Een stem vlak voor de dood

In oktober 2000 begint journalist Wim Jungmann dagboekaantekeningen te schrijven in een rood schrift. Daarin zal hij in een tijdsbestek van een paar maanden weergeven hoe het leven van zijn vrouw en van hemzelf ten einde loopt....

Hij is op dat moment 86, zijn vrouw Loes 83. Ze zijn meer dan vijftig jaar getrouwd en tot dan toe redelijk gezond gebleven. Als anderen vragen of ze het redden, is hij gewend te antwoorden: 'De lamme en de blinde rooien het samen wel.' Maar zijn rode schrift begint met de verontrustende aantekening: ''s Nachts in bed in een interval van slapeloosheid overvalt je nu meer dan ooit het besef van eindigheid.' Hij maakt zich zorgen over Loes. Ze wordt passief en haar geheugen gaat achteruit. Wim hoopt dat hij Loes zal overleven: wie moet anders voor haar de melkpakken openmaken en de vuilnis buiten zetten?

Loes begint slecht te slapen. Als ze beneden komt, klaagt ze over een 'onbestemd gevoel van onbehagen'. Wat het is, kan ze niet zeggen. Ze vervloekt haar toestand: 'Verdomme, wat heb ik een straf om oud te worden.' Als zij nog in bed ligt, zit Wim alleen in de kamer en wordt hij overvallen door het vermoeden dat hun een groot onheil wacht.

Een maand later blijft Loes, zonder energie en zwaar ademend, in bed liggen. De dokter concludeert dat ze bronchitis heeft. De dag erna, terwijl vader en zoon in de huiskamer overleggen wat ze kunnen doen, overlijdt ze.

Jungmanns aantekeningen zijn gebundeld in Wat is het met Loes? In het nawoord beschrijft zijn zoon Bart, journalist bij de Volkskrant, de laatste dagen van zijn vader. 'Na de dood van Loes', schrijft hij, 'veranderde Wim in een zielig hoopje mens.' Twee weken na haar dood belandt Wim in het ziekenhuis met een niet te stelpen maagbloeding. Hij wil niet meer worden behandeld en overlijdt. 'In werkelijkheid stierf hij aan een gebroken hart.'

Journalist Jan Carmiggelt, de zoon van Loes uit haar huwelijk met Jan Carmiggelt senior (een broer van Simon), schrijft in het voorwoord: 'Ik zie dit boek als een eerbetoon aan ouders die iedereen zich zou wensen.' Wat is het met Loes? is veel meer dan dat. Het geeft stem aan degenen die vrijwel nooit te horen zijn: de heel oude mensen die vlak voor hun dood staan en proberen het dagelijks leven gaande te houden. Wim Jungmanns sobere verslag van zijn laatste maanden is hartbrekend. 'Waar moet ik slapen?', schrijft hij na de dood van Loes. Het voelt als harde genade dat het beantwoorden van die vraag hem bespaard is gebleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden