'Een tatoeage moet een avontuur blijven'

Volgend jaar wordt hij 65 en zit hij 40 jaar in het vak. Tattookeizer Henk Schiffmacher heeft nu al zin in het feestje.

Henk SchiffmacherBeeld Frank Ruiter

Het boek Schiffmacher of het boek Henk Schiffmacher: photographer?

'Het zijn twee totaal verschillende boeken. Het ene is van Corrie Verkerk en gaat over mijn leven, het andere is een fotoboek, dat heeft mijn dochter Texas samengesteld. Die meid leest veel en kwam op een gegeven moment terecht bij Jack Kerouac en Hunter S. Thompson. Van Thompson heb ik ooit een foto gemaakt toen hij in Las Vegas op het toilet zat. Ze vond de foto en is naar al die oude dia's gaan kijken. Daar is ze mee naar Kees de Koning van Top Notch gelopen en toen hebben ze er een fotoboek van gemaakt.

'De foto's zijn uit de jaren dat ik fotografeerde voor Nieuwe Revu, zeg maar 1975-1985. Als ik er nu naar kijk, zie ik fantastisch slechte tatoeages. Het is een bijna verloren wereld, een blik op de onderste rand van de samenleving. Ik vind het als vader natuurlijk ontzettend leuk en lief dat ze dit heeft gedaan. Daar hoort een ander soort trots bij dan bij Schiffmacher. Dat is een hapklare brok.

'Corrie is handig met de pen, ze heeft er een leesbaar ding van gemaakt. Ik ken haar al lang. Ze raakte haar baan bij Het Parool kwijt en er was me al vaak gevraagd of ik een boek wilde laten schrijven. Zij kon het mooi doen. Ik vond het een passend moment. Volgend jaar word ik 65 en ben ik 40 jaar tatoeëerder.'

'Corrie heeft mijn leven beschreven, dus er werd van alles opgerakeld. Ik heb domme dingen gedaan, maar spijt, nee, dat gevoel ken ik niet. Ik worstel nooit met een schuldvraag. Ik ben wel zo opgevoed, zoals alle Nederlanders. De christelijke moraal sijpelt overal in door, maar daar heb ik geen last van.

'Religie heeft mij niet geschaad. Ik kom uit een katholiek nest en dat heb ik met plezier ervaren. Ik ben zelfs misdienaar geweest. Maar je moet er zelf mee doen wat je wilt. Toen ik van Harderwijk naar Amsterdam verhuisde, ben ik de grenzen gaan opzoeken. Ik ontmoette huurlingen, Hells Angels, skinheads, punks, krakers. Er ging een wereld voor me open.'

Kees de Koning/Peter Bas Mensink/Texas Schiffmacher: Henk Schiffmacher - Photographer.

Bakfietsouder of toerist?

'Ze zijn allebei even irritant. De bakfiets is de wapenrok van de yup en die krijgt nu de schuld van de verkwanseling van de stad. Ik begrijp dat wel, de fietspaden zijn ook niet ingericht op die bakken vol met larven en moeders die intussen met hun telefoons zitten te rotzooien. Bij café De Ysbreeker fietste een keer een moeder langs. 'Lancelot, en nu blijf je stilzitten', hoorde ik haar zeggen. Lancelot!

'En tja, die toeristen. Je kunt de stad niet meer in. Amsterdam is een soort Giethoorn geworden, een museum in de open lucht. Van de Wallen is geen fuck meer over. Nog even en er zitten plastic hoeren achter de ramen. Ik ben blij dat ik niet meer in die buurt zit. Ik heb daar de goede tijd nog meegemaakt. Daar gebeurde wat.'

Tattooshops: vijf of ruim duizend?

'Dat is een ingewikkelde vraag. Toen ik begon waren het er vijf, ik ben een van de founders in Nederland. Dus het succes vind ik leuk, ik heb iets in gang gezet. Er lopen een hoop goeie tatoeëerders rond, jongens die de meest idiote dingen proberen. Maar er zijn ook veel knoeiers. Er wordt wat afgerotzooid.

'De positie van tatoeëerders wordt steeds moeilijker, de wetgever heeft zich op ons gestort. En we weten allemaal: als de wetgever zich ergens mee bemoeit, gaat het fout. We zijn in een wet gevangen, samen met de schoonheidspecialisten en de piercers, vanwege de hygiëne.

'De gein gaat er daardoor steeds meer vanaf. Een tatoeage moet een avontuur blijven, gezet in een rommelige tent vol plaatjes waar een kerel met één been of een rauwe zeeman rondhangt. Het zijn nu allemaal van die keurige grijze tenten geworden. Als je een tattoo wil, moet je eerst een afspraak maken om er over te praten. Vroeger ging je de stad in, eten, zuipen, naar de hoeren, en dan een tattoo, en dan weer naar de volgende stad. Zo hoort het. Je moet 's ochtends wakker worden en niet eens weten waar je dat ding hebt gehaald.'

Corrie Verkerk: Schiffmacher.

Tv of theater?

'Ja, dat theater, dat is ook zoiets. Ik ben natuurlijk een overambitieuze idioot. In 2014 mocht ik een TED-talk doen. Ik heb ook vaak in gevangenissen praatjes gehouden en was een tijdje een held op de Willem de Kooning Academie. Vijfhonderd studenten in de zaal, drie uur lullen, tent op zijn kop. Daar wilde ik meer mee doen. Een productiebedrijf heeft voor volgend jaar al veertig kleine theaters geboekt. Ik ga op het toneel staan, laat wat zien en vertel verhalen. Verhalen zijn er genoeg. Corrie heeft er in het boek veel opgeschreven, maar er zijn er nog genoeg over.

'Tv, ach. Ik heb een paar keer aan onzinprogramma's meegedaan, zoals De Pelgrimscode. Ik ging mee met Bobo's in the bush. En ik zat in Big Brother VIPS. Ik was er niet vies van. Publiciteit is publiciteit en het leverde geld op. John de Mol betaalde 10 duizend euro als ik in dat Big Brother-huis zou gaan zitten. Dat geld ging in één keer naar de belasting. Was ik daar ook weer een poosje vanaf.'

Café Jan Heuvel, Chez Nelly of Hesp?

'Vanuit Harderwijk kwam ik in Amsterdam rechtstreeks bij Jan Heuvel terecht en nu zit ik vaak in Hesp, maar ik kies voor Chez Nelly, dat zat in het centrum. Gert-Jan Dröge runde het café, het was niet veel groter dan een schoenendoos, rood en met rococo-behang. Zelf liep hij rond in een knalrood cocktail jasje, met een strikje en een sigarettenpijpje. En maar gillen en schreeuwen. Jan Lenferink stond achter de bar. Je kon er de hele nacht terecht. Iedereen kwam er, Johnny Rep, de Golden Earring, Wim Suurbier, Herman Brood natuurlijk en Nina Hagen. Hoe meer celebs er waren, hoe geweldiger Gert-Jan het vond. En het hele schijthuis stond bomvol mensen die coke snoven.'

Kantelpunt: de levertransplantatie van Louise of de hartafwijking van Henk?

'Vooral de ziekte van Louise heeft er stevig ingehakt. Mijn ziekenhuisopname in Mexico is vooral een krankzinnig verhaal. Ik ging erheen voor een tattoo-conventie. Ik was daar een held, mijn kop stond op de voorpagina van de krant. In elke kiosk zag je mijn kop, in zwart-wit, vol groeven, als een oude Indiaan.

'Drie dagen lang was ik op die conventie, met honderden Mexicanen. Ze wilden allemaal een handtekening, ik leek wel een Amerikaanse president. Het is daar hoog, ik kreeg het benauwd. Ik bleek een hartritmestoornis te hebben. 'Who are you', zei een van de doktoren in het ziekenhuis na een dag. Hoezo, zei ik. Meneer, er zijn allemaal mensen die voor uw gezondheid bidden en huilen. Bleek de wachtkamer vol te zitten met zwaar getatoeëerde idioten en gouden tanden. Geweldig.

'De laatste zes jaar waren zwaar. De ziekte van Louise was heel verwarrend voor me. Mijn tattoo-museum ging failliet. Het ging zo slecht met haar, ik had mijn hoofd er niet bij. Er werd in haar lichaam op vijf plekken kanker aangetroffen. In Rotterdam kregen we te horen dat er niks meer kon worden gedaan.

'We hebben toen ons leven veranderd. Kom op, zeiden we, dan maken we er vanaf nu verdomme een feest van. Zij accepteerde het en daardoor ik ook. Ik fietste gewoon met haar mee, alsof we met z'n tweeën de afgrond in zouden rijden. Ik werd depressief, althans, dat dacht ik. De huisarts zei dat ik met een psychiater moest gaan praten. Dat had in de hele familie nog nooit iemand gedaan. Een psychiater!

'Ik vond een heel grappige, hier in het centrum. In een klein kamertje met een laag plafond schreef hij dingen op in een bloknote, precies zoals het hoort. Han, heette hij. Na een tijdje zei hij dat ik te energiek was; mijn energie paste niet eens in dat kamertje. U bent niet depressief, zei hij, u bent in de rouw. U rouwt over het verlies van uw vrouw.

'Godverdomme, dacht ik, dat is wat er met mij aan de hand is. En als de dingen eenmaal een naam hebben, kun je er iets aan doen. Ik was er vrij snel overheen. Het kwam goed. Ze gooiden er een bombardement chemo in en haar lever werd vervangen. Ik zag haar veranderen; schoon worden. Haar ogen, haar huid. Het was een mirakel.'

Henk Schiffmacher

Naast een biografie en een fotoboek is er een derde boek over tatoeëerder en kunstenaar Henk Schiffmacher (Harderwijk, 1952) op komst. Bij de uitgever Taschen verschijnt in 2017 een boek waarin Schiffmachers kunst- en tattooverzameling is vastgelegd. Volgend jaar wordt hij 65 en is hij 40 jaar tatoeëerder. 'We gaan in Paradiso of zo een groot feest geven. Een Schiffmacher-party. Kom op maar.' Als tatoeëerder heeft Schiffmacher een wereldwijde reputatie. Hij tatoeëerde onder anderen de Red Hot Chili Peppers, Kurt Cobain, Robbie Williams en Lady Gaga.

Drank of drugs?

'De drugs heb ik vaarwel gezegd. Daar kun je geen 100 mee worden, het is een slooppartij. Alleen degenen die maat kunnen houden, houden het vol, Jules Deelder bijvoorbeeld. Ik kan dat niet. Soms stond ik drie nachten achter elkaar te schilderen. Daar ben ik te oud voor geworden.

'Drank lust ik nog steeds graag. Gisteren na de presentatie van Schiffmacher had ik een behoorlijk stuk in mijn kraag. Ik drink graag Belgische bieren, en een jenevertje. Ik vind het ook prettig spul, drank. Het neemt blokkades weg en het maakt je wat luidruchtiger en losser. Je zult mij bijvoorbeeld niet snel een dansje zien wagen, maar met een dronken kop kom ik een heel eind.'

Corrie Verkerk: Schiffmacher. Uitgeverij De Kring, 17,50 euro.

Kees de Koning/Peter Bas Mensink/Texas Schiffmacher: Henk Schiffmacher - Photographer. Uitgeverij GUP Magazine, 35 euro.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden