Analyse

Een presidentieel eerbetoon? De Trump-bieb is nu al omstreden

Het is gebruik dat Amerikaanse presidenten na hun vertrek uit het Witte Huis worden geëerd met een presidentiële bibliotheek, maar hoe zit het met Donald Trump? Na de bestorming van het Capitool is dat een gevoelig onderwerp geworden onder de diep verdeelde Amerikanen.

Oud-presidenten bij de opening van de Nixon Library en Museum in 1990. Van links naar rechts: Gerald en Betty Ford, Ronald en Nancy Reagan, Richard en Pat Nixon, George en Barbara Bush.  Beeld Getty
Oud-presidenten bij de opening van de Nixon Library en Museum in 1990. Van links naar rechts: Gerald en Betty Ford, Ronald en Nancy Reagan, Richard en Pat Nixon, George en Barbara Bush.Beeld Getty

Franklin Roosevelt, John Kennedy, Ronald Reagan, Jimmy Carter en George Bush, allemaal hebben ze een presidentiële bibliotheek gekregen die de herinnering aan hun verblijf in het Witte Huis levend moet houden. Maar nu Trump het Witte Huis met veel rumoer heeft verlaten, klinken er al meteen protesten tegen de plannen voor een presidentiële bibliotheek die Trump moet eren.

‘Een bibliotheek voor een president die vier tot acht uur per dag televisie keek?’, schamperde een lezer van de Los Angeles Times in een ingezonden brief. Anderen vinden dat Trump zo’n eerbewijs niet verdient nadat hij het democratische bestel in gevaar heeft gebracht met zijn campagne om de verkiezingszege van Joe Biden terug te draaien.

Eerste stappen

Trump heeft inmiddels de eerste stappen naar de oprichting van een presidentiële bibliotheek al gezet met een site, trumplibrary.gov, waar een deel van zijn toespraken, persverklaringen en tweets zijn opgeslagen. Alléén zijn tweets als president @POTUS45, niet de tienduizenden tweets van zijn geblokkeerde Twitter-account die hij gebruikte om af te rekenen met zijn politieke vijanden.

Maar of Trump ook staat te trappelen om nu al een echte presidentiële bibliotheek uit de grond te stampen, is nog de vraag: het zou kunnen worden uitgelegd als een teken dat hij het bij één ambtstermijn houdt en niet van plan is zich over vier jaar nog eens verkiesbaar te stellen. Tot nog toe heeft hij er niets over gezegd.

MAGA-souvenirwinkeltje

Voorlopig worden er dan ook vooral grappen gemaakt over de nog te bouwen Trump-bibliotheek. Wat moet er allemaal in komen? In ieder geval één boek, daar is iedereen het over eens: The Art of the Deal. En een souvenirwinkeltje met Make America Great Again-petjes, een casino, een Covfefe-koffiebar (naar de onbegrijpelijke tweet die hij ooit verstuurde), een zonnebank met als extraatje een bleekmiddelbehandeling tegen corona enzovoort.

Er is al een satirische (sarcastisch is misschien een beter woord) versie van het toekomstige centrum (djtrumplibrary.com) ontworpen door een New Yorkse architect. Het bevat onder meer een Covid Herdenkingstuin voor de slachtoffers van de pandemie onder Trump, een cadeaushop waar je presidentiële gratieverleningen kunt kopen en een Muur (‘betaald door Mexico’) met misdrijven die Trump en zijn kompanen (‘bad hombres’) hebben begaan.

Maar hoeveel grappen er ook worden gemaakt, het staat wel vast dat er miljoenen Amerikanen zijn die maar al te graag een bezoek zouden brengen aan de presidentiële bibliotheek van hun conservatieve idool. Dat Trump twee impeachmentprocessen aan zijn broek kreeg, kan geen belemmering zijn. Ook president Clinton, die een impeachmentproces wegens zijn affaire met Monica Lewinsky overleefde, heeft zijn eigen bibliotheek in Little Rock in zijn geboortestaat Arkansas.

Altaren

De presidentiële bibliotheken zijn vooral bedoeld als onderkomen voor hun presidentiële documenten die door de Nationale Archieven worden beheerd. Maar daarnaast zijn het ook altaren voor hun naamgevers, die zich vaak ook op het terrein van de bibliotheek laten begraven.

De ex-presidenten moeten de bouw zelf bekostigen, meestal uit donaties van bewonderaars, en hebben dan ook een flinke vinger in de pap bij het bepalen van de inhoud: vooral de hoogtepunten uit hun presidentschap en zo weinig mogelijk over hun miskleunen. Zo was er in Nixons bibliotheek in zijn geboorteplaats Yorba Linda (Californië) aanvankelijk vrijwel niets te vinden over het Watergate-schandaal dat hem de kop kostte, of het moest de helikopter zijn waarmee hij voor het laatst uit het Witte Huis vertrok.

Blauwe Lewinsky-jurk

De Clinton-bibliotheek is tamelijk open over het Lewinsky-schandaal, al waren Republikeinse bezoekers teleurgesteld dat de beruchte blauwe jurk van Lewinsky ontbrak in de collectie. Ex-president George Bush jr. pronkt in zijn bibliotheek in Texas uitgebreid met zijn optreden na 9/11 en de omverwerping van Saddam Hussein: een van de ten toon gestelde objecten is een pistool van de Iraakse dictator.

Er gaan geruchten dat Trump al is begonnen in te zamelen voor zijn presidentiële bibliotheek, die liefst 2 miljard dollar zou moeten gaan kosten. Dat zou vier keer zoveel zijn als het presidentiële centrum voor Barack Obama waarvoor dit jaar de eerste schop in de grond gaat in Chicago. Een echte presidentiële bibliotheek wordt het niet. Obama heeft besloten dat hij niet gaat samenwerken met de Nationale Archieven. Daarmee houdt hij meer greep op het centrum, maar kan hij ook geen beroep doen op de overheid voor de kosten om het centrum draaiende te houden.

Mogelijk zal Trump ook voor zo’n constructie kiezen, omdat hij zijn MAGA-bedevaartsoord dan helemaal naar zijn smaak kan inrichten, zonder allemaal vervelende documenten die een minder gunstig licht op zijn presidentschap werpen. Maar na de bestorming van het Capitool is het de vraag of hij wel voldoende geldschieters zal kunnen vinden om zijn Trump-centrum te financieren.

Mooi volgens Trump

Als het er ooit komt, staat het wel vast dat de Trump-bibliotheek geen staaltje van moderne architectuur zal worden, zoals het Obama-centrum dat in Chicago gaat verrijzen. Trump staat erom bekend dat hij houdt van neoklassieke gebouwen, afgewerkt met marmer en goud of wat daarop lijkt. Een maand voor zijn aftreden vaardigde Trump een presidentieel decreet uit ('Making Federal Buildings Beautiful Again’, zou het eerst gaan heten) waarin hij bepaalde dat nieuwe overheidsgebouwen liefst moeten worden opgetrokken in een klassieke of traditionele stijl. In ieder geval moet het volgens de regels van Trumps decreet ‘mooi’ worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden