Een prachtige les in kijken

Gezamenlijke tentoonstelling brengt kracht van beide fotografen goed in beeld

Bien étonnés de se trouver ensemble. Voormalig Stedelijk Museumdirecteur Rudi Fuchs werd er groot mee: twee schilderijen naast elkaar hangen, die louter in vorm of in kleur verwantschap vertonen. Ann Demeester, directeur van Kunstcentrum De Appel, treedt nu in zijn voetsporen door onderdak te geven aan twee kunstenaars, van wie het werk in vorm op elkaar lijkt.


Als fotografen delen Dirk Braeckman (1958) en Zarina Bhimji (1963) namelijk een voorliefde voor verlaten ruimten en architectonische details, voor een sterk lichteffect en voor een schilderachtige esthetiek. Als filmers delen zij daarnaast een traag verglijden van de tijd en een hypnotiserende, bigger-than-life-projectie.


Maar verder is alles anders. Braeckman, geboren en getogen in België, richt zijn camera op het mini-universum om hem heen. Bhimji, geboren in Oeganda uit Indiase ouders en opgegroeid in Groot-Brittannië, richt haar camera op de geschiedenis van migratie en kolonialisme.


In de film Yellow Patch (2011), deel een van wat een tweeluik moet worden, volgt Bhimji het spoor van haar vader, die op 11-jarige leeftijd wegging uit zijn geboorteland India om in Oeganda te werken, een andere uithoek van het toenmalige, Britse, koloniale rijk. Daartoe brengt zij een drietal historisch beladen plekken in India in beeld: een met papieren bezaaid, verlaten Victoriaans kantoorgebouw in Bombay, een aan de elementen overgeleverd koloniaal paleis in het noorden van het land en de haven van Gujarat, waar talrijke Indiërs ooit richting Afrika werden verscheept, nu een kale vlakte vol scheepskarkassen.


Schijnbaar zonder commentaar tast haar camera langs de in onbruik geraakte ruimten, de muren, de decoraties, de meubels, de grootsheid van weleer. Meeslepend traag vervloeit het ene beeld in het andere, net zo lang tot het verval zich in je poriën nestelt, als een aanklacht tegen macht en misbruik.


Oog in oog met de foto's van Braeckman op de eerste etage, blijkt de kracht van de Fuchs-formule. Want door de overeenkomst in vorm - ook Braeckman legt de vergane glorie vast van bloembehang en oude meubels in spookachtig verlaten huizen - wordt ook het contrast sterker en het kijken rijker.


Dan valt op hoezeer Bhimji met camera en geluid spreekt en verleidt, hoe kleurrijk haar beelden zijn, terwijl Braeckmans in eindeloos veel tinten asgrijs gehulde, claustrofobisch gefotografeerde ruimten in alle talen zwijgt. Zo dof is zijn duisternis, dat de blik niet doordringt. Zelfs als na verloop van tijd contouren opduiken, van een mens of van een stoel, dan nog zijn het echo's van een ontoegankelijke, lang geleden uitgedoofde wereld.


Bhimji brengt dan wel de littekens van de geschiedenis, ze toont ook de wind en de vogelgeluiden, het leven en de hoop, terwijl Braeckman de dood bij zijn lurven grijpt.


Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.