Een sombere toekomst dreigt voor Macedonië

Macedonië werd afgelopen weekeinde opgeschrikt door een aantal politieacties. Daarbij kwamen minstens 22 mensen om het leven. De acties waren gericht tegen een groep radicale etnisch Albanezen. Volgens Oost-Europa-correspondent Jan Hunin tonen de onlusten in Macedonië dat nationaliteitenproblemen op de Balkan nog altijd aan de orde van de dag zijn.

Jongetjes staan bij een huis met de Albanese vlag, waar afgelopen weekeinde een politieactie plaatsvond.Beeld epa

Macedonië bevat een keur aan nationaliteiten. Niet voor niets is het macedoine-slaatje, bekend om de mengelmoes aan ingrediënten die het bevat, vernoemd naar Macedonië, aldus Hunin. Volgens CIA World Factbook heeft een kleine 65 procent van de ruim twee miljoen inwoners de Macedonische nationaliteit. Een kwart (ongeveer 500 duizend mensen) is etnisch Albanees en daarnaast wonen er mensen met onder meer een Turkse, Roma en Servische achtergrond.

Toch is Macedonië eigenlijk het enige Balkanland waar de afgelopen kwart eeuw grootschalig etnisch geweld is uitgebleven. Hunin: 'Het land stapte in 1991 eigenlijk geruisloos uit Joegoslavië. Alleen in 2001 dreigde er een burgeroorlog, maar verder is het er relatief rustig gebleven.'

Familieleden dragen de kist van een bij de politieacties gedode agent.Beeld reuters

Spanningen

Dat het nu botst tussen de bevolkingsgroepen in het land, verbaast Hunin niet. Belangrijkste reden is toenemende spanningen tussen de Macedonische meerderheid en Albanese minderheid in het land. 'Het klikt gewoon niet tussen die twee groepen', zegt hij.

Zo voelt de Albanese minderheid zich gediscrimineerd door de regering van premier Nikola Gruevski. Het heeft de gevoelens voor een groot-Albanië aangewakkerd bij de etnisch Albanezen. 'En dat is een gevoel dat leeft in de hele regio. Ik was laatst in buurland Kosovo. Daar zag ik vooral Albanese vlaggen en nauwelijks Kosovaarse vlaggen. De drang om één te worden is heel groot.'

Aan de andere kant is premier Gruevski de laatste jaren bezig het nationalistische gevoel van de Macedoniërs te sterken. 'Hij heeft van hoofdstad Skopje een soort antiek museum gemaakt, met allemaal Griekse tempels en standbeelden van Alexander de Grote. Daar hebben de Albanezen weer helemaal niets mee. Het is gewoon een kruitvat.'

Een man draagt gereedschap bij zijn tijdens de politieacties beschadigde huis.Beeld reuters

'Tweede Kosovo'

De politieacties van afgelopen weekeinde zijn de eerste schermutselingen die het lont zouden kunnen ontsteken.

Hunin benadrukt wel dat het erop lijkt dat de acties puur en alleen op waren gericht een separatistische, terroristische groep de kop in te drukken. 'Het was dus niet gericht tegen de gehele Albanese beweging, zoals het nu lijkt. Er zijn namelijk ook steunbetuigingen binnengekomen vanuit de Albanese gemeenschap voor de omgekomen Macedonische agenten. Dat is het enige positieve aan dit verhaal. Anders zou het kunnen uitmonden in een tweede Kosovo.'

Mensen demonstreren in Skopje na de politieacties van afgelopen weekeinde in Macedonië.Beeld ap

Polarisatie

Macedonië heeft al meerdere malen aangegeven lid te willen worden van de Europese Unie en de NAVO. Dat lijkt nu ver weg voor het land, meent Hunin. Naast de problemen met de interne spanningen wordt de regering van Gruevski beschuldigd van machtsmisbruik en corruptie.

Hunin: 'Er is veel druk op Gruevski vanuit de VS en EU om af te treden. In een normaal land zou zo'n regering allang weg zijn gestuurd, maar de interne polarisatie is zo groot, waardoor dat blijkbaar niet gebeurt. Maar niemand wil natuurlijk met zo'n land in zee gaan.'

Hij ziet de toekomst van Macedonië dan ook somber in. Zelfs een nieuwe premier zou niet een oplossing zijn, denkt hij: 'Het is lastig een centrumfiguur te vinden als de polarisatie zo groot is'. Een conflict tussen de Macedonische meerderheid en Albanese minderheid is volgens Hunin daarom 'onontkoombaar'.

'Vroeg of laat zal er iets gaan veranderen in de regio. De situatie in Macedonië toont in ieder geval aan de nationaliteitsproblemen op de Balkan nog lang niet zijn verdwenen. In Bosnië is het bijvoorbeeld ook onrustig. Laten we hopen dat het allemaal op een vreedzame manier zal gaan.'

Agenten in Kumanovo, waar de politieacties plaatsvonden.Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden