Column

'Een ruitje inschieten met een bal. Dat vinden wij mannen lekker!'

Altijd maar vrouwen die jonge kinderen lesgeven, en nooit eens een kerel met een paar kloten tussen de benen, dat moet op den duur rampzalige sporen nalaten, schrijft columnist Max Pam.

Beeld ANP

Aangezien ik uit een gezin kom waarin Theo Thijssen hoog in aanzien stond, besloten mijn ouders - met name mijn moeder, die zelf les gaf - dat ik onderwijzer zou worden. En zo voltooide ik de kweekschool. Met hoofdakte, zodat ik ook nog gymnastiek- en muziekles mag geven.

'Kweekschool' heb ik altijd een mooi woord gevonden. Maar net als het bijna aangrijpende 'lagere school' is het gesneuveld onder de messen van de onderwijsvernieuwers. De kweekschool heet tegenwoordig: Pedagogische Academie voor het Basisonderwijs.

Lang heeft mijn carrière als onderwijzer niet geduurd. Mijn eerste les was meteen mijn laatste. Ik moest invallen op een school in een Amsterdamse achterstandswijk, toen nog gewoon aangeduid met 'achterbuurt'. Het was een zesde klas. De kinderen waren bijna even oud als ik, want het zittenblijverspercentage was erg hoog. De jongens waren schoffies en de meisjes hadden al borsten. In de pauze werden melkflesjes uitgedeeld. Een van de jongens prikte met zijn rietje door de aluminium dop, zoog zijn rietje vol en spoot de melk in de nek van het meisje voor hem. Snel werd dit voorbeeld nagevolgd en even later breidde het melkgevecht zich uit tot de hele klas. Op het hoogtepunt zwaaide de deur open en stapte het hoofd der school binnen om te kijken hoe ik het ervan afbracht. Ik werd naar huis gestuurd - de kinderen niet - en ik ben nooit meer teruggegaan.

Van de kweekschool herinner ik mij dat er ongeveer evenveel aankomende onderwijzers als onderwijzeressen in mijn klas zaten. Die verhouding is totaal veranderd. Deze week stond in Het Parool een paginagrote advertentie van de Hogeschool Pabo, waarin de afgestudeerde studenten werden gefeliciteerd. Ik telde zo'n tweehonderd namen. Veel Bianca's, Danielle's, Lianne's en Maaike's. Jongens kwam ik in de lange lijst nauwelijks tegen. Na lang zoeken vond ik er vijf: Dave, Jeroen, Joost, Robbert en Sten. Gefeliciteerd, boys!

Knuffeldood
Ik probeer mij voor te stellen hoe het is als enige jongen in een klas met meisjes te zitten. Heerlijk! Dat is de eerste reactie, maar hoe langer je erover nadenkt, hoe ellendiger het wordt. Er gaat niets boven het gezelschap van vrouwen, maar de man die uitsluitend door vrouwen wordt omringd, zal aan de knuffeldood ten onder gaan. Waarschijnlijker is het dat hij zich al eerder heeft opgeknoopt, omdat al die bazigheid hem te veel werd.

U kunt zich misschien ook invoelen hoe het voor jongetjes moet zijn om op de basisschool - ik krijg dat woord nauwelijks uit mijn strot - nooit een mannelijke onderwijzer te hebben gehad. Mijn zoon (11) gaat dat overkomen. Altijd maar vrouwen die jonge kinderen lesgeven, en nooit eens een kerel met een paar kloten tussen de benen, dat moet op den duur rampzalige sporen nalaten.

Onlangs onderzochten Jantine Split, Helma Koomen en Suzanne Jak voor de gezamenlijke Amsterdamse universiteiten 'de invloed van het geslacht van de leerkracht en leerling op de kwaliteit van de onderlinge relatie'. Zij kwamen tot de conclusie dat onderwijzeressen zowel met meisjes als met jongens 'een betere affectieve relatie' onderhouden. Bij een affectieve relatie horen steekwoorden als 'genegenheid, warmte en open communicatie', alsmede 'strijd, negatieve gevoelens en vragen om hulp en aandacht'.

Met alle respect, maar ik geloof die uitkomst niet. In de eerste plaats zijn het altijd weer vrouwen die dit soort onderzoek verrichten. Die hebben toch een heel ander idee van wat wij onder affectieve relaties moeten verstaan. Lekker duwen en trekken, een ruit inschieten met een bal, met schaken je tegenstander vernederen, fijn de kussens stukslaan op schoolreisjes, dat soort activiteiten behoren bij vrouwen al snel tot het domein van het negatieve, terwijl mannen die eerder zullen beschouwen als een enorme bevrijding waarmee het juk van de dagelijkse gehoorzaamheid wordt afgeworpen.

Het is goed verklaarbaar dat vrouwen het lager onderwijs praktisch geheel hebben overgenomen. Leerkrachten worden slecht betaald. Voor mannen biedt het onderwijzerschap kennelijk weinig carrièremogelijkheden. Voor vrouwen - die meer behoefte hebben aan deeltijdbanen - is het lager onderwijs ideaal. Mijn zoon heeft niet één juf, maar altijd twee en soms zelfs drie. Kennelijk zit die versplintering de affectieve relaties van Jantine Split en de haren niet in de weg.

Vooruit, Dave, Jeroen, Joost, Robbert en Sten, zet een nieuwe trend! En loop niet weg, zoals ik dat heb gedaan. Zonder jullie geen hoop.

Max Pam is columnist voor de Volkskrant.

 
Het is goed verklaarbaar dat vrouwen het lager onderwijs praktisch geheel hebben overgenomen.
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden