Een schreeuw om goud

Grieken verwachten veel van hun atleten tijdens de Spelen van Athene. 'Tot de eerste medaille binnen is zal iedereen nerveus zijn....

'Voor Griekenland, verdomme!' Het was deze zin, uitgeschreeuwd door atlete Voula Patoulidou, op het moment dat ze in olympisch Barcelona winnend de streep passeerde, die de deur naar een warm topsportklimaat in Griekenland opende. 'Sindsdien krijgt de Griekse sport v geld van de overheid', zegt Odysseus Papatolis (50), technisch-directeur van de Griekse atletiekbond Segas.

Papatolis, zelf ooit hoogspringer, is sinds 1997 verantwoordelijk voor de Griekse atletiek. Hij heeft, als vertegenwoordiger van een klein sportland, geen klagen. Zijn atleten wonnen in Sydney vier medailles, op een totaal van dertien Griekse plakken. 'Als de Griekse atletiek deze zomer vijf medailles wint, dan hebben we het goed gedaan.'

De Spelen vinden plaats in het eigen Athene, de druk zal enorm zijn. 'De Grieken verwachten veel medailles, maar zo gemakkelijk zal het niet zijn. De eerste medaille, dat is de moeilijkste. Tot dat moment zal iedereen nerveus zijn.'

Papatolis leunt achterover in het kantoor van Segas, aan de chaotische Syngrou Avenue, de constant dichtslibbende slagader tussen Athene en Piraeus. Buiten wordt getimmerd, geboord en geklopt aan olympische projecten, binnen zucht Papatolis: 'Het gaat maar door. Soms is het erg vermoeiend om Athener te zijn.'

Veel atletieksuccessen waren er in de vorige eeuw niet te vieren in het land, waar de moeder aller sporten (en het begrip athletiek) haar wieg heeft staan.

In 1896, tijdens de eerste moderne Olympische Spelen was er het welhaast mythische marathonsucces van Spiridon Louis, in 1912 was er nog goud voor ene Constantijn Tsiklitiras, voor een vertesprong vanuit stand (3.37 meter), een discipline die niet meer bestaat. Daarna was het tachtig jaar wachten op de vloekende Patoulidou.

Sinds haar zege heeft de Griekse atletiek, met dank aan het geld dat vanuit de overheid beschikbaar wordt gesteld, geen klagen. Kostas Gatsioudis, Khaterina Thanou, Kostas Kenteris en Mir Maniani zijn de helden van de natie.

Vooral de blonde Maniani, die vorig jaar goud won bij de WK in Parijs, is populair. De beeltenis van de speerwerpster, sportvrouw van het jaar, hangt overal. Ze is geboren in Albaniuit een familie die al sinds Alexander de Grote Grieks bloed door de aderen heeft stromen.

Veel Griekse topsporters, buiten atleten ook teamsporters, gewichtheffers en worstelaars, komen net als Maniani van buiten de huidige landsgrenzen, velen van hen hebben een tot in de oudheid teruglopende Helleense bloedlijn.

Of ze nu zoals Maniani uit de Epirus komen, uit Bulgarije, het gebied rond de Zwarte zee (het klassieke Pontus) of Klein-Azi de Griekse kolonisten zaten in de oudheid overal. En dan zijn er ook sporters die voorouders hebben die in de vorige eeuw naar de VS of Australimigreerden. Ze zijn allemaal welkom, iedere mogelijke medaillekandidaat is er een.

Papatolis rekent voor wat de atletiek mag spenderen van de overheid. De bedragen zijn sinds de beroemd geworden vloek van Patoulidou elk jaar hoger geworden, zeker toen in 1997 bekend werd dat Athene de Spelen van 2004 mag organiseren.

De overheid spendeert jaarlijks negen miljoen euro aan atletiek. Daarnaast is er drie miljoen aan sponsorgelden beschikbaar. Topatleten hebben een militaire rang, per maand krijgen ze tweeduizend euro uitbetaald. Een gouden medaille is goed voor een bonus van drie ton. Er zijn vijftig volledig betaalde trainers.

De afgelopen winter trainden tweehonderd Griekse atleten buitende eigen landsgrenzen, vooral op Cyprus en in Zuid-Afrika. 'Deze stages worden door de overheid betaald.'

Die uitvliegende atleten maken het voor dopingcontroleurs vaak lastig om de Griekse sporters op te sporen voor hun verplichte plasjes. Het dopingspook hangt al boven de Griekse atletiek sinds 1997, toen trainer Christos Tzekosin Dortmund enkele controleurs te lijf ging.

De flamboyante coach, die sinds 1999 olympisch kampioen Kenteris traint, werd als straf door de IAAF twee jaar geschorst. Zijn naam, en dus ook die van Kenteris, blijft echter regelmatig in een schemerig daglicht opduiken.

De Britse krant The Observer schreef onlangs dat er een link bestaat tussen het Amerikaanse bedrijf Balco, dat de omstreden stero THG ontwikkelde, en Tzekos. De Griek zou op 20 augustus vorig jaar per email door Balco gewaarschuwd zijn dat er in het geheim een test was ontwikkeld voor THG.

Waar of niet waar, Kenteris liep een paar dagen later geen 200 meter tijdens de WK in Parijs. Hij trok zich geblesseerd terug. Maar wee je gebeente als je daar iets achter zoekt. Tzekos heeft gedreigd een rechtszaak wegens smaad tegen The Observer te beginnen, hij eist 88 miljoen euro.

Papatolis trekt een lade open en haalt er enkele blauwe dopingformulieren uit. 'Griekse atleten worden jaarlijks zeshonderd maal gecontroleerd, door allerlei instanties. Geen land waar atleten zo vaak getest worden.' Hij begrijpt wel dat vooral Kenteris het moet ontgelden. 'Zo'n blanke jongen die alle zwarte favorieten verslaat. Dat kweekt een hoop jaloezie.'

Papatolis geeft toe dat er in het verleden 'fouten' zijn gemaakt. 'Dat Tzekos op de vuist ging met controleurs, was dom. Daar hebben we nog steeds last van.' Hij is het er bovendien niet mee eens dat Kenteris nauwelijks loopt tijdens grote, eendaagse atletiekwedstrijden in Europa.

'Tzekos wil dat er rond Kenteris een aura hangt van onoverwinnelijkheid. Hij mag niet geklopt worden. Bij wedstrijden als die in de Golden League kun je wel eens verslagen worden. Nou en, dat overkomt de grootste atleten, zelfs Maurice Greene verliest wel eens. Ik vind dat Kostas daar ook moet starten, maar Tzekos denkt daar anders over.'

De Griekse atletiek doet het goed op de explosieve nummers, op de langere afstanden telt het land niet mee. Op het bondsbureau hangt een schilderij waarop de marathonzege van Louis uit 1896 op romantische wijze is verbeeld.

Sindsdien zijn er geen lange-afstandssuccessen meer geweest. Het nationaal record op de 42 kilometer staat op een magere 2.12.04. Bij Segas hoopt men dat er na de marathon in Londen drie mannen en vrouw kunnen worden aangewezen voor de klassieke voetrace in augustus.

Odysseus Papatolis gelooft, in tegenstelling tot zijn illustere naamgenoot uit de antieke oudheid, niet in wonderen. 'Een Griekse winnaar, een nieuwe Spiridon Louis, zal er niet snel bij zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden