Een snelfietspad verdien je zo terug

Onderzoek naar de maatschappelijke kosten en baten

Honderden kilometers aan snelfietspaden kent Nederland al. Ze bieden forensen een duurzaam, gezond en filevrij alternatief. Ze zijn veilig en comfortabel, want je hebt bijna altijd voorrang en er zijn geen verkeerslichten. Ondanks grote ambities blijven veel plannen voor snelfietspaden vaak steken in de verkenningsfase. Wegen de kosten wel op tegen de baten?

Een snelfietspad tussen Spijkenisse en Hellevoetsluis Foto Pauline Niks

Ja, zo concludeert een studie in economenblad ESB vandaag. Onderzoekers keken naar het Trambaanpad, het fietstraject tussen Hellevoetsluis en Spijkenisse. Het is een route van 14,4 kilometer die nu nog veel onduidelijke kruisingen kent, op een aantal punten te smal is en hier en daar onderbroken.

‘We hebben uitgerekend wat de maatschappelijke kosten en baten zijn van een snelfietspad op deze route’, zegt Ernst Bos, onderzoeker bij Wageningen Economic Research. ‘Aanleg en onderhoud kosten 5,7 miljoen euro, terwijl de totale baten 15,5 miljoen zijn. De investeringskosten verdien je binnen vijf jaar terug.’

Waar ligt de waarde?

Om tot die berekening te komen, is een waarde toegekend aan de ‘reistijdwinst’ voor fietsers – ze zouden 5 kilometer per uur sneller kunnen rijden. Ook op het comfort en de veiligheid is een waarde geplakt  en aan de ‘landschapsbeleving’ voor de recreatieve fietser. Belangrijk voor beleidsmakers is de modal shift  het aantal mensen dat de auto zou verruilen voor de fiets. Als 1,4 procent van de automobilisten overstapt op de fiets, dan scheelt dat tussen Spijkenisse en Hellevoetsluis 1.056 auto’s.

‘We baseren de maatschappelijke kosten en baten op bestaande wetenschappelijke literatuur’, zegt Bos. ‘Dit is nog een voorzichtige schatting. In meer verstedelijkte gebieden zullen de voordelen van een snelfietspad een stuk hoger uitvallen.’

Wim Bot, beleidsmedewerker van de Fietsersbond, juicht het toe dat de maatschappelijke kosten en baten tegenover elkaar worden gezet. ‘Snelfietspaden scoren goed in deze analyses, omdat ze goedkoop zijn vergeleken met een auto- of spoorweg. Het is vooral belangrijk om de reistijd te verkorten. Als je met een brug de fietsroute twee kilometer kunt inkorten, dan maak je het traject meteen een stuk aantrekkelijker.’

Een stap in de goede richting

Het aanleggen van een snelfietspad klinkt simpel, maar is het niet, zegt de Fietsersbond. Bot: ‘Er moeten afspraken worden gemaakt met de provincie, met twee of meer gemeenten. Vaak hebben het Waterschap of ProRail er ook iets over te zeggen, bijvoorbeeld als een traject dicht langs het spoor loopt.’

Onderzoeker Ernst Bos hoopt dat zijn studie helpt om de stroperige besluitvorming op gang te helpen. ‘Er is behoefte aan harde cijfers. Vervoer is complex. Je hebt factoren als reistijd, de effecten op het milieu, op files, op de gezondheid. Mijn oproep is: mensen, probeer samen te werken, ga aan de slag.’

De Fietsersbond is enthousiast over de 100 miljoen euro die het kabinet eenmalig heeft uitgetrokken voor de cofinanciering van gemeentelijke en provinciale fietsinfrastructuur en fietsenstallingen bij ov-knooppunten. Wim Bot: ‘Dat zal voor een groot deel opgaan aan stallingen, maar hopelijk ook worden gebruikt voor snellere verbindingen.’

‘Die 100 miljoen is een stap in de goede richting’, oordeelt de Wageningse onderzoeker Ernst Bos. ‘Het levert een veelvoud op. Het zou goed zijn om dat eens op landelijke schaal door te rekenen.’

Fietsland

Nergens wordt zoveel gefietst als in Nederland. Dit geldt zowel voor het gebruik van de fiets als vervoermiddel, als voor het gefietste aantal kilometers. 30 procent van alle verplaatsingen gaat per fiets. In de VS is dat 1 procent. Nederlanders leggen 6,6 procent van alle gereisde kilometers fietsend af. Het EU-gemiddelde is 1,42 procent.

Meer over