Een rondje afzeiken

De meedogenloze quiz The Weakest Link is de grootste Britse televisiehit van dit seizoen, dankzij Engelands meest gevreesde bitch Anne Robinson....

Peter de Waard

'IK hoop dat Steven de volgende ronde eruit vliegt. Ik snap niet dat hij er eigenlijk nog in zit. Hij weet te weinig en is ook nog eens arrogant. I don't like him.'

Juist in Engeland, de bakermat van de fairplay, is de sportieve verliezer van de buis verdrongen. In de razendpopulaire televisiequiz The Weakest Link, die sinds augustus vorig jaar door de BBC wordt uitgezonden, wordt onwetendheid niet langer met de mantel der liefde bedekt. Er is geen applaus voor de verliezer, en ook geen troostende arm om de schouder. Integendeel: gebrek aan algemene kennis wordt afgestraft met een smadelijke afgang en een bot 'Góódbye' dat de quizkandidaat met een eeuwig stigma van geboren loser opzadelt.

Het programma is een beschaafde variant van de Jerry Springer-show. In plaats van fysiek geweld en luidkeelse scheldkannonades is er dodelijke ironie en zijn er verontwaardigde klaagzangen. Niet alleen de kandidaten behandelen elkaar onheus, ook de presentatrice doet een duit in het zakje. Anne Robinson (57), een in het zwart geklede 'schooljuf' met kortgeknipt rood haar en een boosaardige bril, lijkt als belangrijkste taak te hebben om alle deelnemers voor het oog van de natie te kijk te zetten als de domste jongetjes en meisjes van de klas.

'Wat voor baan heb jij, Andrew?' 'Kassabediende.' 'En ken je die simpele rekensom dan niet?'

'Welk soort boeken lees je, Paul, als je weleens wat leest?' 'Ik houd van thrillers.' 'Dus daarom ken je Gullivers Travels niet.'

'Wat heb je gestudeerd, Wendy?' 'Politicologie.' 'Dat is erg praktisch voor iemand die werkt bij de klantenservice van een groot warenhuis.'

'Wat doe jij, Austin?' 'Ik ben ambtenaar' 'En wat voor ambtenaar?' 'Belastinginspecteur.' 'O, belastinginspecteur. Dus daarom dacht je dat Tony Blair in 1986 staatssecretaris was.'

The Weakest Link is een quiz met negen deelnemers aan wie Anne Robinson elke ronde in razend tempo om de beurt vragen voorlegt over de meest diverse onderwerpen. De goede antwoorden leveren geld op voor de gezamenlijke pot; de verkeerde antwoorden kosten geld. Na elke ronde moeten de deelnemers aan de hand van een stemming zelf bepalen welke kandidaat de zwakste schakel is.

'Wie kost jullie geld?' 'Wie maakt er een zootje van?' 'Wie is er verantwoordelijk voor dat jullie niet meer dan een armzalig bedrag van tweehonderd pond bij elkaar hebben kunnen sprokkelen?' 'Wie is de zwakste schakel?'

De verongelijke kandidaat die door de andere deelnemers wordt weggestemd, mag meteen op de buis zijn frustratie afreageren: 'Ik ben bijzonder teleurgesteld. Ik was niet de zwakste. Dat was Steven. En ik hoop ook dat hij er de volgende ronde uit gaat. Jo mag van mij winnen.'

Algemene kennis is zeker niet alleen doorslaggevend. Deelnemers stemmen elkaar ook weg om tactische redenen, of omdat ze elkaar niet mogen. Robinson heeft geen medelijden met de afvaller. 'Waar woon je?' 'Noord-Londen.' 'Dan hoef je tenminste niet ver te reizen.'

Degene die in dit dodelijke steekspel uiteindelijk het beste overeind blijft - de strongest link - strijkt uiteindelijk de totale opbrengst van de pot op, meestal een bedrag tussen de vijf- en tienduizend gulden. 'En jij vertrekt met nóóóóthing', laat Robinson onbarmhartig aan de teleurgestelde medefinalist weten die net naast de hoofdprijs grijpt. Complimenten deelt de immer streng kijkende Robinson niet uit; wanprestaties daarentegen meet ze breed uit.

De quiz was voor de BBC aanvankelijk slechts een welkome aanvulling op het schrale middagprogramma, maar binnen enkele weken was de televisieguillotine veruit het populairste programma van BBC 2. De Britse kijkers, moe van de talrijke quizzen waarbij kandidaten bijna gegeneerd grote sommen geld opstrijken, konden er geen genoeg van krijgen. Eind vorig jaar mocht Anne Robinson bij de BBC een sjiekere versie op primetime gaan verzorgen.

De presentatrice, tot dan toe vooral bekend als presentatrice van het consumentenprogramma Watchdog en columniste van The Times, bereikte zo de status van gevierde televisiepersoonlijkheid. 'You are the weakest link' ('Jij bent de zwakste schakel') werd een gevleugelde slogan op scholen en sportvelden, in bestuurskamers en op de buis. Zelfs het Lagerhuis ontkwam er niet aan: premier Tony Blair gebruikte de term niet zonder succes om de in het debat geduchte oppositieleider William Hague te kleineren.

Robinson hield haar imago als Engelands meest gevreesde bitch zorgvuldig in stand. Gemoedelijke praatprogramma's vermeed ze; daarentegen was ze vaste gast in satirische shows waarin flink de draak werd gestoken met de rest van de natie. Begin maart schilderde ze in het discussieprogramma Room 101 de inwoners van Wales af als hoogst irritant en vervelend. De Welsh Assembly, een zelfstandig bestuursorgaan dat zich naarstig probeert waar te maken, eiste uitleg. 'Dat kan, maar ik kom alleen tegen de gebruikelijke vergoeding', verklaarde Robinson.

De Britse middle-class biedt een stuwmeer aan kandidaten die maar al te graag bereid zijn spitsroeden te lopen bij de BBC. Robinson is met de grootste Britse televisierevelatie ook de exportmarkt op gegaan, maar het is nog de vraag of ook buitenlandse quizkandidaten zich net zo willoos laten slachtofferen. Robinson, die zelf dertien uitzendingen gaat presenteren in de VS, is niet bang voor wat meer weerwoord: 'Ik verheug mij daarop, omdat de Amerikanen wat feller van zich afbijten dan de Britten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden