Een soort van huisarrest of wegwezen

Tegen middernacht staan twee agenten in ME-tenue voor mijn Drutense deur. Was er een streepje achterkamerlicht door het voorkamergordijn gepiept of had ik de auto toch niet verdekt genoeg neergezet?...

SIETSE VAN DER HOEK

Van onze verslaggever

Sietse van der Hoek

DRUTEN

Ze delen de nieuwe richtlijnen mee: zodra ik me buiten de deur begeef, kan mijn auto in beslag genomen worden en word ik zonder pardon buiten het geëvacueerde gebied gebracht. Ik heb dus een soort huisarrest? Ja, of een bevoegd iemand moet mij onder zijn of haar begeleiding nemen.

Gelukkig wil Bas de Bruijn mij donderdagmiddag van huis halen voor een inspectietocht over de Waaldijk. Zijn auto draagt op de voorruit een grote sticker (een grafische watergolf met de woorden 'Veiligheid - Bewoonbaarheid') die alle afzettingen opent. Hij is namelijk hoofd van de afdeling technische zaken van het Polderdistrict Groot Maas en Waal. Zijn vrouw is uit hun woning in Bruchem (Bommelerwaard) naar Eindhoven geëvacueerd. Hij brengt de nachten door in een pand naast het Polderdistrictskantoor in Druten.

We rijden door Nijmegen, waar het vreemd is weer in de bewoonde wereld te zijn, en nemen dan de dijkweg stroomafwaarts: Ooijpolder, Land van Maas en Waal, Bommelerwaard. Het territorium van De Bruijn is 55 duizend hectare groot, van de Duitse grens tot Slot Loevestein, en ligt omarmd door de stromen van Maas en Waal.

Ik wil nog wel eens geïmponeerd over de enorm overstroomde uiterwaarden kijken en proberen de overkant in het oog te krijgen. De Bruijn kijkt bijna voortdurend de andere kant op, langs het dijklichaam het land in, links rijdend en zijn hoofd uit het geopende portierraam. Vooral daar openbaart de dijk zijn onderhuidse gebreken.

De Bruijn praat met een heemraad die een dijkpost bemant. 'Zwakke schakel. . . kwelt nog wat. . . moet wat op.' Dijkposten zetelden in dreigende tijden altijd in cafés en sinds Kerst '93 in de lokale gemeentehuizen. 'Dat is wel een beetje verlies aan jus, maar in de gemeentehuizen kan dank zij het Nationaal Noodnet de telefoon bij wijze van spreken nooit uitvallen of door zeven boeren bezet zijn.' De dijkposten houden toezicht op de dijkbewaking, uitgevoerd door ploegen die dag en nacht over de dijk gaan, vooral te voet, want dan zie je meer.

Het is een zonnige, bijna windstille vredige middag en ook De Bruijn is merkbaar blij er even uit te zijn. Hij heeft 'ingezet op het zwaarste scenario', dus alle denkbare voorbereidingen zijn geregeld. Zoals onder andere te controleren valt even voorbij Wamel, waar een peloton aan werktuigen en vrachtwagens met zandzakken stand by is, en vlak voor Zaltbommel bij Hurwenen, waar de dijk ging scheuren en een bulldozer geposteerd staat achter een nieuwe berg zand voor het geval bij de volgende bocht en de wind, enzovoort.

Bastiaan Gerrit de Bruijn (50) houdt van zijn vak en ik leer veel belangwekkends over kwelwater, opkomende wellen, kweldruk, kommen en wielen, zandtrechtertje, verweking van dijklichamen, concaafprofielen, zandbermen, het Brakel-syndroom, en ik hoor van wonderlijke nooit geheel te doorgronden geheimen van het water, waarover alleen met absolute zekerheid te voorspellen valt dat het altijd de weg van de minste weerstand zoekt. Ik klim achter hem aan over prikkeldraad, keur de helder- of troebelheid van kwelwateren, en laat me door hem overtuigen van de schoonheid van het Nederlandse rivierenlandschap.

De Bruijn is een boerenzoon uit het Land van Heusden en Altena. Na weg- en waterbouwkunde op de hts bekwaamde hij zich nog in cultuurtechniek en milieubeheer, werkte bij een aannemer, de gemeente, en als waterschapsman in het Brabantse, Utrechtse en nu in het Gelderse. 'Waterkering en waterbeheersing is een vak waar niet zo heel veel mensen verstand van hebben. Het mooie ervan is dat het werk direct en dicht op de basis van het dagelijkse bestaan zijn uitwerking heeft. Je merkt dat nu wel heel in het bijzonder. Mijn eerste baas zei: ''Als je de smaak van het waterschap te pakken krijgt, raak je die nooit meer kwijt en ga je nooit meer weg.'' Hij had gelijk.'

En denk niet dat waterschapsman De Bruijn scheldt op de ridders van natuur en milieu. 'Ze hebben ons gedwongen creatievere oplossingen te zoeken. Ik heb je al verteld dat ik een nuchtere boerenzoon ben. Maar ik heb leren genieten van dit oerhollandse land. Dit moeten we met zorg beheren en waar nodig snel veilig maken. Je moet hier in het voorjaar en de zomer terugkomen. Zo prachtig.'

En zo staan we te kijken naar een bosje van Staatsbosbeheer, terwille waarvan De Bruijn paradoxaal genoeg de dijk verbreed heeft. Naar een 'heel bijzondere' kolk met daarin door de Conventie van Bern beschermde kamsalamanders en knoflookpadden. ('Ik had er voordien ook nog nooit van gehoord.') En even later vlak voor Zaltbommel bij de honderdzoveel proefvakjes op het dijktalud, waar hij experimenteert met alle variëteiten begroeiing en bemaaiing.

Daarna rijden we binnendoor in een mum van tijd door het onbewoonde polderland terug naar Druten en zet hij me voor de deur af.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden