Een stemvork van twee meter

Door Peter BrusseFrank Krienen (90) leek afscheid te hebben genomen van zijn leven als wetenschapper. In Amsterdam kocht hij een huis, maar aan de verbouwing ervan kwam hij niet meer toe....

Frank Krienen, op 20 maart op 90-jarige leeftijd overleden , was een kernfysicus, ingenieur en uitvinder die tweemaal voor de Nobelprijs voor natuurkunde werd genomineerd. Hij werkte dertig jaar voor het Europees Laboratorium voor Kernonderzoek CERN in Genève en werd na zijn pensionering hoogleraar in Boston, Amerika. Hij was een gepassioneerd klusser en groot natuurliefhebber. Het scharrelen op vlooienmarkten, het verzamelen van kunst, vazen en verfijnde instrumenten om horloges mee te maken waren enkele van zijn vele hobby’s. De Elfstedentocht reed hij twee keer uit op ondergebonden schaatsen en met kranten onder zijn sokken. Frank was een gezelschapsmens. Overal, in cafés en restaurants, kriebelde hij formules op kranten, servetten en papiertjes. Hij was altijd bezig met zijn werk. Zo kon het gebeuren dat hij iets vertraagd reageerde op een geestige opmerking en in lachen uitbarstte als anderen al waren uitgelachen. En dan begon iedereen opnieuw te schateren. Na ruim vijftig jaar buitenland had hij samen met zijn vrouw Anneke terug willen keren naar Amsterdam. Wandelend naar een huis aan het Vondelpark, dat hij natuurlijk weer zelf wilde opknappen, werd hij geschept door een tram en overleed dezelfde dag.

Hij werd in Den Haag geboren. Zijn vader Charles was hoofd van een school en schrijver van jeugdboeken, zijn moeder heette Kniertje en kwam uit een Scheveningse vissersfamilie. Het huwelijk hield geen stand. Zijn moeder begon een pension, waar vooral toneelspelers en musici kwamen; eerst in Den Haag, daarna in Amsterdam. Zo kwamen zij in aanraking met progressieve kunstenaars, en later via hen met joodse en communistische vluchtelingen uit Duitsland. Franks zus Lydia trouwde met de fotograaf Cas Oorthuys.

Bij het uitbreken van de oorlog werkte Frank bij Philips op de afdeling oorlogsapparatuur. Hij kwam bij het ondergronds verzet en bracht verscheidene keren joodse kinderen met de trein naar kloosters in Limburg.

Na de bevrijding studeerde hij elekromagnetisme in Delft, gunde zich geen tijd om goed te eten en leefde op repen chocola. Terug bij Philips kreeg hij patent op diverse uitvindingen en verbeteringen van radarinstallaties. In 1952 werd hij gevraagd voor het pas opgerichte Europees Centrum voor Kernonderzoek. Als wetenschapper hield hij zich bezig met de elementaire deeltjes, maar als ingenieur kon hij met het ontwikkelen van meetapparatuur, als de twee meter hoge ‘stemvork’, de theorie in praktijk brengen. Die doorbraak werd verfijnd door zijn collega Georges Chapak. Die won er een Nobelprijs mee. Volkomen terecht, zei de Nederlandse Nobelprijswinnaar Martin Veltman, maar ‘Ik zou er geen moeite mee hebben gehad als Frank hem ook had gekregen’. De voetballer die scoort krijgt alle eer, de man die de geniale voorzet gaf wordt op zijn best terloops genoemd.

Op zijn 65ste ging Frank met pensioen, trouwde en kreeg twee kinderen. Het gezin vertrok naar Amerika, waar hij verbonden was aan beroemde laboratoria. Op zijn 68ste werd hij hoogleraar in Boston. Hij verhuisde veel en graag. Elf jaar woonde hij avontuurlijk op het kleine Cudjoe Key eiland bij Miami, een paradijs voor de kinderen. De ‘stemvork’ uit Genève stond als beeldhouwwerk in de tuin.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.