'Een Rus gelooft in een tsaar, niet in het parlement'

Nog vier dagen tot de Russische parlementsverkiezingen en de campagne van Poetins partij is onvindbaar. Oké, er fietsen wat jongeren met vlaggen van Verenigd Rusland door het Gorki Park in Moskou. En er hangt een A4tje aan supermarkt Semja: 'Stem voor de partij van onze president'. Maar waar zijn de kandidaten?

Pjotr Tolstoj bezoekt bewoners in het zuiden van Moskou. Beeld Yuri Kozyrev/ Noor

Campagnebijeenkomsten zijn er nauwelijks. Avonden van de kiesraad zijn ook geen succes. Verenigd Rusland-kandidaat Dmitri Sablin komt op niet opdagen in de concertzaal die voor hem gereserveerd is. Kandidaat Nikolaj Gontsjar komt wel naar zijn zaaltje, maar kaapt de gelegenheid om een politieke jongerenclub te presenteren. Kiezers die vragen wilden stellen, druipen af.

Het lijkt wel alsof de parlementsverkiezingen 'geheim zijn verklaard', schrijft krant Moskovski Komsomolets. De meeste kiezers hebben geen idee op wie ze zondag kunnen stemmen. Tachtig procent blijft thuis, voorspelt een peiling van het Levada Center.

Op papier zijn de verkiezingen van groot belang. Zonder meerderheid van Verenigd Rusland kan de oppositie Poetins beleid in theorie tegenhouden.

De vorige parlementsverkiezingen brachten Poetin nog in gevaar. Meer dan honderdduizend mensen trokken de straat op om te demonstreren tegen Poetin en zijn partij. Zij pikten de stemfraude niet.

Vijf jaar later is de strategie van de machthebbers anders. De verkiezingen moeten geruisloos passeren. Ze zijn verplaatst van december naar september - dan zijn veel Russen 's weekends niet in hun kiesdistrict, maar op de datsja paddenstoelen aan het verzamelen.

Een lage opkomst is in het voordeel van Verenigd Rusland: de steun voor de partij is onder de hele bevolking slechts 31 procent, maar onder mensen die gaan stemmen 50 procent. Genoeg voor een klinkende overwinning. De partij rekent op haar vaste aanhang: ambtenaren, mensen die afhankelijk zijn van uitkeringen, en gelovigen - onder Poetin zijn staat en kerk nauw gaan samenwerken.

Een van de weinige campagnebijeenkomsten van Verenigd Rusland vindt dan ook plaats in een orthodoxe kerk. Zo'n honderd kerkgangers hebben zich zondagochtend verzameld tussen de hoge flats van de Moskouse buitenwijk Ljoeblino. 'Samen met u gaan we meer kerken bouwen', zegt kandidaat Pjotr Tolstoj als hij ontvangen wordt door de priester.

'Wij zullen op u stemmen', roepen mensen rond de priester en de politicus. Wat krijgen Russen voor hun stem op Verenigd Rusland, behalve een kerkenbouwer?

'Een partij die Rusland op een belangrijk moment een eigen weg laat inslaan', zegt Tolstoj nadat hij met de priester een boompje geplant heeft naast de kerk. 'Niet de weg van Europa of Amerika, maar een eigen weg.'

Tolstoj is een nieuwkomer bij Verenigd Rusland. Toch kent iedereen bij de kerk hem: Tolstoj was tot voor kort een van de bekendste presentatoren op de staatstv. Daar behoorde hij tot de felste verdedigers van de president.

Zijn sympathie voor Poetin noemt hij de belangrijkste reden voor zijn aanmelding bij Verenigd Rusland. Die wil hij later wel toelichten in de auto. 'Het territorium van de kerk is geen plaats voor politiek.'

In het hele land probeert Verenigd Rusland zich te profileren als de partij van de president. Zelf kampt de partij met imagoproblemen. Er lopen populaire petities voor het aftreden van de partijleider, premier Dmitri Medvedev. Hij wordt verantwoordelijk gehouden voor de economische recessie, die nu al anderhalf jaar aanhoudt. De partij klampt zich daarom vast aan de populariteit van Poetin, die sinds de annexatie van de Krim meer dan 80 procent van de bevolking achter zich heeft.

Aanhangers van Tolstoj zeggen op hem te stemmen omdat hij voor 'het landsbelang' opkomt. Een gesluierde vrouw noemt hem een 'eerlijke' kandidaat die 'onze kinderen zal beschermen'. Punten uit het verkiezingsprogramma van de partij kennen zij niet. Daar gaat ook niet over in de media.

Het programma bestaat wel. In 96 pagina's belooft Verenigd Rusland het land 'verder te ontwikkelen tot een wereldmacht die gerespecteerd wordt'. Ondanks de krappe overheidsfinanciën komt er meer geld voor mensen met een uitkering en een aantal belastingen gaan omlaag. Mensen worden opgeroepen om 'correct te stemmen'. Voor Rusland.

De Russische premier Medvedev wordt verantwoordelijk gehouden voor de economische recessie in Rusland. Beeld anp

Tolstojs slogan: 'Gewoon van Rusland houden'. De achterkleinzoon van schrijver Leo Tolstoj ploft op de achterbank van zijn zwarte SUV. 'Mijn opvattingen over de grote kwesties kent iedereen', zegt hij. 'De Krim is altijd van Rusland geweest en zal dat altijd blijven, de EU moet opdonderen uit Oekraïne, et cetera.'

De kleinere kwesties dan. Onderwijs. 'Ouders maken zich zorgen dat kinderen op school Engels krijgen, terwijl ze fouten maken in het Russisch. Daar gaan we wat aan doen.' Door Engels af te schaffen? Bijvoorbeeld, zegt Tolstoj, maar hij wil zich niet vastleggen. Hij zegt een hekel te hebben aan politici die beloftes doen, maar ze niet waarmaken.

Hij denkt als parlementariër van Verenigd Rusland meer macht te hebben dan andere parlementariërs. 'In ons moderne politieke systeem is Verenigd Rusland de enige partij die de besluitvorming beïnvloedt. Alle andere partijen kunnen dat niet.'

Over democratie heeft de aanstaande volksvertegenwoordiger zijn bedenkingen. Ze is gebracht op 'een golf van enthousiasme uit West-Europa'. Het moet 'nog maar blijken' of Rusland wel een parlement nodig heeft.

De verwachte lage opkomst laat volgens hem zien dat Russen er eigenlijk niet in geloven. De impopulariteit van de parlementariërs, de stille campagne van zijn partij en de vervroeging van de verkiezingen hebben er in elk geval niks mee te maken, zegt hij. Tolstoj zoekt de oorzaak liever bij de kiezer. 'Een Rus gelooft in de tsaar, niet in het parlement.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden