Een salaris kon maar één kant op: omhoog

Minder werken en minder verdienen vergen een mentale omschakeling van een generatie die is geconditioneerd door vanzelfsprekende groei.

In de Volkskrant van 9 januari tekent zich op een zevental pagina's in drie onderwerpen de nieuwe tijdgeest af: dalende prijzen van koophuizen, publieke grootverdieners en ouderen die een deel van hun loon (moeten) inleveren. Die tijdgeest manifesteert zich in een publieke tweedeling. Salarisvermindering staat lijnrecht tegenover salarisverhoging (laat ik de nieuwe trend in Nederland van omkopen en oplichten buiten beschouwing laten).


Ook ik ben inmiddels tot mijn schrik een oudere; ik ben van 1952, wat mij het gevoel geeft - door de sobere jaren vijftig en de verhalen van mijn ouders, ooms en tantes - dat ik de oorlog nog heb meegemaakt. De tijd van de wederopbouw. Van wederopbouw naar vooruitgang. Alles stond in het teken van groeien. Zeker voor de aanstormende jeugd. Het was de tijd van de kroostrijke gezinnen en ik was een van die kinderen. Elk jaar ging ik over, van de ene klas naar de andere, van de ene school naar de andere. Een voorgenomen studie sociale geografie in Groningen veranderde na een intermezzo van verplichte militaire dienst in een studie rechten in Amsterdam die ik na een jaar opgaf in ruil voor Nederlandse taal- en letterkunde. In het jaar (1982) dat ik afstudeerde, ging mijn vader op zijn 62ste met vervroegd pensioen.


Onlangs vond ik in zijn nalatenschap enkele documenten die een verhelderend beeld geven van zijn loopbaan van 'tijdelijk hulpkommies' (douane in Elten) in 1947 tot 'hoofdcommies van 's Rijks belastingen' in Alkmaar in 1977. In deze periode groeide zijn maandsalaris (aanvankelijk 'wedde') van 202 gulden naar 3.271 gulden per maand. Zijn laatste 'promotie' betekende bijna een verdubbeling van zijn salaris. Hij heeft tot zijn 91ste genoten van een goed pensioen, deze selfmade man van de wederopbouw en zelfstudie.


Aangezien ik al enkele jaren tot de ouderen behoor, werd ik er als docent aan de Hogeschool van Amsterdam door personeelszaken bij herhaling op gewezen dat er zoiets bestaat als een SOP: Seniorenregeling voor Onderwijzend Personeel. Al op mijn 59ste kon ik tegen inleveren van 11 procent van mijn salaris 20 procent minder werken met behoud van volledig pensioen. Ik werd gewezen op de aantrekkelijkheid van deze regeling. Maar ik wilde niet inleveren ten faveure van 'het management'. Dat was een principiële kwestie. Ik gaf nog steeds met veel plezier les, en ik stond en sta met twee benen in de tegenwoordige tijd (mijn kinderen behoren tot dezelfde leeftijdsgroep als mijn studenten).


Maar toch. Ik begon na te denken, las eens iets na in de cao-regeling en ontdekte dat als ik op mijn 60ste voor een kwart met pensioen ging, ik nog maar 6 procent salaris hoefde in te leveren. Interessant. Maar als je een kind bent van de wederopbouw en in het kielzog van je vader altijd hebt gestreefd naar vooruitgang, is het niet makkelijk achteruit te gaan.


De ouderenregeling speelde ruim een jaar in mijn achterhoofd, draaide erin rond tot deze hard en glad was als een knikker. Ineens zag ik de regeling met andere ogen. Minder werken is jongeren een kans geven (ik herinner me de moeilijke start van jonge academici in de jaren tachtig), meer tijd en energie voor andere zaken. Bovendien heb ik na de tegenwind van de jaren tachtig de wind mee gehad. Ook op de huizenmarkt - al zijn de huizen nu minder waard.


Geld heeft altijd een bepaalde abstractie. Het is belangrijk om genoeg te hebben, zeker met studerende kinderen. Maar uiteindelijk gaat het om levensgeluk. Voor de een betekent dat: er zoveel mogelijk uithalen, keihard werken, zoveel mogelijk geld verdienen. Voor de ander mogen werken en verdienen wel wat minder zijn, om in ruil daarvoor meer te leven. Het is goed om nog steeds idealen te hebben en met minder werken een stap voorwaarts te zetten.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden