er altijd, ook al is hij zwart'

Geruis op het Rotterdamse filmfestival. Theo van Gogh, die al jaren voortreffelijk talkshows leidt met regisseurs en andere festivalgasten, ondervroeg zaterdag de Israëlische regisseuse Lihi Hanoch....

Van onze verslaggever

Peter van Bueren

ROTTERDAM

Een redacteur van de festivalkrant vroeg Lihi Hanoch of zij wel wist dat Van Gogh regelmatig wordt beschuldigd van antisemitisme, en gaf enkele uitlatingen als voorbeeld. De regisseuse zag evenwel geen reden zich terug te trekken, nadat de festivalleiding haar een andere visie op de filmer-columnist had voorgelegd.

In een bericht hierover meldde de festivalkrant dat Claude Lanzmann, maker van de befaamde documentaire Shoah (hij arriveerde zondag in Rotterdam voor de presentatie van zijn nieuwe documentaire over het Israëlische leger) in tegenstelling tot Lihi Hanoch niet door Van Gogh zal worden ondervraagd. Dit, volgens de krant, om negatieve reacties van het publiek en de festivalgasten te voorkomen. De leiding van het festival stelt echter dat het nooit in de bedoeling heeft gelegen dat Lanzmann in een talkshow zou optreden en dat er van een plotselinge angstige beslissing geen sprake is.

Nauwelijks een storm in een glas water, wel reden tot rumoer en kwade gezichten.

Vrolijker ging het er zaterdagavond aan toe, bij de feestelijke vertoning van de kleurenversie van Jacques Tati's Jour de fête, in aanwezigheid van Tati's dochter Sophie Tatischeff. Hoewel de kleuren niet altijd van een buitengewone schoonheid genoemd kunnen worden, ziet de altijd in zwart-wit vertoonde komedie er in kleur vanzelfsprekend anders uit. Verder is hij natuurlijk niet echt anders, omdat de grappen blijven zoals ze waren: flauw, leuk of geniaal - al naar gelang ieders smaak.

De gelukkigste man van de avond was Bert Haanstra, wiens korte film Zoo (twaalf minuten knap gemonteerde mopjes over mensen en dieren in Artis) vooraf aan Jour de fête draaide, zoals destijds ook in de bioscoop. Het publiek vermaakte zich opperbest en Haanstra was trots. 'Want het publiek liegt nooit.'

De eerste lange Nederlandse film in het programma gaat vanavond in première, De schaduwlopers van Peter Dop. Dit verhaal van twee broers die overdag niets omhanden hebben en 's avonds willekeurige mensen volgen, pretendeert een absurdistische kijk op het menselijke bestaan te geven. Absurde momenten zijn er genoeg, maar de vraag is hoeveel ervan overkomt. Het eeuwige verschil tussen wat een regisseur bedoelt en hoe het bij anderen werkt. De schaduwlopers mist alles wat Jour de fête ook na zevenenveertig jaar (in zijn goede momenten althans) nog leuk maakt. Het zal wel een kwestie van smaak zijn, maar ik vind van Tati lang niet alles en van de film van Peter Dop helemaal niets leuk.

Het enige positieve van zo'n verhaalloze film die de vreemdste kanten op kan gaan is, dat je nieuwsgierig blijft, omdat verrassingen voortdurend op de loer liggen. Wanneer na anderhalf uur echter blijkt dat de nieuwsgierigheid geen moment is bevredigd, is de teleurstelling alleen maar groter.

Wie zich echt wil laten verrassen, moet per se de Duitse film Verhängnis gaan zien, een film die in Rotterdam wordt gepresenteerd onder de Engelse titel Fate. Regisseur Fred Kelemen, een leerling van Bela Tarr, weet op fascinerende wijze tamelijk willekeurig lijkende beelden en personages op te voeren in scènes die samen toch een 'verhaal' opleveren. Een impressionistisch verhaal over, bijvoorbeeld, immigranten in een grote stad, over een uitzichtloos bestaan, over de onmogelijkheid van het menselijk samenleven.

Een buitengewoon talent, die Kelemen, met een nogal sombere blik op de toekomst: 'Natuurlijk is er een toekomst, die is er altijd, ook al is hij zwart.'

Ook niet al te vrolijk is Woyzeck, de filmische visie van de Hongaar János Szász op de klassieke toneelteksten van Georg Büchner. Szász ziet de moord van de geknechte mens Woyzeck op zijn vriendin als een liefdesdaad, waarmee hij haar en daarna zichzelf bevrijdt. Ook Woyzeck is een buitengewoon zwarte film, maar wel een heel mooie, die niet voor niets een Felix voor de beste jonge Europese film. Het gekke is, dat leuk bedoelde, maar niet geslaagde films zoals De schaduwlopers niet vrolijk maken, terwijl prachtige films je toch een gevoel van verrijking kunnen geven, ook al zijn ze nog zo somber. Zoals Verhängnis en Woyzeck.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden