Een smoezelige, rafelige Virginia Woolf

In Paula Bangels' Grote George & Martha Déconfiture Show is geen plaats voor mededogen.

Wie is er bang voor Virginia Woolf? van Edward Albee door Hummelinck Stuurman Theater, regie Paula Bangels. In Leidse Schouwburg, 18 februari. Tournee. hummelinckstuurman.nl


Alsof ze net uit een schilderij van James Ensor zijn gekropen, zo zien Martha en George en hun gasten eruit, als carnavalsvierders die zich hebben verschanst in een grote maskerade. Aangeschoten en liederlijk zijn ze, en een tikkeltje ordinair. Maar onder hun uitbundige vermomming moet hun leven grimmig zijn, en ten diepste eenzaam. De oppervlakkige lol, de roes van de drank en het satanische genoegen elkaar op de pijnbank te leggen, houdt ze overeind.


In Edward Albees Wie is er bang voor Virginia Woolf?, in regie van Paula Bangels uitgebracht door Hummelinck Stuurman Theaterbureau, beginnen de vier personages met een net niet hip dansje op gesamplede muziek - als een teken dat de show kan beginnen. Daarna maken George (Victor Löw) en Martha (Linda van Dyck) zich op voor een nachtje stevig doorhalen.


In de elfde Nederlandse opvoering van deze modern-klassieke huwelijkstragedie uit 1962 hebben beide protagonisten het aanvankelijk erg leuk met elkaar. Ze lachen en lallen, kruipen op elkaars schoot, genieten van wat komen gaat. 'Ik geloof dat ik je dan het leukst vind, als je kwaad wordt', zegt Martha tegen haar man. En dan begint het: oorlogje spelen! Niet om te winnen of om te verliezen, maar puur om het spel. Dat is het concept dat Bangels in haar regie heeft toegepast en dat consequent wordt uitgevoerd.


Haar Virginia Woolf is smoezelig, rafelig en deraillerend. Daarmee zet zij een stevige handtekening onder deze productie, zoals dat ook hoort. Elke nieuwe opvoering van dit stuk moet immers weer een ander aspect tonen dan de vorige. Bij Dirk Tanghe (1995) ging het bijvoorbeeld over de tragiek van het ouder worden, Mirjam Koen benadrukte bij het Onafhankelijk Toneel (2005) de lotsverbondenheid van twee dolende zielen, Gerardjan Rijnders haalde alle ruis uit het stuk en ging op zoek naar de humor, waarbij het gedoe tussen Martha en George een dagelijks ritueel werd (2007).


In haar fast-forward-versie (de voorstelling duurt nog geen twee uur) maakt Bangels dankbaar gebruik van de kwaliteiten van haar acteurs. Dat wil zeggen dat Linda van Dyck zich nu eens niet verstopt achter de façade van 'kijk mij eens een wellevend actrice zijn', maar alle remmen los gooit, zonder uit de bocht te vliegen. In haar slecht zittende jurkjes ziet ze er verloederd uit, en is ze eigenlijk al down and out. Maar ze heeft ook de kracht om zich keer op keer op te richten en haar genadeloze plaagstoten uit te delen. Van Dyck maakt van Martha een even zinnelijke als beklagenswaardige vrouw, met een mooie, melodieuze tekstbehandeling.


Hoogst opmerkelijk is ook dit keer het acteren van Victor Löw. Zet die man op een podium en het acteerbeest in hem wordt wakker. Ook nu weer vuurt hij zijn tekst af op mitrailleursterkte - flemend, kwakend, schmierend en vooral intimiderend. Maar in dit geval werkt het, omdat hij zich met zijn exuberante speelstijl als het ware buiten de realiteit plaatst, en het kunstmatige, bijna robotachtige van zijn personage benadrukt. Met zijn onnavolgbare tempowisselingen en stemverheffing, is hij meedogenloos, en ook grappig.


Nick en Honey, de jongelui die bij dit echtpaar een doorwaakt en door drank beneveld nachtje op bezoek zijn, worden gespeeld door Mohamed Azaay en Eva van de Wijdeven; zij voortdurend kirrend en giechelend, hij nagenoeg stoïcijns in zijn zogenaamde stoerheid. Het reduceert ze tot stripfiguren, weggelopen uit een shabby bal masqué.


In deze Grote George & Martha Déconfiture Show is achter het uiterlijk vertoon en het ostentatief oorlogvoeren helaas geen plaats voor mededogen. Daarvoor zijn deze mensen te ver van zichzelf afgedreven. Door de prachtige achterwand van vormgever Bart Clement (een gekanteld grasveld waarop langzaam rode klaprozen bloeien) lijkt het alsof nieuw leven zich aandient, maar uiteindelijk resteert een kale, dorre vlakte.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden