Een Pruisische militair op naaldhakken

IN OKTOBER 1967, de vamp is dan al 66 jaar oud, schieten honderden mannenhanden Marlene Dietrich te hulp om haar bij de benen van het houten bordes voor het Newyorkse Lunt Fontane Theatre af te helpen....

Bij het nauwkeuriger bestuderen van de foto vallen haar schoenen op; elegante hooggehakte pumps, die er in combinatie met het strakke en korte mantelpak voor zorgen dat de bejaarde vrouw - deze gewaagde omschrijving lijkt in haar geval geoorloofd - 'nog steeds uitstekend op de banden staat'.

Die schoenen, 'especially made for Marlene Dietrich' door vermaarde schoenenontwerpers als Cavanagh, Agnès en Delman, moeten ook bij de Duitse conservators Werner Sudendorf en Hans-Peter Reichmann fetisjistische trekjes hebben opgeroepen, want het schoeisel van La Dietrich heeft van beide heren een niet te overziene rol gekregen op hun tentoonstelling over de filmster in de Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland in Bonn.

Uit de enorme nalatenschap van Dietrich, die in 1993 door haar dochter Maria Riva werd verkocht aan de deelstaat Berlijn, hebben Sudendorf en Reichmann een scherpe selectie gemaakt, die als nooit tevoren recht doet aan De Legende van de onverbiddelijke mannenverslindster. Schoenen, vierhonderd paar in totaal, waren voor Marlene een voornaam verleidingsinstrument.

De trap naar de eerste verdieping van de tentoonstelling is in dit opzicht letterlijk omgetoverd tot een stairway to heaven: aan weerszijde staan onder plexiglas de mooiste modellen uitgestald - let op de in tijgermotief uitgevoerde tijdloze paar stiletto's, inclusief de indruk op de voering door Marlenes voeten - en bovenaan hangt een levensgroot portret van de voormalige eigenaresse. Het is een (anonieme) foto uit 1950 die Dietrich toont vanaf haar grote teen tot aan het middel, haar rechter hand uitdagend op de heup.

Wat de foto zo erotisch maakt, zijn niet de jarretels of de zwarte onderjurk, maar de schoenen, waarvan er een nonchalant is uitgeschopt. De bezoeker moet weer even naar beneden, want Dietrich heeft de betreffende schoenen bewaard en ze staan onder het glas. Opnieuw naar boven maakt de foto nog meer indruk.

De spannendste vraag, zo onthulden de twee conservators eerder deze maand tijdens de opening van de tentoonstelling, is hoe de grijze muizen uit het op steenworp afstand gelegen Duitse regeringscentrum zich zullen 'outen' als zij in hun koffiepauzes de trap naar 'Marlene Dietrich' zullen bestijgen.

Voor de opening was Maria Riva naar Bonn gekomen. De vrouw (70), die in niets lijkt op haar op 16 mei 1992 overleden moeder, was tevreden en gaf onbedoeld De Legende nog een extra spannend accent: 'Dietrich was geen filmster. Zij haatte alles wat met Hollywood te maken had. Zij voelde zich in werkelijkheid een Duitse, Pruisische aristocrate, die in dit beroep was terecht gekomen door Josef von Sternberg, haar ontdekker. Ze deed het omdat Sternberg het wilde. Ze deed het omdat het haar plicht was, ze was eigenlijk een echte soldaat.' Een Pruisische militair op naaldhakken.

Zelfs haar talloze affaires, met onder veel anderen Billy Wilder, Orson Welles, Alfred Hitchcock en Jean Gabin, waren volgens haar dochter vooral bedoeld om De Legende levend te houden. De in haar dagboek geschreven liefdesverklaring aan Jean Gabin was duidelijk bestemd voor publicatie na haar dood.

'Ik heb respect voor de legende, maar niet voor de vrouw', zei Riva.

Marie Magdalene Sieber (volgens haar Amerikaanse paspoort met gelogen leeftijd 'professionally known as Marlene Dietrich') ligt begraven in haar geboortestad Berlijn. Het graf is herhaaldelijk geschonden en staat sinds enige tijd onder permanente politiebewaking.

De ongemakkelijke verhouding tussen Dietrich en Duitsland wordt in Bonn niet verzwegen, in tegendeel. Alsnog schokkend zijn de brieven (verschillende schaamteloos met naam en adres van de afzender), waarin haar wordt verweten in de jaren dertig en veertig de zijde van de Amerikanen te hebben gekozen.

Op woensdag 27 december, Marlene zou 94 jaar zijn geworden, worden tijdens een Dietrich Soirée haar films vertoond.

Willem Beusekamp

Marlene Dietrich, tot en met 20 januari in de Kunst- und Ausstellungshalle der Bundesrepublik Deutschland in Bonn.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden