Een rechtvaardige verdeling van inkomen, Tipp-Ex en macht

Stemwijzer gedaan...

Rob Vreeken

Het resultaat veroorzaakt een barstje in mijn politieke zelfbeeld.

1) D66

2) SP

3) Partij voor de Dieren

4) GroenLinks

5) ChristenUnie

6) PvdA

7) CDA

En dan vervolgens het rechtse en extra-rechtse politieke droesem waarvan het merendeel na 22 november hopelijk zal zijn gemarginaliseerd.

Het had dus veel slechter gekund, maar toch: D66 noch SP heb ik ooit gestemd, en ik ben niet van plan met die gewoonte te breken. Mijn electorale leven, dat begon op 29 november 1972, kent een grote mate van consistentie. Sinds die dag stem ik meestal Partij van de Arbeid, met elke keer weer een neiging naar ietsje linkser. Soms geef ik aan die neiging toe.

Mijn politiek bewustzijn is gevormd door Keerpunt 1972, het regeerakkoord van PvdA, D66 en PPR dat leidde tot het progressieve kabinet-Den Uyl. Een rood gekafte brochure van 52 bladzijden, die al 34 jaar op mijn nachtkastje ligt en niets aan actualiteit heeft ingeboet. Elke avond lees ik een paar paragrafen, wat ik iedereen kan aanraden – het is daarna heerlijk slapen, ook al in de geruststellende gedachte dat een groot deel van het programma nog altijd op uitvoering wacht.

De centrale filosofie van dat kabinet-Den Uyl was ‘Een eerlijke verdeling van inkomen, Tipp-Ex en macht’. Eigenlijk was de leus ‘Een eerlijke verdeling van inkomen, kennis en macht’, maar een rechtvaardige verdeling van kennis is natuurlijk idioterie, alsof het gaat om een koek die je maar op één manier kunt aansnijden: om de een wat meer kennis te geven, moet de ander kennis inleveren. Een reeks sociaal-democratische bewindslieden heeft zo het onderwijs naar de knoppen geholpen, dus kan het maar beter uit de geschiedschrijving worden weggeretoucheerd. Vandaar de Tipp-Ex.

Hele passages van Keerpunt ken ik onderhand uit mijn hoofd, hoor maar:

‘Hoofdstuk 1, 1A. Samenwerkende partijen horen vóór verkiezingen de hoofdlijnen van hun regeringsprogramma en van de samenstelling van een nieuwe regering bekend te maken.’

Dat staat wat mij betreft nog als een huis. Mijn stem gaat op 22 november naar een partij die al voor de verkiezingen duidelijk maakt te streven naar een progressief kabinet onder leiding van premier Bos.

Alleen vraag ik me af: voldoet de PvdA zélf wel aan dat criterium?

En zou de beoogd premier Keerpunt nog kennen?

Wouter Bos is vele jaren jonger dan ik, net als alle andere lijsttrekkers, op Jan Marijnissen na. Ik zit daar volstrekt niet mee. De tijd dat ik geschokt raakte wanneer een snotaap tot bewindspersoon werd benoemd (Robin Linschoten!) ligt ver achter me. Toch ben ik bang dat een verraderlijk generatiekloofje Wouter en mij van elkaar scheidt.

Gisteren zocht ik hem daarom op. De PvdA-leider was op bezoek in mijn woonplaats, het rode Zaandam. Op de Gedempte Gracht beklom hij om 12.15 uur zijn zeepkist en begon het winkelend publiek toe te spreken. Op de gevels rondom zag hij de namen die hij ziet op elke campagnestop: V & D, Kruidvat, Dr. Shoe, Délifrance, HEMA, Bart Smit, Bruna. ‘Begeerte heeft ons aangeraakt’, zong het door zijn hoofd. Wat hij niet wist, was dat op de plaats van de HEMA ooit zaal Ons Huis stond; Koos Vorrink sprak daar de Zaanse fabrieksarbeiders toe, en Drees, en Troelstra, zij het voor zover ik weet niet in spijkerbroek en rood windjack.

Ik wachtte mijn beurt af en stapte op Wouter toe – op mijn leeftijd mag je beoogd premiers van 43 bij hun voornaam noemen. ‘Wouter’, zei ik dus, toch nog met een triller in mijn stem, ‘mag ik uw handtekening?’ Ik hield hem mijn doorleefde exemplaar van Keerpunt 1972 voor. Hij herkende het geschrift niet meteen, schrok even van het felrode omslag, maar zette toen lachend zijn handtekening in de witruimte naast hoofdstuk 1, paragraaf 1A.

Dankbaar gaf ik hem een hand. Dié verkiezingsbelofte had ik hoogstpersoonlijk binnengesleept.

En toch bekroop me het akelige gevoel dat Wouter helemaal geen zin heeft in een kabinet met de PPR.

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2023 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden