Een reputatie, breekbaar als een champagneglas

Eerder waren er in Rotterdam al een plein, een brug, een weg en een hotel naar hem vernoemd, nu is hij het hoofdpersonage in de nieuwste roman Langzame wals van Robert Haasnoot (1961): Lodewijk Pincoffs (1827-1911), koopman uit een Joods-Russisch geslacht, die een belangrijke rol heeft gespeeld in de havenstad....

Deze kleurrijke oprichter van de Rotterdamsche Handelsvereeninging bevindt zich in de openingsscène echter niet in zijn eigen vertrouwde, chique Handelssociëteit maar in een sjofele saloon in Paterson, New Jersey. Het is 1879 en Pincoffs is gevlucht met zijn vrouw Esther en hun drie zoons.

In Nederland hangt hem een gevangenisstraf wegens fraude boven het hoofd; de stad die mede dankzij hem tot bloei was gekomen, heeft hij aan de rand van het faillissement gebracht.

Zijn ‘danspartner’ in deze langzame wals is Emma, een Nederlands hoertje. Stapje voor stapje leren we hun levensgeschiedenissen kennen. Stof genoeg, want Pincoffs moet een slimme, charmante en ambitieuze man geweest zijn, die in de bloei van zijn leven bijna alles heeft verloren. Maar in het licht archaïsche, weinig sprankelende proza van Haasnoot komt de koopman niet echt tot leven. De flashbacks zijn geschreven in de hij-vorm, wat het verhaal nog afstandelijker maakt. Emma’s levensverhaal is iets sprekender, ze is hoer geworden na de verdwijning van haar man, die in de ban is geraakt van de fenianen. Deze Ierse verzetsstrijders misbruiken hem voor een geheime missie, denkt Emma die zint op wraak.

Ondertussen probeert ze het Pincoffs naar de zin te maken en ‘hij blaast de rook als een kwinkslag over haar hoofd heen’, terwijl hij een hand op haar been legt.

Niets voor een keurige, getrouwde heer die mijmert ‘in de handel en in de politiek is een deugdelijke reputatie nu eenmaal breekbaar als een champagneglas’.

Het is een beetje alsof je naar twee films tegelijk kijkt, naar een thriller over een prostituee en naar een biopic over een berooide havenbaron. Af en toe komen de twee samen in beeld, maar een overtuigende eenheid wordt Langzame wals nergens.Edith Koenders

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden