Een stadsmens in gesprek met de natuur

Karoo, het land van de dorst, is zo groot dat je er onbekommerd in kunt verdwijnen. Over vele honderden kilometers strekt het zich dwars door de Kaapprovincie uit....

Kroonstad - Wonderboom - Wolzak - Persevero - Bloemfontein - Jakkalsdrift. Onderweg op de N1, het grote deurpad van Johannesburg naar Kaapstad, valt het me weer op. Het hartland van Zuid-Afrika is opvallend rijk aan Hollandse plaatsnamen.

Wat zochten al die lieden uit het drassige laagland bij de Noordzee toch, toen ze eeuwen geleden deze contreien koloniseerden?

Het moet de ruimte zijn geweest van het onmetelijke land achter Kaapstad. De vrijheid die ruimte geeft. Verder was er niet veel. De San, de oorspronkelijke bewoners van de lange leegte van het binnenland, doopten haar niet voor niets Karoo: het land van de dorst.

Ik ben naar de Karoo gekomen om te genieten van de leegte. Even weg van de drukte en het gedoe van Johannesburg. De Karoo is zo groot dat je er onbekommerd in kunt verdwijnen. Het lege land strekt zich uit over vele honderden kilometers, van de Oranjerivier op de grens van Namibië dwars door de Kaapprovincie tot aan de uitlopers van de Drakensbergen bij Lesotho.

De Karoo: Namaqualand, Boesmanland, de Noordelijke Karoo, de Groot Platorand, Bo Karoo, Groot Karoo, Tankwa Karoo, Klein Karoo, de Kaapse Plooireeks-bergen. Van Upington tot Oudtshoorn, van de Weskus tot bij Somerset-Oost. Er woont bijna niemand, op wat taaie schapenboeren na.

Ergens tussen de bergen van de zuid-oostelijke Karoo wacht Bergplaas, een boerderij waar ik, stadsmens, me heb aangemeld voor een cursus met de lokkende naam Dialoog met de natuur. Ik zie het voor me: een hele week buiten spelen, louter frisse lucht. Een herboren mens zal daarna weer de N1 oprijden.

Maar eerst moet ik dit paradijs zien te bereiken. Dat valt niet mee, want de streek doet haar naam weinig eer aan op de novemberdag dat ik in Middelburg, een ouderwets Afrikaner cowboydorp op de weg naar Graaff-Reinet, rechtsaf sla. Vlak voordat de geasfalteerde weg overgaat in een grondpad slaat het weer om. De Zuid-Afrikaanse zomerregens zijn begonnen, het water valt met bakken uit de hemel.

Terwijl mijn gsm zich afmeldt, glibber ik de donkere heuvels achter Middelburg in. Wat eens adembenemende stofwegen waren, zijn nu ineens verraderlijke moddersporen met diepe plassen. Drie uur en veertig kilometer verder, wanneer Bergplaas eindelijk in zicht komt, is mijn trouwe oude witte Citroën tot het dak in aardkleuren getooid. Maar we hebben het gehaald.

De regen doet wel iets moois met de Karoo. Wanneer ik het raam opendraai, waait een kruidige geur me tegemoet. De vegetatie van de half-woestijn is tot leven gekomen. Bittterbos, suidwesdoring, muistepelkaroo, renosterbos; een waas van groen bedekt het voorheen dorre landschap. Dit zijn de bossies die het befaamde vlees van het enige wezen dat talrijk is in deze regionen, het Karoo-schaap, zo'n speciaal aroma geven.

Ik verheug me al op een kruidige lamsbout en een stevige Kaapse rooiwijn.

Het zal anders lopen. Bergplaas, een oude, voormalige schapenboerderij, zorgvuldig verstopt in een vallei tussen de uitlopers van de Klein Sneeubergen en de Renosterbergen, blijkt een strikt vegetarisch regime te hanteren. Er wordt uitstekend vleesloos gekookt, daar niet van. Maar ter afwisseling een keer lamsgebraad zou toch niet weg zijn. Om van een verlichtend glas wijn maar te zwijgen.

De plaas is sinds vorig jaar eigendom van een eigenzinnige vrouw. Irene van Lippe-Biesterfeld, in Nederland vooral bekend als de telg van het huis van Oranje die haar eigen spirituele weg ging, kocht de boerderij. Ze liet er een nieuw aardkleurig huis bouwen, en gebruikt de oude boerderij om er zo nu en dan een cursus te geven die de moderne mens weer in contact moet brengen met de natuur.

Er is nauwelijks een betere plek denkbaar. Bergplaas is zesduizend hectare praktisch ongerept land: velden, kloven, beekjes, watervallen, heuvels en bergen, prachtige zonsop- en ondergangen. Een verborgen paradijs, met ruimte en vrijheid tot voorbij de horizon.

'Dit is mijn droom', zal de cursusleidster later zeggen. 'Dit landschap geeft me zoveel energie'.

Het wordt een gedenkwaardige week, zeker voor iemand die onbekend is met het handwerk van de geleide zelfbezinning. De brochure die me vooraf was toegestuurd, had al gewaarschuwd: 'Deze cursus is een uitnodiging om je hart en zintuigen te openen voor de zachte signalen van dieren, planten, bomen, rotsen en medemensen, om de intieme verrukking te voelen van de eenheid van leven.

'De methode die we gebruiken, combineert praktische oefeningen in de natuur, geleide meditaties en visualisaties, beweging, massage en werken met kleuren en geluid, zodat lichaam en geest evenveel aandacht krijgen. Deze oefeningen zullen ruimte scheppen voor de vreugde van de natuur, ze zullen je in harmonie brengen met je eigen zachte krachten, je intuïtie en je gevoelens, welke dat ook zijn.'

Doen, zei ik tegen mezelf in Johannesburg. Geniet van de Karoo, en stel je licht cynische gemoed gelijk maar eens open voor nieuwe ervaringen.

Daar zit ik dan, op de vroege ochtend van de tweede dag op Bergplaas, onder de wilgenboom, met twintig anderen in een grote kring. De regen is gestopt, om me heen prevelen mijn cursusgenoten een mantra. Soul-eternal soul-love-peace. Soul-eternal soul-love-peace. Schuchter neurie ik een beetje mee.

Ben je hiervoor wel uit het goede hout gesneden, zeurt er nu al door me heen. Doorzetten jongen, probeer ik mezelf te overtuigen, niet meteen al willen afhaken. Stel je er nou eens voor open.

Het wordt me ook niet eenvoudig gemaakt. Medecursiste Mariëlle komt na de mantra's bij me zitten. 'Ik wil je wat vertellen. Ik krijg door dat jij in een vroeger leven een druïde bent geweest. Een vrouwelijke druïde. Je kon genezen en toveren. Maar je bent wat te veel gaan toveren in je eigen belang, en toen ben je in een spelonk verzeild geraakt, afgesneden van de natuur.'

Zeg het me maar als je er over wil praten, zegt ze heel lief.

Een druïde?

Wat heb ik nu aan mijn fiets hangen?

De eerste dag hadden we al kennis mogen maken met de bomen in de wei bij het beekje achter de boerderij. Zoek maar contact met een boom die je aanstaat, had de cursusleidster aangespoord. Een beetje hulpeloos wendde ik me tot een lelijk gehavende boom, die ooit door de bliksem was getroffen.

Overweldigende stilte.

Wel een mooi uitzicht in de verte, waar het blauwe silhouet van de Renosterbergen lonkt. Een heftige neiging om te spijbelen overvalt me al meteen.

Waarom gaan we niet gewoon lekker een eind wandelen?

Ik merk al snel dat ik niet de enige ben die moeite heeft met de kringsessies onder de grote wilg en in de oude schaapsschuur, waar we ons mogen verdiepen in onze chakra-energiepunten, de voeten wortelen in de aarde, fijn mogen kliederen met kleurstiften ('teken je eigen energievorm') en de zeggingskracht van kiezelstenen onderzoeken.

Bij sommige mede-cursisten begint zich door al het verplichte spirituele huiswerk geleidelijk een lichte baldadigheid kenbaar te maken. 'Ik heb een teek', roept er een, wanneer in de kring het thema 'Welke dieren passen bij jou' wordt aangesneden.

Gelukkig heeft de cursusleidster ons mild glimlachend voorgehouden dat er ook ruimte is voor relativering op Bergplaas. 'Je moet deze week zien als een mand vruchten. Je hoeft ze niet allemaal te eten. Neem er een die je lekker vindt.'

Er gaat dan ook een zucht van verlichting door de groep wanneer we op de derde dag worden losgelaten. De opdracht is eenvoudig: ga de bergen ontmoeten. Gesterkt door een monter advies - 'Je kunt alleen verdwalen als je jezelf kwijt bent' - trekken we een voor een de natuur in.

Eindelijk vrijheid, ruimte.

Veel verder dan de grote waterval kom ik niet. De hemel is opengetrokken, de zon brandt, het is opeens tegen de dertig graden. Afkoelen onder het koude water van de natuurlijke douche. Zuigend op blaadjes van de wilde munt die bij de poel groeit wegdoezelen, in de schaduw van de rotsen. God zij dank geen nare dagdromen over druïdes en kringsessies.

De vierde dag kan het Karoo-gevoel meteen niet meer stuk. Even doorbijten bij de chakra's in de kring, en dan mogen we weer naar buiten. Op het programma staat een overnachting boven op een berg, onder de prachtige heldere sterrenhemel waar de Karoo beroemd om is. Maar helaas: niks heldere hemel. Na de middag trekken donkere wolken zich samen boven Bergplaas.

In de regen vertrekken we toch, al rolt na een paar kilometer een machtig onweer aan. We stappen dapper door, tot het echt te bar wordt. De terugtocht wordt begeleid door donder en bliksem, die soms gevaarlijk dichtbij komen. 's Avonds in de schaapsschuur ontlaadt de spanning van de onweerstocht zich: de cursus danst en trommelt.

De laatste dag. Wanneer ik de cursusleidster zeg dat ik 'm flink kneep, gisteren op dat pad door de heuvels met al die inslaande bliksem, reageert ze met een mysterieuze glimlach. 'Ik wist dat het goed was. Anders waren we niet gegaan. Ik voelde dat er synchronicity was.'

's Avonds bij het haardvuur vertellen haar buurvrouwen Philida en Jenny, die al hun hele leven in de streek wonen, over vroeger. Over de lange jaren van droogte, de schapen die het land kaalvraten. De oude schaapsboeren zijn nu een voor een aan het verdwijnen, en zo kan er een groot natuurgebied groeien waar de oude bossies van de Karoo weer de kans krijgen. Bergplaas zal daarin een vitale rol gaan spelen.

Op de N1 terug naar Johannesburg kijk ik eens extra goed in de achteruitkijkspiegel. Geen druïde te bekennen. Voorbij Bloemfontein ga ik, inmiddels aardig geroutineerd, mijn zeven chakra's nog maar eens langs. Het zesde - Inzichten - werkt op volle toeren.

Ik mis het lege land van de Karoo al bijna weer. Binnenkort maar eens een lang weekeinde ernaar toe. Heerlijk naar Britstown bijvoorbeeld, waar ik een jaar geleden op weg naar Kaapstad al eens toevallig kwam te overnachten. De volgende dag wilde ik er bijna niet meer weg. Een beetje over de zandwegen van het dorp lopen. 's Avonds een naar bossies geurende sappige lamsbout in het Transkaroo-hotel, en daarna gewoon maar wat naar die inmense sterrenhemel staren, een glas fluwelen Kaapse brandewijn onder handbereik. Daar kan toch geen kringsessie tegenop.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden