Een prille tak van wetenschap

Bewering:

'Het is belangrijk de invloed van (huis)dieren op het welzijn van mensen te onderzoeken'


Twee weken geleden sprak de Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen in een lijvig rapport haar zorg uit over het afbrokkelende publieke vertrouwen in de wetenschap. En dat was nota bene nog voordat de Open Universiteit bekendmaakte een bijzondere leerstoel 'Anthrozoölogie' in te stellen: dat bericht kwam pas deze week. De leerstoel wordt betaald door de Stichting Aaizoo en hoogleraar wordt dr. Marie-José Enders-Slegers.


Antrozoölogie (die h hoort er niet, behalve misschien voor het cachet) blijkt een prille tak van wetenschap die zich, volgens het persbericht van de Open Universiteit, richt op 'de bijdrage van dieren aan welzijn en zorg van mensen'. De leerstoel is van groot belang, vervolgt het persbericht, omdat er niet alleen weinig onderzoek op het gebied van de antrozoölogie wordt gedaan, maar ook nog geen hoger onderwijs in wordt gegeven. En de Open Universiteit, zegt decaan prof. dr. René van Hezewijk, 'wil graag een voortrekkersrol op dit nieuwe wetenschapsgebied vervullen.'


De Stichting Aaizoo (Animal Assisted Interventions in Zorg, Onderzoek en Onderwijs) is een platform voor instanties en hulpverleners die zich bezighouden met 'dierondersteunde zorg'. Daarbij moet men denken aan de Take Care Ranch, de plek voor iedereen die de paardentaal wil leren, aan de Stichting Sam die het Dolfijninteractieprogramma aanbiedt, aan Brigitte Wijnen met haar asinotherapie ('de inzet van ezels voor mensen met een hulpvraag') en zeker ook aan Hondenspiegel, waar de kracht, schoonheid, eenvoud en inspiratie vanuit de honden en de natuur wordt gecombineerd met creatief vermogen en originaliteit.


Aaizoo werd in 2009 opgericht - mede-oprichtster was dr. Marie-José Enders-Slegers. Zij was tot vorige maand ook voorzitter van de club; de huidige voorzitter, Ellen Greve, was voorzitter van het stichtingsbestuur dat zich zo heeft ingezet voor de aankoop van de bijzondere leerstoel. De stichting betaalt het salaris van de hoogleraar, de leden van Aaizoo betalen 250 euro contributie per jaar.


Enders-Slegers (1945) promoveerde in 2000 op een proefschrift dunner dan een hazewindhond. Zij wilde aantonen dat ook diep-demente bejaarden nog opknappen van huisdieren, en liet daartoe een paar doctoraalstudenten op twee afdelingen van een verpleeghuis bijhouden hoe vaak de bejaarden rondkeken, glimlachten, zwaaiden, de ogen open deden, weer dicht deden, enzovoort. Vervolgens kwamen op een van de afdelingen twee jonge poesjes, en nadat die er drie weken waren geweest, vulden de studenten de lijsten opnieuw in. Op de afdeling zonder poezen bleken de oudjes de ogen wat vaker dicht te hebben en minder te glimlachen, op de rest van de 27 items was er geen voor- of achteruitgang. De afdelingen werden verder niet met elkaar vergeleken. De conclusie van Enders-Slegers: dementiepatiënten blijven 'alerter en vrolijker' met huisdieren. Ze kreeg er van de universiteit van Utrecht de doctorstitel voor.


Naar verdere publicaties van de hand van de kersverse hoogleraar is het in de wetenschappelijke tijdschriften vergeefs zoeken, maar in 2011 haalde zij nog de krant met de waarschuwing dat 'uit onderzoek blijkt dat in 40 procent van gevallen van dierenmishandeling waarschijnlijk ook sprake is van geweld achter de voordeur'. Dat onderzoek was haar eigen enquête onder 1.012 dierenartsen, aan wie ze, wel een beetje sturend, vroeg of ze al eerder gehoord hadden van het verband tussen dierenmishandeling en huiselijk geweld. In totaal stuurden 108 dierenartsen (non-respons: 89 procent) de vragenlijst terug, waarna die 40 procent eruit rolde. Aan de vragen hoe 'waarschijnlijk' dat huiselijk geweld dan was, en hoe waarschijnlijk huiselijk geweld is in gezinnen waar geen dieren worden mishandeld, kwam zij niet toe.


Als het met het vertrouwen in de wetenschap niet goed gesteld is, zoals de Akademie vreest, dan speelt de Open Universiteit hier in elk geval een voortrekkersrol, dat is zeker.


Oordeel:

De leerstoel Anthrozoölogie gaat ons niet veel wijzer maken

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden