Een schat van 120 duizend blokjes hout

NCB Naturalis in Leiden heeft sinds dit jaar de grootste en belangrijkste houtcollectie ter wereld in huis.

AMSTERDAM - Soms is schaalvergroting ergens goed voor. NCB Naturalis beheert sinds dit jaar de grootste wetenschappelijke houtcollectie ter wereld. De schat is ontstaan door de fusie van de verzamelingen van Naturalis, de universiteiten van Leiden, Wageningen en Utrecht en het Koninklijk Instituut voor de Tropen.


Donderdag vindt in Leiden een symposium plaats over de wetenschappelijke en maatschappelijke waarde van de nieuw gevormde collectie.


De Leidse houtschat bestaat uit zo'n 120 duizend blokjes en plankjes hout, die gekoppeld zijn aan gedroogde bladeren, bloemen en zaden in het herbarium. Het leeuwendeel van de collectie is opgebouwd in de 19de en 20ste eeuw, mede dankzij de toenmalige koloniën. Daarnaast zijn er enkele historische deelcollecties, zoals de houtverzameling die Philipp Franz von Siebold in de jaren 1823-1829 bijeenbracht in Japan.


Het verzamelen van houtblokjes is een traditie, zegt Pieter Baas, oud-directeur van het Nationaal Herbarium Nederland en een van de sprekers op het symposium. De eerste houtcollecties of 'xylaria' ontstonden begin 18de eeuw als onderdeel van een Wunderkammer. Apothekers verzamelden hout vanwege de medicinale eigenschappen. Later kwamen er verzamelingen 'houtboeken' in zwang met daarin een stuk stam, bloemen en zaden: de xylotheken.


De houtcollectie is van groot maatschappelijk belang, zegt botanicus Frederic Lens. Zo is het een referentie voor het identificeren van hout, bijvoorbeeld in de strijd tegen illegale houthandel. Ook wordt houtanatomisch onderzoek gedaan naar de sporen die 'klimaatsignalen' achterlaten in hout, naar de mogelijkheden van hout als biobrandstof en naar het genetisch mechanisme achter houtvorming. 'Mogelijk kunnen we kruidachtige gewassen ooit zo manipuleren dat ze ook hout gaan maken. Dan krijg je een soort tomaten- en slabomen, die veel meer voedsel kunnen produceren', aldus Lens.


De collectie, die regelmatig in de vriezer moet tegen schimmels en insectenvraat, bevindt zich in het Van Steenis Gebouw, maar verhuist in de toekomst mogelijk naar nieuwbouw. Ze wordt ook gedigitaliseerd, zodat onderzoekers en publiek online van de schat kennis kunnen nemen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden