Een slingerende kont? Da's niet de bedoeling

De Engelse Charlotte Dujardin won zaterdag de kür op muziek bij Jumping Amsterdam, voor Edward Gal. Hoe valt een dressuurproef eigenlijk te beoordelen? Vier handvaten voor de leek.

1. Het moet er makkelijk uitzien.

Anky van Grunsven pareerde een opmerking over de schijnbare eenvoud van haar proef ooit met het antwoord dat ze dat beschouwt als een compliment, niet als een belediging. En de man die vaak wordt genoemd als 's werelds beste ruiter is het daarmee eens: 'Als het vanzelf lijkt te gaan, zit het wel goed', zegt Edward Gal.


Een goede dressuurproef is te herkennen aan het ogenschijnlijke gemak waarmee die wordt uitgevoerd. Alsof het paard alles doet en de ruiter er slechts op zit voor de sier. 'Ondertussen ben je met je hele lijf bezig', aldus Gal. Sterker nog: 'Als het goed gaat, is ook mijn hoofd één met het paard.'


Lachen naar de jury in de hoop op een betere beoordeling? Dat is daardoor onmogelijk volgens Gal, daarvoor is hij veel te geconcentreerd. Het werkt in zijn voordeel als hij er zo ontspannen mogelijk uitziet. Paardrijden is een 'fijnmotorische' sport. De jury straft grote, grove bewegingen af. De handen moeten zo stil en compact mogelijk blijven. Een flinke schop van een been is bij een goed afgericht paard niet nodig.


2. Hoe hoger, hoe beter

Een van de veelgebruikte termen in de wereld van de dressuur is 'expressie'. Een paard moet veel expressie hebben, maar wat houdt dat precies in? Een paard dat sloffend door een piste beweegt, scoort geen hoge punten. Krachtig en atletisch zijn de toverwoorden.


Over het algemeen geldt: hoe hoger een paard de benen optilt, des te beter. Totilas, het paard waarmee Gal jarenlang het internationale dressuurcircuit domineerde, kan dat als geen ander. Over de hengst gaat zelfs het verhaal dat hij tijdens een training ooit met zijn been zijn kin aantikte.


Niet in alle gevallen wordt hoger gezien als beter. 'Het optillen mag niet ten koste gaan van de ontspanning', zegt Tom Kroes, trainer van dressuurpaarden.


Een krachtige uitstraling kan ook het gevolg zijn van stress, terwijl de belangrijkste voorwaarde voor een geslaagde dressuurproef ontspanning is. Het moet er natuurlijk uitzien.


Een flink zwiepende staart kan erop duiden dat een paard niet ontspannen is. Kroes: 'Dat is het teken dat er veel druk op staat.' Hetzelfde geldt voor een open mond of een paard dat tijdens de proef zijn tong uitsteekt voor de jury, zoals vrijdag een keer gebeurde op Jumping Amsterdam.


Een blik op het lichaam van de ruiter kan ook duidelijkheid geven. Worden de teugels krampachtig vastgehouden? Of geeft een ruiter veel druk met de benen? Het zorgt allemaal voor een lagere score.


Volgens Charlotte Dujardin werd haar paard Valegro zaterdag bij Jumping Amsterdam 'nerveus van een camera'. Ze won met 91,275 procent, maar een verbetering van haar eigen wereldrecord zat er door 'een klein slippertje' net niet in.


Ze bleef Gal met Glock's Undercover (tweede met 85,125) voor. 'Undercover was meer gespannen dan vrijdag tijdens de Grand Prix', aldus Gal. 'Maar ik kan hem beter controleren dan een jaar geleden. Ook met spanning kan ik nu een goede proef rijden. Dat is gunstig.'


3. Ritme

Van passage, wat lijkt op een vertraagde draf, overgaan naar een piaffe, een draf op dezelfde plaats, is een van de moeilijkste bewegingen in de dressuur. Wat daarbij belangrijk is: 'Het ritme tijdens een proef moet constant zijn', zegt Kroes. Hoe gelijkmatiger de overgang, des te beter. Kroes: 'Haperingen kosten punten.'


Voor hogere cijfers worden grotere risico's genomen. Hoe hoger het been wordt opgetild, des te moeilijker de beweging is. En let bij het kijken op de symmetrie van de benen, die klopt regelmatig niet.


4. Rechte lijnen en stilstaan

Een paard in het midden van de piste in een rechte lijn naar de jury laten rijden, lijkt moeilijker dan het is. Het is het begin van de proef, waarbij een paard even tot stilstand komt. Als het dier rechtstaat, wordt dit een vierkant genoemd. 'Als dit goed lukt, zou een jurylid alleen de voorbenen moeten zien', zegt Kroes.


Voor veel paarden is stilstaan een lastige opgave. Tweevoudig olympisch kampioen Salinero van Anky van Grunsven stond bekend om zijn ongeduld. Met stilstaan had hij moeite.


Ook tijdens de oefening kijkt de jury naar het rijden van een rechte lijn. Kroes: 'Een slingerende kont? Niet de bedoeling.'


Elke afwijking wordt gezien door de jury. 'En de ruiter moet recht op het paard zitten, in balans', zegt Kroes.


Uiteindelijk blijft de dressuur een jurysport. Gal: 'De persoonlijke voorkeur kan een rol spelen, het kan dat het dan een half puntje verschilt in de score.' De ruiter schiet er volgens hem niet zoveel mee op daarover na te denken. 'Ik ga er dus liever maar niet van uit.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden