Een ramp, maar wel een mooie

Een naald, een 3D-printer, Photoshop en een sterk verhaal van een kunstenaar.

Beeld Jonty Hurwitz

Ja, ja, we weten het: deze foto is dus nep. Wat we zien is een microscoopfoto van het oog van een naald met, voor wie beter kijkt, in dat oog een piepklein danseresje in een bevallige pose. Dat is ook een echte foto, gemaakt met een elektronenmicroscoop.

In werkelijkheid staat het minibeeldje alleen niet op de naald, de twee beelden zijn schaamteloos in elkaar gephotoshopt door de New Yorkse kunstenaar Jonty Hurwitz. Hij laat zo zien hoe klein dat beeldje eigenlijk is. Hurwitz heeft om dezelfde reden ook foto's waarin het danseresje op een menselijke haar staat, of waarop Amor & Psyche elkaar innig omhelzen tussen de boomdikke haren op het voorhoofd van een mier.

Belachelijk klein

Het danseresje is inderdaad belachelijk klein: zo'n 20 micron hoog. Dat is 10 tot 50 keer kleiner dan een menselijke haar dik is, minder dan een stofje en dus met het blote oog niet te zien.

Maar best gemakkelijk te maken. In menig nanolaboratorium staat een '3D nanoscribe', een 3D-printer die laagjes van 100 nanometer dun kan schrijven in lichtgevoelige emulsies. Met een computer is in de gevoelige laag zo laag voor laag een ruimtelijke structuur te tekenen, die vrijstaand kan worden gemaakt door het omliggende materiaal weg te ontwikkelen. Op deze manier maken nanotechnologen al jaren chips en optische structuren op micrometerschaal en kleiner. De danseres is zelfs wat aan de grote kant in die omgeving.

3D-scans

Hurwitz maakte 3D-scans van levende dansers en modellen en vond een fysicus in Karlsruhe die de scans op micrometerschaal printte. In een Amerikaans lab werden de microbeeldjes, na het opdampen van een goudlaagje, gefotografeerd met een elektronenmicroscoop. De rest van het verhaal is Photoshop en een goedgebekte kunstenaar.

In een filmpje op YouTube vertelt Hurwitz een zo sterk verhaal over het project, dat je bijna gaat twijfelen of het niet gewoon helemaal een hoax is. Bij het maken van de foto's van de nanobeeldjes, vertelt hij, zette een technicus per ongeluk een vinger op het glasplaatje met de microstructuren die daarna onvindbaar bleken. Een ramp, maar wel een mooie, vindt Horwitz. 'Van een onzichtbaar object rest alleen het idee nog.' En de foto's natuurlijk.

Uitleg Dave Blank (Universiteit Twente)

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden