Een tablet voor alle leermiddelen

De laptop is nog maar net ingeburgerd in het onderwijs of daar is de iPad: kleiner, lichter, sneller. 'Een revolutie', juichen de enthousiastelingen.

De circa 400 brugklassers van het Hondsrug College in Emmen gaan dit jaar een stuk minder gebukt onder zware boekentassen dan generaties vóór hen. Hun iPad bevat alle boeken die ze nodig hebben. Speciale software bewerkt de stof per leerling tot het geschikte niveau. 'We kunnen nu echt onderwijs op maat geven', zegt rector Kees Versteeg.

Versteeg is daarom niet bang het nogal versleten woord revolutie te bezigen. 'Absoluut! Dit gaat heel grote gevolgen hebben. We houden van iedere leerling al een profiel bij en met al die gegevens over leersnelheid en vorderingen kun je per leerling lesmateriaal individueel via de iPad bieden.'

Dan is de sky the limit, voorspelt Versteeg: 'Nu hebben we nog jaarklassen, maar straks kun je iedereen op niveau indelen. De ene leerling toets je nu, de andere een halfjaar later, als hij eraan toe is. Havisten kunnen somige vakken op vwo-niveau volgen, enzovoorts.'

Steeds meer scholen experimenteren met de tabletcomputer. Donderdagmiddag trapte de Open Universiteit zelfs een hele studie af die volledig draait op dit handzame touchscreen device. Van de middelbare scholen gebruiken er een stuk of vijftien de tabletcomputer, schat Joost Mollerus. Hij is directeur van De Digitale Klas, een zusterbedrijf van Van Dijks Educatie uit Kampen, dat de ICT-mogelijkheden in het onderwijs exploreert. Ook Mollerus is overtuigd dat de iPad de digitalisering enorm zal versnellen.

'Bij pc's had je altijd nog praktische en logistieke bezwaren: de vaste lokalen, het langzame opstarten', zegt Mollerus. iPads zijn persoonsgebonden, maken individuele toepassingen mogelijk, zijn lichter en sneller dan de laptop, en hun batterij houdt het langer vol. 'En hij staat nooit tussen docent en leerling in, zoals de laptop.'

Wereldbol

Een dertigtal brugklassers van het Erasmiaans Gymnasium in Rotterdam kreeg in april een tabletcomputer. Gewoon, om te proberen wat er allemaal mee kan. Iedereen enthousiast, maar rector Paul Scharff erkent dat het project eigenlijk nu pas begint. 'Tot nu toe was de iPad vooral een andere versie van de boeken', zegt Scharff. 'Maar na komende herfstvakantie hebben we in al onze klaslokalen draadloos internet. Dan moet echt blijken in hoeverre de iPad het lesgeven verbetert.'

Dagelijks zijn de docenten nu zelf in de weer met de nieuwe onderwijs-apps, van een handzame manier om de wereldbol te bekijken, tot hulpmiddelen om aantekeningen in teksten te maken.

Op de Open Universiteit in Utrecht reikte decaan en hoogleraar recht Evert Stamhuis de eerste twee iPads uit van de opleiding Schakelzone Recht, bedoeld voor studenten die na een hbo-rechtendiploma een universitaire master willen halen. Al het studiemateriaal, de wetboeken, de leerboeken en arresten staan op de tabletcomputer.

'Middelbare scholen gebruiken het apparaat vooral nog als e-reader of om iets op te zoeken op internet', zegt Stamhuis. 'Maar de meerwaarde zit in de interactie. Onze studenten kunnen hiermee aantekeningen maken, zichzelf testen en communiceren met docenten en medeleerlingen. Je kunt steeds tussen alle bronnen heen en weer springen. Dat is echt iets nieuws.' Hij wijst naar een stapel van ruim een halve meter boeken op een bureau. 'Dit zit allemaal in die iPad, en op een veel betere manier toegankelijk gemaakt. Dus weg met die wetboeken!

Maar vernieuwing komt niet vanzelf. Docenten zijn dé kritieke factor bij elke innovatie in de school. 'Leraren maken te weinig gebruik van alles wat er via internet beschikbaar is aan filmpjes, illustraties en toepassingen', zegt Erasmiaans-rector Paul Scharff. 'Ik ben benieuwd of dit apparaat die ontwikkeling wel weet te versnellen.'

Ook Frans Schouwenburg van Kennisnet, het expertisecentrum voor digitalisering in het onderwijs, juicht nog niet te hard: 'Het apparaat alléén levert geen goed onderwijs. Veel scholen denken alleen maar vanuit de technologische innovatie. Beter is het eerst goed te kijken of het bij je onderwijsvisie past.'

Want als je gelooft in klassikaal onderwijs, wat heb je dan aan dertig leerlingen met een tablet? Natuurlijk lokken scholen er graag leerlingen mee, en het heeft ook de invoering van de 'gratis schoolboeken' een impuls gegeven. Maar volgens Schouwenburg staat de iPad als leermiddel in Nederland echt nog in de kinderschoenen. 'Er is nog niet zo veel dat verder gaat dan leermateriaal op pdf-bestanden. Bovendien zijn scholen en docenten hier vrij conservatief. Maar de snelle ontwikkeling van apps biedt wel veel toekomstpotentie.'

Een jaar of twee, schat Mollerus van De Digitale Klas, hoogstens. Dan hebben zoveel uitgeverijen speciaal materiaal voor de tablets ontwikkeld dat ze echt een hoge vlucht zullen nemen. Sterker, verwacht Scharff van het Erasmiaans, er komt een moment dat uitgeverijen, die nu digitaal én op print publiceren, met dat laatste stoppen om kosten te besparen. Dan moeten de scholen wel.

Ook Stamhuis verwacht over een jaar of twee de hele OU-etalage met digitale leermiddelen te kunnen vullen. Of de studenten daar gebruik van zullen maken, hangt ook af van de verspreiding van die apparaten, zegt hij. Als er tablets van andere merken dan Apple op de markt komen, worden ze ook goedkoper.

Over vijf jaar heeft dan ook het onderwijs de omslag gemaakt, verwacht Mollerus van De Digitale Klas. Met alle eigentijdse dilemma's vandien, zegt rector Scharff, verwijzend naar de altijd terugkerende spanning tussen spieken en leren. 'Wij proberen nu op het Erasmiaans de smartphones de klas uit te krijgen. Tegelijk halen we de iPad de klas in. Een beetje schizofreen is het wel.'

undefined

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden