Een tientje voor WK-deelname

De bezuinigingen raken ook de sport. Steeds meer topsporters zoeken daarom alternatieve geldstromen. Kan crowdfunding hun redding zijn?

De kanovaarder droomt van de Spelen in Rio de Janeiro. De triatlete had geen geld om aan de Iron Man in Hawaï mee te doen. De tennisster wil haar idool Maria Sjarapova ontmoeten op een grandslamtoernooi. De 14-jarige trampolinespringster hoopt net als Rea Lenders salto's te maken op olympisch niveau.


Bij hun bonden hoeven ze niet aan te kloppen. Sportkoepel NOC*NSF weigert vanwege de drastische bezuinigingen en de focus op de olympische medaillesporten eveneens in ze te investeren. Sponsoren zijn huiverig om deze, veelal onbekende sporters te ondersteunen. Dus trachten ze hun missies te financieren via crowdfunding. De sporter richt zich niet zozeer op een bedrijf, maar op donateurs die zich met zijn of haar campagne vereenzelvigen.


Het is een maatschappelijke tendens, zegt Hans van Egdom van de website Sportdelen. Hij organiseert crowdfunding voor sporters en evenementen. 'We worden architect van onze eigen ambitie. Sporters die geen subsidie meer krijgen van NOC*NSF weigeren zich zomaar te laten afschrijven.'


Crowdfunding is laagdrempelig. Op de website Wij zijn sport is het mogelijk vanaf 10 euro de droom van diverse sporters te helpen realiseren. Bijna dagelijks dienen zich nieuwe kandidaten aan, vertelt Pelle Baas, medeoprichter van dit platform voor crowdfunding. Een kantoor heeft de 24-jarige student niet, zijn website en een snel groeiend netwerk vormen de basis voor de alternatieve vorm van sportsponsoring.


Baas: 'De Nederlandse basketbalbond had het nationale mannenteam al bijna opgeheven. Het was voor mij het bewijs dat sportbonden niet zelfstandig sponsors kunnen werven. Het moest uit de sporters zelf komen.'


Het lukt volgens hem steeds beter om op deze manier geld bij elkaar te krijgen: in 2012 is 14 miljoen euro opgehaald via crowdfunding, waarvan 3 miljoen in de kunstsector. In de eerste twee kwartalen van 2013 is al 13 miljoen bijeengebracht. Baas: 'De kracht van dit systeem is dat iemand zelf kan bepalen waar zijn geld naartoe gaat. Wie maandelijks 10 euro aan een goed doel besteedt, weet niet of dat op de juiste plek terechtkomt.'


Crowdfunding heeft echter een negatief imago. Het beeld overheerst dat sporters zich uit pure armoede tot hun achterban richten. In een Belgische documentaire werd crowdfunding recentelijk 'schooien' genoemd.


Kanovaarder Maarten Hermans, die via Wij zijn sport zijn gang naar het WK in Praag financierde: 'Bij Omroep Brabant kreeg ik reacties als: ik heb ook een hobby, bedelaar.'


Dat is ook de eerste associatie die crowdfunding oproept bij Bob van Oosterhout van sportmarketingbureau Triple Double. 'Ik heb er een dubbel gevoel bij. Het kan een krachtige methode zijn om geld uit de markt te halen. Maar de meeste campagnes zijn uit nood geboren. Zoals schaatstrainer Bart Veldkamp over zijn pupil Bart Swings zei: we hebben alles geprobeerd en konden geen sponsors vinden. Dus doen we dit.'


Crowdfunding is te vaak vanuit het eigen perspectief ingestoken, vindt Van Oosterhout. 'Sporter x heeft 5.000 euro nodig en zegt: help mij. Doe dat dan op een unieke, creatieve manier die de massa aanspreekt. Het verhaal zou moeten zijn: dit kan ik als sporter voor u betekenen.'


Toch heeft Swings in België al bijna 80 duizend euro opgehaald. Hij hoopt op 3 à 4 ton, om zich voor te kunnen bereiden op de Winterspelen in Sotsji.


Dat doel is niet realistisch, oordeelt Baas. 'Uit Amerikaans onderzoek blijkt dat dergelijke campagnes snel doodbloeden. De urgentie wordt zichtbaar als de Winterspelen naderen. Swings zal niet verder komen dan 2 ton, verwacht ik.'


Dan is Swings nog een grote naam. In Nederland is crowdfunding vaak de laatste hoop voor een legioen relatief onbekende talenten of sporters in de marge. Wie wil er geld steken in een tennisster als de 19-jarige Jaimy-Gayle van de Wal?


Van Egdom van Sportdelen, dat deze speelster helpt donateurs te vinden: 'De gunfactor is leuk, maar gun je iemand zomaar 150 euro? Er zit een limiet aan. Mensen die geld geven, zoeken een once-in-a-lifetime-experience.' Dan maakt het nogal een verschil of je een balletje slaat met Maria Sjarapova of met Jaimy-Gayle van de Wal, erkent hij.


Crowdfunding mag geen bedelen zijn, beklemtoont Baas van Wij zijn sport. Dat blijkt bijvoorbeeld uit de mislukte reddingsactie van voetbalclub Veendam, eerder dit jaar. 'Het idee was om geld op te halen op basis van sentiment, maar zo werkt het niet. Het mag geen digitale collectebus worden. Een project moet aanspreken.'


Hij vertelt over een Amerikaanse vrouw van 140 kilo die uitblonk in worstelen. Ze voldeed niet aan de heersende schoonheidsidealen. Maar haar missie ontroerde. Ze haalde in een mum van tijd 25 duizend dollar (18.800 euro) op. Die Amerikaanse droom laat zich niet eenvoudig vertalen.


De 38-jarige Mirjam Weerd komt in de buurt met haar welhaast excentrieke liefde voor de triatlon. Tot haar verbijstering had ze de benodigde 3.300 euro voor deelname aan de Iron Man, het WK in Hawaï, in drie dagen binnen.


Wij zijn sport heeft gericht gezocht naar de 'crowd' die zich met Weerd wil identificeren, zegt Baas. 'Hoe betrek je die mensen bij jouw verhaal? Zo gaan wij te werk. Het gevolg is dat bij vier van onze vijf campagnes het streefbedrag al bijna is gehaald.'


Het rendement van een donatie is nauwelijks meetbaar. En de tegenprestatie van de sporter, het fundament onder de crowdfunding, is diffuus. Wat hebben ze te bieden? Je kunt raften met kanovaarder Hermans als je 50 euro stort. Voor de helft van dat bedrag stuurt Weerd je een ansichtkaart. Van Redeker mag je meezweven op de trampoline.


'Het zijn vaak softe en vergezochte tegenprestaties', zegt marketeer Van Oosterhout. 'Bij kleine bedragen is het nog te overzien. Ik ben ervan overtuigd dat het professioneler en grootser kan worden aangepakt.


'Ik heb dit al eens vergeleken met het verkopen van kinderpostzegels. De eerste velletjes ben je zo kwijt aan je familie en de buurvrouw. Dan begint het pas. De campagne moet onderscheidend zijn, je moet er een glimlach van op je gezicht krijgen. Het gaat verder dan een ansichtkaart ontvangen van iemand met wie je verder geen affiniteit hebt.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden