EEN SCHIP MET ZES LEVENS

Ook een groot, statig passagiersschip heeft niet het eeuwige leven, maar kan wel meerdere levens hebben. De 'Johan van Oldenbarnevelt' had er zes, zo blijkt uit de ondertitel van een fraai uitgevoerd boek dat in beeld en tekst de geschiedenis vertelt van de 'JvO'....

Dit maakt De Johan van Oldenbarnevelt (Van Soeren & Co; f75,-), geschreven en samengesteld door Wim Grund tot een interessant boek. De vierhonderd foto's brengen een schip in beeld zoals dat nu niet meer wordt gebouwd, en tonen de mensen die een dergelijk schip bemanden. Verschillende teksten, vooral het dagboek uit de oorlogsjaren van marconist J.P. Tazelaar, belichten op een speciale manier de tijd waarin de 'JvO' de oceanen bevoer. In zijn eerste leven is het luxe passagiersschip met zijn prachtige salons nauw verbonden met Nederlands-Indië. De 'JvO' gaat in 1930, onder leiding van kapitein G. Kruijt, varen op Batavia. Na 1940 wordt de 'JvO' troepenschip in dienst van de Britse marine. In de oorlogsjaren komt er een einde aan het leven van het zusterschip van de 'JvO'. De 'Marnix van Sint Aldegonde', waaraan Grund ook aandacht besteedt, wordt eind 1943 getroffen door een vliegtuigtorpedo. Tijdens het derde leven van de 'JvO' vaart het schip weer naar de Oost, waar Sukarno in 1945 de onafhankelijke republiek Indonesië heeft uitgeroepen. Het vervoert Nederlandse soldaten naar het eilandenrijk en neemt repatrianten mee terug. In de jaren vijftig wordt de concurrentie van de luchtvaart steeds voelbaarder, aldus Grund, maar voor de 'JvO' opent zich toch een nieuwe markt. Veel Nederlanders zoeken hun heil in Canada en Australië. Na restauratie en verbouwing begint een nieuw leven als emigrantenschip.

Na 1959, de emigratie is voorbij, opent de Stoomvaart Maatschappij Nederland een nieuwe dienst. Net als Jules Verne kunnen passagiers nu in tachtig dagen rond de wereld reizen. De animo is groot, aldus Grund, maar 'er moet dik geld bij'. Stijgende loonkosten en toenemende concurrentie uit het buitenland nopen in 1962 tot verkoop en wel aan de Grieken.

In zijn laatste levensfase krijgt de JvO een andere naam, 'Lakonia'. en gaat kortere cruises maken. Tijdens een kerstcruise eind 1963 breekt er een fatale brand uit, en na een week zinkt het schip. Na zes levens een zeemansgraf voor de 'Johan van Oldenbarnevelt'.

Jan Luijten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden