Een stilzwijgende afspraak de vuile was niet buiten te hangen

Een visitatiesysteem moet leiden tot meer zelfreflectie bij ziekenhuisspecialisten...

AMSTERDAM Gevoelige vraag aan een zaal vol medisch specialisten en ziekenhuisbestuurders: ‘Wie van jullie heeft een disfunctionerende specialist in zijn ziekenhuis?’ Die vraag werd dit voorjaar gesteld op een congres over disfunctionerende artsen in Soest. Het antwoord van de volle zaal was overweldigend: zo’n 90 procent van de bezoekers stak zijn vinger op.

Maar bij de vervolgvraag – ‘Wie van jullie heeft geprobeerd deze disfunctionerende arts weg te krijgen?’ – werd de zaal wat timide. Een handjevol vingers ging de lucht in.

Binnen ziekenhuizen, stellen deskundigen, heerst vaak een zogeheten conspiracy of silence, een stilzwijgende afspraak niet de vuile was buiten te hangen. Een disfunctionerende collega terechtwijzen of diens naam doorgeven aan de directie, is geen vanzelfsprekende zaak onder specialisten.

‘Dat moeten we echt doorbreken’, vindt voorzitter Gert Siemons van het kwaliteitsinstituut voor de gezondheidszorg CBO. Volgens hem doen de meeste artsen hun best patiënten goed te helpen, maar hebben zij moeite disfunctionerende collega’s aan te spreken. ‘Het gaat vaak om professionals die elkaar allang kennen, dan ontstaat de neiging pijnlijke zaken onder het kleed te vegen.’

Siemons vindt dat Amerikaanse ziekenhuizen beter in staat zijn problemen vroegtijdig op te sporen. ‘Dat heeft te maken met hun claimcultuur’, stelt hij. Die zou hij niet in Nederland willen overnemen, maar de managementmethodes die daar zijn ontwikkeld om de kwaliteit te bewaken, zijn volgens hem leerzaam.

De professionaliteit in Nederlandse ziekenhuizen neemt zeker toe, stelt het CBO. Incidenten zoals bij het Medisch Spectrum Twente, waar een disfunctionerende neuroloog jarenlang verkeerde diagnoses stelde, leiden vaak tot organisatorische verbeteringen. ‘Wij streven uiteindelijk naar volledige transparantie.’

De Orde van Medisch Specialisten verzekert dat al veel is verbeterd, sinds het incident in Twente, dat zich zes jaar geleden afspeelde. Zo is het systeem van zogeheten visitatiecommissies, waarbij de wetenschappelijke vereniging van een medisch specialisme periodiek een maatschap doorlicht, sinds vorig jaar uitgebreid met een individueel beoordelingssysteem.

Daarbij voert een hiervoor aangewezen specialist een soort evaluatiegesprek met één collega. De ondervrager spreekt ook met directe collega’s rondom de specialist. Dit zogeheten IFMS-project moet leiden tot meer zelfreflectie onder specialisten, stelt de Orde. De uitkomsten hiervan zijn echter niet zomaar op te vragen door ziekenhuisbestuurders.

Advocaat en hoogleraar gezondheidsrecht Joep Hubben vindt dat bestuurders dergelijke gegevens wel moeten kunnen krijgen. Helemaal als er twijfel is over het functioneren van een specialist. Volgens Hubben zijn ziekenhuizen medeverantwoordelijk voor de kwaliteit van de geleverde zorg. Die verantwoordelijkheid neemt verder toe, stelt hij, als dit najaar een nieuwe wet wordt aangenomen waarin de plichten van zorgverleners en besturen worden aangescherpt.

Daarnaast vindt Hubben dat rechters soms hoge drempels opwerpen om disfunctionerende specialisten te kunnen ontslaan. ‘Ik begeleid geregeld zulke procedures, en dan moet ik minstens een speciale onderzoekscommissie opvoeren, voordat ik een kans maak. Die hoge eisen maken directies kopschuw, stelt hij, waardoor disfunctionerende artsen langer hun gang kunnen gaan.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden