Een rechter tegen een van corruptie beschuldigde oud-president: wie 'wint'?

Vandaag is het dan eindelijk zover: de grote corruptiezaak tegen de Braziliaanse oud-president Lula begint. Voor zijn tegenstanders is rechter Moro nu al een held.

De Braziliaanse oud-president Lula.Beeld EPA

Vandaag staat de Braziliaanse oud-president Luiz Inácio Lula da Silva voor het eerst oog in oog met onderzoeksrechter Sergio Moro. Tienduizenden Lula-supporters zijn naar de zuidelijke stad Curitiba gereisd om hun held bij te staan. Want hoewel de linkse politicus terecht staat voor corruptie en witwassen, is hij de grote favoriet voor de presidentsverkiezingen van 2018.

De zaak tegen Lula vormt onderdeel van 'operatie wasstraat', het onderzoek naar het grootste corruptieschandaal dat ooit aan het licht kwam in Brazilië. Staatsoliebedrijf Petrobras en bouwbedrijven als Odebrecht en OAS speelden onder een hoedje met politici van vrijwel alle gevestigde partijen. Met valse aanbestedingen, opgeblazen contracten en andere frauduleuze handjeklap, vulden ze jarenlang hun zakken en partijkassen.

Miljoen aan voordeeltjes

Onderzoeksrechter Sergio Moro stuurde in de afgelopen jaren tientallen politici en zakenlui naar de gevangenis. In ruil voor strafvermindering leggen de criminelen verklaringen af over andere betrokkenen. Lula's naam is daarbij veelvuldig gevallen. Zo zou hij van bouwbedrijf OAS ruim een miljoen euro aan voordeeltjes hebben ontvangen, onder meer in de vorm van een verbouwing van een van zijn appartementen. Ook zou hij tegen betaling zijn invloed hebben aangewend om contracten voor Odebrecht in de wacht te slepen.

Lula wordt verder beschuldigd van het belemmeren van de rechtsgang. Hij zou hebben geprobeerd Nestor Cerveró, oud-directeur van Petrobras, over te halen geen belastende verklaringen af te leggen. Renato Duque, een andere voormalig Petrobras-directeur, zei vorige week dat Lula hem had aangeraden zijn geheime bankrekening in Zwitserland te sluiten.

Onderzoeksrechter Sergio Moro (L) groet de huidige Braziliaanse president Michel Temer.Beeld afp

Lula ontkent alle aantijgingen en beschuldigt de aanklagers van 'politieke vervolging'. De linkse leider is ervan overtuigd dat de rechtszaak is bedoeld om te voorkomen dat hij in 2018 opnieuw tot president wordt gekozen. Want vooralsnog stijgt Lula in de peilingen. Als er nu verkiezingen zouden zijn, zou hij 30 procent van de stemmen halen, ruim 19 procent meer dan Marina da Silva, de nummer twee in de peilingen.

Veel Brazilianen associëren Lula met betere tijden. Toen hij tussen 2003 en 2011 de scepter zwaaide, zat de economie in de lift. Brazilië werd een speler op het wereldtoneel en dankzij Lula's sociale programma's nam de armoede in het land met grote sprongen af. Dat Lula zichzelf en zijn partij volgens aanklagers liet betalen door bedrijven, maakt zijn aanhangers niet uit. Het doel heiligt de middelen, zo redeneren ze. Hij deed wat nodig was om zijn politieke project veilig te stellen.

Bezuinigingen

Ook het beleid van huidig president Michel Temer speelt Lula in de kaart. Temer kwam vorig jaar aan de macht nadat Lula's opvolger en partijgenoot Dilma Rousseff door het congres was afgezet. Hij jaagt sindsdien ingrijpende hervormingen van het pensioenstelsel en de arbeidsmarkt door het parlement en schopt daarbij tegen het zere been van vakbonden en sociale bewegingen.

Voor veel Brazilianen zijn Temers bezuinigingen moeilijk te verkroppen. Ook al omdat naar tweederde van de congresleden een onderzoek wegens corruptie loopt en ook Temer is genoemd in belastende verklaringen. Lula is een charismatisch persoon en heeft nog altijd een belangrijke plaats in het publieke debat. Hij weet de woede over de zeer impopulaire Temer om te zetten in politieke winst.

Bij een ander deel van de bevolking wekt Lula juist grote weerzin op. Voor die Brazilianen is híj de belichaming van de corruptie, de leider van de partij die het land in de economische afgrond stortte. Zij zien het verhoor vandaag handenwrijvend tegemoet en wachten met smart op het moment dat Moro de gehate oud-president in de gevangenis gooit.

Brazilië beleeft de confrontatie als een voetbalwedstrijd. 'Moro versus Lula, de eerste face-to-face ontmoeting', staat op de cover van het Veja, Braziliës meest invloedrijke opinieblad. 'De grote klassieker gaat beginnen', schrijft een columnist van Folha de São Paulo. 'Lula en Moro in de arena, we willen grote schermen, popcorn en coca-cola!'

'Wedstrijd'

Maandagavond kwamen de eerste bussen Lula-supporters aan in Curitiba. In het rood gekleed zingen ze socialistische strijdliederen in hun kampement achter het busstation. Eigenlijk wilden ze een groot scherm opbouwen voor de rechtbank, om de 'wedstrijd' live te volgen. Maar Moro liet maandag weten dat van een live-uitzending geen sprake kan zijn. De autoriteiten hebben uit veiligheidsoverwegingen het gebied rond de rechtbank hermetisch afgesloten.

Aanvankelijk waren ook tienduizenden Moro-aanhangers van plan af te reizen naar Curitiba. Maar de rechter riep hen in een videoboodschap op thuis te blijven, 'om chaos en conflicten te voorkomen'. De Lula-haters organiseren nu wakes in verschillende steden. Gekleed in het nationale geel-groen zullen ze 'positieve energie sturen naar de onderzoeksrechter'. Ze hebben ook tientallen billboards geplaatst in Curitiba met daarop afbeeldingen van Lula achter de tralies.

Moro zelf benadrukt onpartijdig te zijn. 'Ik behoor tot geen enkel team', zei hij. 'Ik ben rechter.'

Lees ook

Dit is de man die de Braziliaanse elite ten val bracht
Het hooggerechtshof in Brazilië gaat onderzoek doen naar ruim honderd vooraanstaande politici. Met dank aan onderzoeksrechter Moro. Maar wie is hij?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden