Een spel zonder verliezers

Goran A. Takatch (48) is een zogenoemde 'middleman' die tegen forse bedragen stemmen van IOC-leden zou verkopen aan olympische kandidaatsteden....

door Rolf Bos

'FUCK OFF.' Dat was de reactie van Goran A. Takatch aan een anonieme beller die hem twee miljoen dollar bood voor de namen van omkoopbare IOC-leden. 'Hij kon me zelfs een lijst aanbieden, ik hoefde de namen alleen maar aan te wijzen. Ik heb hem uitgescholden en de hoorn op de

haak gegooid.'

Sinds Marc Hodler, het Zwitserse IOC-lid, in december de beschuldigende vinger in zijn richting priemde, is de wereld voor Goran A. Takatch niet meer dezelfde. 'Massa-hysterie', noemt de Zwitserse Joegoslaaf het. Japanse cameraploegen vallen ongenood zijn kantoor binnen, klanten trekken opdrachten terug, de bank zet 'zo maar' een krediet stop. Sommige vrienden bekijken hem opeens anders, en, erger, zijn zonen stellen pijnlijke vragen.

De president van IMS/Studio 6, een bedrijf dat gespecialiseerd is in 'International Marketing & Creative Services', zou een van de agenten

('middlemen') zijn die stemmen van IOC-leden voor veel geld aan olympische kandidaatsteden verkopen.

De tachtigjarige Hodler noemde twee maanden geleden geen namen, maar na enig journalistiek spitwerk kwamen steeds weer drie namen bovendrijven. Namen die in een roman van John LeCarré niet zouden misstaan: Mutaleb Ahmad, Mahmoud el-Farnawani én Goran A. Takatch. Zij zouden voor veel geld stemmen van IOC-leden kunnen leveren.

Goran Takatch kan niet voor de twee andere mannen ('er vissen velen in deze vijver') spreken, maar hij bezweert 'niets illegaals' te hebben gedaan in zijn 23-jarige carrière als marketingdeskundige.

De voormalige zwemmer en waterpoloër stond met zijn bedrijf veertien olympische kandidaatsteden bij. Drie ervan (Sarajevo, Calgary en Nagano) kregen uiteindelijk de Spelen. 'Mijn bedrijf staat steden bij

met het opstellen van hun bidbook, met de presentatie naar buiten toe. Over de verkoop van stemmen wordt nooit gesproken. Dat kan ook niet, want de stemming is geheim. Dus wat heb je eraan?'

Natuurlijk, in zijn jarenlange loopbaan als consultant heeft hij rare

zaken meegemaakt. Hij beschrijft scènes die zo weer in een roman van LeCarré passen. Zoals in een hotel in St. Petersburg, waar zich een meisje aanbood. 'Ze beweerde blokken IOC-stemmen te kunnen aanbieden.

We dronken een borrel in de bar, ze vertelde dat ze werkte voor een van de maffia-leiders van Rusland. Ik heb geweigerd. Natuurlijk.'

Of die andere keer, Takatch werkte voor het Russisch Olympisch Comité

dat St. Petersburg als kandidaatstad voor de Zomerspelen naar voren wilde schuiven. 'Aleksandr Kozlovski, de vice-president, vertelde te worden nagejaagd door een Amerikaans bedrijf dat ook IOC-stemmen garandeerde. Ze hadden ook Clintons campagne begeleid.

'We regelden een ontmoeting. Bleek dat ze helemaal geen verstand van sport hadden. Maar wel stemmen konden regelen? Kom nou!'

Het is een keiharde wereld, zegt Takatch in zijn kantoor in Pully, een voorstadje van het Zwitserse Lausanne. 'We hoeven er niet omheen te draaien, er kan met sport veel geld worden verdiend, dus dat trekt

haaien aan. That's part of life. Natuurlijk zijn er IOC-leden die voor de verleidingen onderuit zijn gegaan, maar dat gebeurt toch in elk groot bedrijf?'

Probleem is, zegt Takatch, dat het Internationaal Olympisch Comité nog op een ouderwetse, amateuristische wijze wordt geleid. 'Maar er gaan wel miljarden in om. Het IOC moet veranderen, zeker, maar de succesformule moet je niet aantasten.

'Te grote hervormingen zijn niet goed. Het is zoals Jean-Claude Killy

recentelijk zei: Als je in een naald bent getrapt, dan amputeer je toch ook niet het hele been?'

Er is niets geheimzinnigs aan Goran A. Takatch en zijn bedrijf IMS/Studio 6, met vestigingen in Lausanne, Belgrado, Moskou, Tokio, Sydney en Denver. 'Natuurlijk' wil hij praten over de beschuldigingen

die Marc Hodler half december uitsprak. 'Ik weet niet wat de goede man bezield heeft. Hij was 47 jaar lang de god van skibond FIS. Hij logeerde ook niet in iglo's, liet zich ook niet vervoeren met hondensledes. Hij baadde in luxe en kreeg prachtige cadeaus.'

Nu gaat zijn geweten plotseling spreken, zegt Takatch. 'Ik vind dat vreemd. Als FIS-president, als gerenommeerd IOC-lid, heeft hij zich tientallen jaren laten fêteren. Nu hij tachtig jaar is, en hij niets meer te verliezen heeft, alleen aan God nog verantwoording verschuldigd is, treedt Hodler naar buiten.'

Takatch geeft leiding aan een 'respectvol' bedrijf. Hij zetelt in een

grote, tot kantoor verbouwde villa in Pully/Lausanne. Buiten laten dames in bontjassen kleine rashondjes uit, dragen de huizen namen als

Bel Horizon en schijnt de zon boven een onrustig golvend Lac Léman en

de besneeuwde toppen van de Savoyse Alpen.

V OOR de deur van Takatch in Avenue des Collèges wacht het oud papier

op de vuilnisman. Op enkele lege dozen is het opschrift 'Nagano' geprint, de naam van de stad die Takatch mede hielp aan de Olympische

Winterspelen van 1998. De stad won in 1991 de strijd met Salt Lake City met een verschil van vier stemmen.

De stad uit Utah zou uit dit verlies zo veel lering hebben getrokken,

dat het een hernieuwde kandidaatstelling geheel anders aanpakte. Met succes. Met een 'geheim' fonds van minstens 400 duizend dollar, zouden stemmen van IOC-leden en zodoende de Winterspelen van 2002 zijn gekocht.

Toen dat eind november 1998 geopenbaard werd, begon de bom onder het IOC te tikken, met als voorlopig gevolg dat een zestal leden is geschorst. De handel en wandel van anderen wordt nog verder onderzocht door een speciale commissie onder leiding van Dick Pound.

Takatch werkte niet voor Salt Lake City, 'ik kan over die zaak dus niets vertellen'. In de Japanse pers duiken nu verhalen op die aangeven dat ook Nagano de gunst van IOC-leden heeft proberen te kopen. 'Omkoperij? Er was sprake van feestjes, van rondleidingen van IOC-leden, die getrakteerd werden op Japanse lekkernijen, geserveerd door dames in kimono's. Nou en? Big deal! Nogmaals: je kunt geen stemmen kopen, de stemming is geheim.'

Hij wil alle boeken openen die gaan over zijn relaties met Nagano. Takatch heeft meer dan een jaar gewerkt voor de Japanse stad, verdiende er rond de 450 duizend Zwitserse franken mee. 'Een jaar werk, meer dan een jaar werk eigenlijk, voor zo weinig geld. Mijn hele bedrijf, fotografen, secretariaat en grafische afdeling, is voor

dat bedrag inzetbaar.'

Takatch haalt er een calculator bij: 'Ik kom nog niet eens tot 150 Zwitserse franken per uur. Een advocaat vraagt vijfmaal zoveel.' Het is overigens niet 'ongebruikelijk' dat bij succes - het binnenhalen van de Spelen - ook nog een bonus volgt. Geheimzinnig: 'Ik zeg niet of dat in het geval van Nagano ook het geval was.'

Wat levert hij voor het geld? De Zwitserse Joegoslaaf haalt een vergeelde brief te voorschijn, geschreven op briefpapier van het beroemde Adlon-hotel in Berlijn. De datum luidt 30 juli 1936. 'Lees maar, twee Joegoslavische IOC-leden stellen Belgrado kandidaat voor de Olympische Spelen van 1948. Zo ging dat toen. Eén briefje voldeed.'

Takatch staat weer op, hij haalt een koffertje vanachter zijn bureautafel. 'Kijk, dit is de huidige manual van het IOC, met honderden papieren met alle regels waar een kandidaatstad anno 1999 aan moet voldoen. Veel vragen over transport, accommodaties, medische

zorg, veiligheid, telecommunicatie en nog veel meer. Geen stad kan dat uitzoeken zonder hulp. En die hulp bied ik.'

Elke kandidaatstad is 'gewoon een product', zegt hij. 'Ik garandeer geen winst, maar ik vertel ze wel dat ze niet beschaamd hoeven te zijn over hun bid. We brengen hun stad positief voor het voetlicht. Net zoals we werken voor banken, voor voedselproducenten, verzekeringsmaatschappijen, maar ook voor de Opera van Lausanne. Onze

taak is het om meer producten te verkopen. Zo gaan we ook te werk als

we een olympische kandidaatstad bijstaan.'

Takatch verzorgt bijvoorbeeld de presentatie van het uiteindelijke bidbook. 'Het kan gebeuren dat een kandidaat voor de Winterspelen een

dag voordat we naar de drukker gaan, 580 pagina's inlevert, en dan vergeten is dat er geschaatst wordt. Zijn ze dat hele programma vergeten! Dat zal u als Nederlander leuk vinden!

'Wij moeten dan een nacht doorwerken, om dat in orde te maken. Ik ben

daardoor al menig goede art-director, die niet tegen die druk bestand

was, kwijtgeraakt.'

T ERUG naar Nagano. Niemand kende die stad. 'Ja, er kwamen goede noodles en appels vandaan. Wij moesten de stad dus helemaal op de kaart zetten. We stelden brochures samen, maakten audio-visuele presentaties, we leerden hoe de gedelegeerden zich in het Engels moeten uitdrukken, hoe ze de IOC-leden, de doelgroep immers, het best

konden benaderen.'

Takatch adviseert zijn klant ('uiteraard werk ik slechts voor één stad per keer') dossiers aan te leggen van alle IOC-leden. 'Dat is allemaal onschuldig. Het gaat om achtergrondinformatie, om verjaardagen van vrouw en kinderen, interesses en hobbies, meer niet.'

Takatch benadrukt dat hij zelf zulke files niet aanlegt. 'Hier zul je

ze niet vinden. Dat is een zaak van de stad zelf.' Pikantere voorkeuren, zoals seksuele preferenties, worden ook vermeld? 'Ga weg.'

Nagano won van Salt Lake City, omdat Azië aan de beurt was, zo simpel

was het, volgens Takatch. 'Salt Lake City en Nagano waren de enige twee serieuze kandidaten. Oestersund in Zweden had een transport-probleem, het alpine skiën lag vierhonderd kilometer van de

stad.

'Salt Lake City ligt in de VS. In 1980, 1984, 1988 en 1996 werden de Spelen daar ook al georganiseerd. Het IOC had zich geheel belachelijk

gemaakt als het weer voor de VS had gekozen. Het lag voor de hand dat

de IOC-leden voor Nagano zouden stemmen.'

Hij vindt het 'vreemd' dat Nagano, na de recente 'omkoopschandalen' in de Japanse pers, aanvankelijk ontkende relaties met Takatch te hebben onderhouden. 'Dat moet een paniekreactie zijn geweest. Ik heb in alle openheid een jaar voor ze gewerkt. Nu is hun archief verbrand. Nou, mijn archief is beschikbaar, dat heb ik Dick Pound ook

geschreven.'

Veertien keer stond Takatch een kandidaatstad bij, slechts driemaal behoorde hij tot de overwinnaars. Hijzelf ziet dat anders. 'Er zijn geen verliezers. Elke stad die meespeelt, wint. Een stad wordt op de kaart gezet. We hebben ook steden begeleid die op voorhand kansloos waren, maar toch doorzetten.'

Hij noemt Sotsji, de Russische stad aan de Zwarte Zee. 'Niemand kende

die stad, nu duikelen de investeerders er over elkaar heen. Iedereen heeft die stad nu ontdekt als wintersportcentrum. Een bid is de beste

methode om een stad onder aandacht van de wereld te brengen. Neem van

mij aan: Er zijn nooit verliezers.'

'Bij de laatste presentatie gaat een drie minuten durende film de gehele wereld over. Alle landen zenden die uit. Als ik daar voor zou moeten betalen, dan kostte me dat twintig miljoen dollar. Het is één geweldige reclameboodschap. Ik vind het niet zo gek dat het lokale toeristenbureau er van te voren ook veel geld in steekt.'

Het IOC zetelt in Lausanne, Takatch heeft zijn hoofdvestiging in dezelfde stad. Bovendien is zijn 80-jarige vader Artur Takatch al ruim dertig jaar technisch-adviseur van Juan Antonio Samaranch, president van het IOC. Hij inspecteert de accommodaties en stadions in de steden die de Spelen krijgen toegewezen.

Is het vreemd, dat er dan snel verbanden worden gelegd?

'Ik ben hier al sinds 1969, Samaranch kwam met het IOC pas veel later.' Dat zijn vader adviseur is van de IOC-president is 'alleen maar een handicap'. Artur Takatch werd adviseur, toen Goran al in deze business actief was. Vader Artur vluchtte in 1992 tijdens de oorlog weg uit Belgrado, naar Zwitserland.

A RTUR Takatch blijkt een kleurrijk figuur. 'Hij is al 80, maar hij skiet nog steeds', aldus zijn zoon. Verzetsheld onder Tito, succesvol

800 meter-loper, oprichter van voetbalclub Partizan Belgrado. Junior:

'In dat stadion heb ik voor het eerst leren lopen.'

Maar nee, president Samaranch is zeker geen huisvriend. 'Ik schud hem

misschien driemaal per jaar de hand op recepties. Dan gaat het van bonjour, en meer niet. Hij is voor u makkelijker te benaderen dan voor mij.'

Takatch wil geen kwaad woord over Samaranch horen. 'Het is een zeer humane man. Hij bemoeit zich persoonlijk met de wederopbouw van Sarajevo. Hij, en hij alleen, heeft de Spelen gemaakt tot wat ze nu zijn. Hij haalde Afrika erbij, bijvoorbeeld.'

'Wij maken al sinds 1984 de officiële jaarboeken van de Spelen. De rechten hebben wij van het IOC gekocht. Toen wij in 1984 het boek van

de Olympische Winterspelen van Sarajevo maakten, werden we gebeld door Samaranch. Er moest nog een pagina in over de Paralympics. We wilden al naar de drukker, maar die pagina moest en zou erin. Zo'n man is het.'

Goran A. Takatch, wiens werkkamer volhangt met allerhande olympische parafernalia, denkt elke dag aan Samaranch, 'aan wat hij nu moet doormaken. En dat is geen huichelarij.'

Hij vermoedt dat er - Amerikaanse - krachten aan het werk zijn, die de leiding binnen het IOC willen overnemen. 'Ze vallen Samaranch systematisch aan.' Volgens Takatch wordt er een goed georganiseerde campagne gevoerd om het IOC te destabiliseren.

'Het zijn vreemde machinaties, zoals in de film Wag the Dog. Ik merk het aan bepaalde opmerkingen van Amerikaanse journalisten, aan anonieme telefoontjes die ik krijg. Er staat hier veel op het spel, de belangen zijn gigantisch groot. Het gaat uiteindelijk toch om miljarden dollars. Iedereen wil binnenstappen.'

'Neem mediatycoon Ted Turner. Hij heeft zijn verliesgevende Goodwill Games al in het leven geroepen als tegenhanger van de Spelen. Voor hem zou het toch een droom zijn de Olympische Spelen over te nemen? Wie wil er hier beter van worden? Dat zijn vragen die ik mezelf stel.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden