Een stabiel gezelschap met Wientjes als de nieuwe nummer 1

De Volkskrant Top 200 brengt de bestuurlijke elite van Nederland in kaart, een relatief kleine groep landgenoten die zijn sporen heeft verdiend in politiek, openbaar bestuur of bedrijfsleven en die nu, vaak achter de schermen, actief is in besturen, raden en commissies. Vaak in meerdere sectoren tegelijk, waar men elkaar tegenkomt en invloed uitoefent op beleid. Het is een 'schaduwmacht' van mensen die, zoals een ingewijde zegt, 'aan invloed zouden verliezen als ze minister worden'.


De lijst rangschikt de invloedrijkste bestuurders uit een door de Volkskrant opgebouwde database van ruim vijfduizend personen via een netwerkanalyse door Christian Gulas (FAS.research, Wenen), op basis van een model dat is ontwikkeld door Wouter de Nooy (Universiteit van Amsterdam). Hoe hoger op de lijst, des te groter de kans dat iemand invloed kan uitoefenen op het regeringsbeleid.


De koningin, bewindslieden en leden van de Tweede Kamer zijn uitgesloten van de lijst. Eerstgenoemden zijn hors concours, laatstgenoemden zijn democratisch gekozen, en worden daarom juist geacht hun invloed uit te oefenen. Ivo Opstelten, Uri Rosenthal en Job Cohen zijn daarom uit de Volkskrant Top 200 verdwenen.


Buitenlandse bestuurders van Nederlandse bedrijven zijn eveneens uitgesloten. Ook Nederlanders die hoofdfuncties in het buitenland bekleden doen niet mee. Dat geldt bijvoorbeeld voor Eurocommissaris Neelie Kroes. Zij is zonder twijfel invloedrijk, maar heeft indertijd bij haar vertrek naar Brussel al haar Nederlandse functies opgegeven. Ook niet bestuurlijk actieve ondernemers, zoals John de Mol, en opiniemakers als Paul Scheffer of Bas Heijne staan niet in de lijst.


De vijfde Volkskrant Top 200 wordt aangevoerd door Bernard Wientjes, de voorzitter van de werkgeversorganisatie VNO/NCW. Vorig jaar was hij nummer 2. Hij ruilt van positie met SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan, die drie jaar lang nummer 1 was. De mutatie is het gevolg van het zwaarder meetellen in de netwerkanalyse van de Stichting van de Arbeid, het overlegorgaan van werkgevers en werknemers waarvan Wientjes medevoorzitter is. Die aanpassing is gedaan, omdat de sociale partners steeds vaker belangrijke dossiers in de Stichting regelen, in plaats van in de SER. Wientjes' organisatie heeft bovendien rondom de formatie van het kabinet-Rutte succesvol geopereerd.


Het aantal vrouwen is ook dit jaar weer iets gestegen. Het zijn er nu 43, ruim 21 procent van het totaal en vijf meer dan vorig jaar. Dat bevestigt het beeld dat vrouwen bezig aan een gestage opmars in de top van Nederland. De hoogst genoteerde vrouw blijft FNV-voorzitter Agnes Jongerius. Ze wordt dit jaar gevolgd door SER-kroonlid Louise Fresco en Marjan Oudeman van Akzo Nobel.


De lijst telt verder 38 nieuwe namen, van wie 9 al eerder de Top 200 haalden. Dat bevestigt het beeld dat de bestuurlijke elite een relatief stabiel gezelschap is, ook in roerige tijden. De hoogste nieuwe binnenkomer is Eberhard van der Laan op 22. Hij volgde Job Cohen op als burgemeester van Amsterdam. Na Van der Laan komen NS-baas Bert Meerstadt en André Knottnerus binnen. Laatstgenoemde volgde Wim van de Donk op als voorzitter van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid, de WRR. De oudste van de lijst is nog steeds VVD-prominent Frits Bolkestein (77). Ook de jongste is dezelfde: Forum-voorzitter Sadik Harchaoui (37)


De database is bijgewerkt tot medio november. Voor de ranglijst en de artikelen zijn bijna twintig vertrouwelijke achtergrondgesprekken gevoerd met leden van de bestuurlijke elite.


vk.nl/macht2010


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden