Een rusteloze Kersentuin

Theater: De Kersentuin ****

De Kersentuin van Tsjechov door Keesen & Co, bewerking en regie Willibrord Keesen. In Schouwburg Arnhem, 15 oktober.


Tournee: keesen-co.nl


Volkomen verzenuwd zijn de personages die in de visie van regisseur Willebrord Keesen in Tsjechovs De Kersentuin op het podium heen en weer lopen. Na Drie Zusters en De Meeuw is De Kersentuin het derde Tsjechov-stuk dat hij met zijn eigen gezelschap Keesen & Co opvoert. Het is een gestripte versie geworden, sommige personages zijn verdwenen, de tekst is ingekort en er wordt snel gespeeld, soms op het terloopse af.


Al met al duurt de voorstelling nog geen twee uur, terwijl een integrale Kersentuin al gauw drie uur in beslag kan nemen. Toch blijft de essentie van het stuk overeind: ook hier een frontale botsing tussen de oude en de nieuwe tijd, tussen generaties, en tussen mogelijke geliefden die elkaar schampen maar niet aanraken.


Onhandigheid, nervositeit, gestuntel en gestamel - al bij aanvang wordt er bewust op die toer gespeeld. Een jonge knecht valt letterlijk met de deur in huis, een dienstmeisje kan alleen maar hunkerend hinniken. Als Ljoebov (Monique Kuijpers) als hoofdpersonage haar entree maakt, is ook zij van meet af aan tamelijk over haar toeren. Gedurende de hele voorstelling zal ze haar onrust proberen te verdoezelen door opgewektheid te veinzen. 'Ik ga niet stil zitten, dat lukt met niet - ik sterf van geluk' zegt ze. Kuijpers speelt haar rol zó consequent verzenuwd, met gekke lachjes, gesnuif, gilletjes, dat het zowel bewondering oproept als irritatie.


Ljoebov arriveert in het oude familiehuis nadat ze haar geluk in Parijs heeft beproefd maar niet gevonden: verkeerde mannen, verkeerd leven, berooid. Eenmaal terug in haar Russische landhuis vindt ze ook daar de hond in de pot. Geen geld meer, geen grandeur, geen liefde. Alleen maar spoken uit het verleden, zoals dat van haar zoontje dat verdronken is in de rivier bij het huis. Uiteindelijk moet de kersentuin worden verkocht, en zullen op het gerooide land zomerhuisjes worden gebouwd. Oude gebruiken verdwijnen, traditie wordt vernieuwing.


In de regie van Keesen zijn snelheid en kaalslag de toverwoorden, en toch is dit geen nihilistische Tsjechov. Naast de eigenzinnige speelstijl van Kuijpers (je houdt ervan of niet; voor mij geldt vooral het eerste), speelt Dic van Duin haar broer Gajev op mooi laconieke wijze, met af en toe een gedreven monoloog over de waarde van de traditie. Samen met Kuijpers heeft hij ook de mooiste scène, als ze samen in een leeg huis wachten op hun vertrek, omlijst door een plotselinge snik en een troostende hand. Lopachin, de boerenzoon en huisvriend die uiteindelijk de kersentuin opkoopt en daarmee de nieuwe tijd binnenhaalt, is in goede handen bij Wim Bouwens: even gepassioneerd als betrokken.


De belangrijke rol van Petja, eeuwige student en ooit onderwijzer van het verdronken zoontje, wordt gespeeld door Rick Paul van Mulligen. Hij is ook degene die tegen de lapzwanserige lethargie tekeer gaat en daar revolutionaire ideeën tegenover stelt. Van Mulligen helpt die rol helaas met overbodige franje om zeep - te veel lachjes en hikjes, een rare mimiek en een vreemde zenuwtrek. Zijn gemaniëreerde spel is hier ongepast en doodzonde. Het helpt ook niet dat de kostuumontwerpster hem een groene trainingsbroek en een flodderig T-shirt heeft aangetrokken, waardoor hij eerder een malle clown lijkt dan een opstandig karakter.


Het is een niet te veronachtzamen minpunt in deze verder heldere kijk op De Kersentuin, die zich afspeelt op de rand van de vulkaan en even eigenzinnig is als eigentijds. Bij Keesen & Co gaat het stuk over rusteloosheid, en niet over melancholie. Deze personages zijn passanten, die zich uiteindelijk nergens thuis zullen voelen.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden