Nieuws

Een student die nog wat vriendinnen belt voor een prik. Wordt er te slordig omgegaan met de coronavaccins?

Een arts die vaccins in zijn eigen koelkast bewaart, een student die nog wat vriendinnen belt voor een prik, een ouderenzorgorganisatie met een overschot. Wordt er te slordig omgegaan met de vaccins? Of zijn dit incidenten?

Een doos flacons met het coronavaccin van AstraZeneca. In de richtlijnen van het RIVM staat hoe om te gaan met overgebleven doses. Beeld ANP
Een doos flacons met het coronavaccin van AstraZeneca. In de richtlijnen van het RIVM staat hoe om te gaan met overgebleven doses.Beeld ANP

De 22-jarige Amsterdamse psychologiestudente Vera – niet haar echte naam – krijgt drie weken geleden een verrassend telefoontje van een vriendin, die geneeskunde studeert. ‘Kun je binnen een half uur in een verpleeghuis zijn in Amsterdam-Oost? Dan krijg je een vaccinprik. We hebben namelijk over, anders moeten we het weggooien.’

Vera springt meteen op de fiets. Daar aangekomen blijken ook zes andere vriendinnen, eveneens begin twintig, opgetrommeld om de restanten van het vaccin te ontvangen. ‘Zaten we daar ineens met zeven jongeren tussen de ouderen in dat verpleeghuis.’

Om haar vriendin niet in problemen te brengen, maakt Vera de betreffende zorgorganisatie niet bekend. Dit verhaal wil ze anoniem vertellen omdat ze het ‘belachelijk’ vindt dat een groep twintigers nu beschermd is, terwijl veel kwetsbaren naar zo’n prik smachten. ‘Waarom heeft het verpleeghuis vooraf geen wachtlijst opgesteld met ouderen die in de buurt wonen, voor het geval er vaccins over zouden zijn?’

RIVM

Verpleeghuisinstellingen zeggen dat zij daarvoor huiverig zijn, niet alleen omdat zij geen valse verwachtingen willen wekken. In de richtlijnen van het rijksinstituut RIVM, verantwoordelijk voor de opslag en distributie van de vaccins, staat hoe om te gaan met overgebleven doses: die eerst gebruiken voor cliënten die later door de huisarts zouden worden ingeënt. Dan voor cliënten van boven de zestig die niet in de instelling wonen. Daarna komt het eigen personeel aan de beurt.

Dat een student ter plekke nog wat vriendinnen belt voor een prik, heeft de RIVM-woordvoerder niet eerder gehoord. Wel is het volgens haar onvermijdelijk dat er aan het einde van de dag wat vaccin overblijft. Maar bijvoorbeeld bij de Twentse ouderenzorgorganisatie CarintReggeland was het overschot maar liefst 129 doses vaccin, nadat de bewoners waren geprikt. En er is een arts geweest die bestelde vaccins in de eigen koelkast heeft bewaard. Zulke verhalen roepen de vraag op: wordt er te slordig omgegaan met de vaccins? Of zijn dit incidenten?

Sinds 18 januari worden bewoners van verpleeghuizen en gehandicapteninstellingen door de eigen zorgorganisatie ingeënt. Met een beveiligde applicatie kunnen die zorggroepen bij het RIVM vaccins bestellen. Het RIVM kijkt of die bestelde aantallen ruwweg overeenkomen met het aantal bewoners van die organisatie.

Maar wij controleren niet of een instelling wellicht iets te ruim vaccins bestelt, zegt een RIVM-woordvoerder. ‘Die verantwoordelijkheid ligt bij de instelling en de artsen die daar werken. Zij weten dat het niet de bedoeling is dat ze te veel bestellen. Wat over is, mag opgeprikt worden.’

Koelkast

Dat een arts bestelde vaccins in de eigen koelkast bewaarde, Pfizer-vaccins die bij extreem lage temperaturen bewaard moeten worden, is volgens de RIVM-woordvoerder ‘één keer gebeurd, in januari'. ‘Daarna is het RIVM strenger gaan controleren op de aanvrager en het leveringsadres. De fout is op tijd hersteld. De vaccins zijn opgehaald en konden nog gebruikt worden.’

Brancheorganisatie Actiz van de ouderenzorg heeft de indruk dat het vaccineren in de instellingen over het algemeen netjes verloopt. ‘Wij horen dat het goed gaat. Maar dat betekent niet dat er nergens fouten worden gemaakt’, zegt een woordvoerder. ‘Ik hoor van een bescheiden aantal incidenten.’

Ook de Twentse zorgorganisatie met het restant van 129 doses vaccin vindt dat zij zorgvuldig is geweest. ‘Er waren vaccins besteld om 953 bewoners in te enten, die wonen op 22 locaties’, zegt de woordvoerder van CarintReggeland. ‘Uit een flesje Pfizer gaan zes doses vaccin. Als je op een locatie 21 bewoners hebt, gaan daar toch vier flesjes heen en houd je over. Aangebroken flesjes mogen niet naar een andere locatie worden vervoerd.’

Bovendien wordt de bestelling een week eerder gedaan. ‘Dan komt het voor dat sommige bewoners bijvoorbeeld positief getest zijn of om andere redenen niet kunnen worden geprikt.’

De overbleven vaccins zijn vervolgens gebruikt voor het inenten van verpleeghuismedewerkers ‘die toch al op de wachtlijst stonden om gevaccineerd te worden’. ‘Er is dus niet voorgedrongen’, beklemtoont de woordvoerder.

Prikken

Er zijn in Nederland inmiddels 783 duizend vaccinatieprikken gezet. Dit gebeurt, behalve in de instellingen, bij de GGD’s (zorgmedewerkers en thuiswonende ouderen) en sinds deze maandag ook bij de huisarts (zwaarlijvigen en ouderen). Er is veel kritiek op de uitvoering van het Nederlandse vaccinatieprogramma, vanwege de late start en het achterblijvende aantal gezette prikken. En daarbij komen dan de incidenten die het nieuws halen, over bijvoorbeeld ‘voordringers’ in het vaccinatieprogramma of over onzorgvuldigheden, in bijvoorbeeld de distributie van vaccins.

Ook het RIVM spreekt van ‘incidenten’. Vorige week is de richtlijn voor het vervoer aangescherpt, nadat bleek dat onder meer een cateraar vaccins had gedistribueerd tussen instellingen. Nu staat er duidelijk dat dit alleen mag gebeuren door een daartoe gecertificeerd vervoersbedrijf.

De Inspectie voor Gezondheidszorg (IGJ), die toezicht houdt, vindt dat de vaccinatiecampagne ‘op sommige plaatsen strakker kan en beter moet'. De Inspectie ziet dat ‘er mogelijk instellingen geweest die niet volgens de richtlijn hebben besteld’. ‘We gaan er vanuit dat het incidenten zijn. Tijdens onze inspecties zien we dat de meeste partijen hun best doen om de juiste groep te vaccineren en verspilling van vaccins te voorkomen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden